گزارش | اعدام عرفان اسفندیاری در نخستین سال‌های جوانی؛ پرسش‌های بی‌پاسخ پرونده میدان علیخانی

عرفان اسفندیاری، از معترضان دیماه ۱۴۰۴ و یکی از بازداشت شدگان پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان، سحرگاه یکشنبه ۲۸ تیر امسال اعدام شد.

زنگ خطر “کم‌آبی” برای اقتصاد و کشاورزی آلمان و اروپا

کم‌آبی رودخانه‌ها فقط کشتیرانی را مختل نکرده است. تولید برق و محصولات کشاورزی نیز آسیب دیده‌اند. اقتصاددانان درباره کاهش رشد اقتصادی و کشاورزان نسبت به افت تولید و افزایش قیمت مواد غذایی در آلمان و اروپا هشدار می‌دهند.خشکسالی و افت بی‌سابقه سطح آب رودخانه‌ها در آلمان و اروپا، از حمل‌ونقل و تولید برق تا کشاورزی و رشد اقتصادی را تحت تأثیر قرار داده است.

اقتصاددانان درباره کاهش رشد اقتصادی آلمان، کارشناسان انرژی در مورد احتمال محدود شدن تولید برق، و کشاورزان نسبت به افت برداشت محصولات و افزایش قیمت مواد غذایی هشدار می‌دهند. در همین حال، برآوردهای اتحادیه اروپا از کاهش چشمگیر تولید بسیاری از محصولات کشاورزی در غرب و مرکز این قاره حکایت دارد.

روزنامه “بیلد” به نقل از تیلو شفر، کارشناس مؤسسه اقتصاد آلمان، گزارش داده است که رشد تولید ناخالص داخلی این کشور ممکن است ۰٫۴ درصد کمتر از پیش‌بینی قبلی باشد. او هشدار داده است که اگر کشتیرانی در رود راین، به دلیل کاهش سطح آب، برای مدت طولانی مختل شود، «آن نهال بسیار کوچک رشد اقتصادی را هم خواهد خشکاند».

به گفته این اقتصاددان، علت این است که در این صورت حجم جابه‌جایی کالاها به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد و در نتیجه، بسیاری از بخش‌های اقتصادی مجبور به کاهش تولید خواهند شد. چند روز پیش نیز “مؤسسه اقتصاد جهانی کیل” نسبت به پیامدهای منفی این وضعیت هشدار داده بود.

دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید

در پی کاهش سطح آب رودخانه‌ها در آلمان، اشتفن بیلگر، وزیر حمل‌ونقل این کشور، روز پنجشنبه آینده ۶ آگوست (۱۵ مرداد) یک نشست کارشناسی در شهر بن برگزار خواهد کرد.

اختلال در تولید برق فرانسه و مجارستان

پایین بودن سطح آب رودخانه‌ها همچنین موجب محدودیت‌هایی در تولید برق شده است. در فرانسه توان تولید بسیاری از نیروگاه‌های هسته‌ای کاهش یافته است. در مجارستان نیز خطر خارج شدن تنها نیروگاه هسته‌ای این کشور از مدار وجود دارد.

این نیروگاه از آن جهت وضعیت ویژه‌ای دارد که فاقد برج‌های خنک‌کننده است و به همین دلیل به‌شدت به آب رود دانوب وابسته است. تأمین انرژی سراسر مجارستان نیز وابسته به این نیروگاه است.

در این میان، بسیاری از شرکت‌ها، از جمله خودروسازان آلمانی، ناچار شده‌اند تولید در کارخانه‌های خود در مجارستان را کاهش دهند.

احتمال کاهش تولید برق در آلمان

آندریاس شرودر، کارشناس انرژی در “بنیاد هرتی”، کاهش تولید و حتی اختلال در تولید برق در آلمان را نیز محتمل می‌داند. او در گفت‌وگو با رادیو “دویچلندفونک” گفت که نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز، برای تأمین سوخت خود، به حمل‌ونقل از طریق کشتی در رودخانه‌ها و کانال‌های آبی وابسته‌اند. به گفته او، کاهش سطح آب در حال حاضر این‌گونه حمل‌ونقل‌ها را مختل کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

افزون بر این، نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز و گازسوز نیز برای خنک‌سازی به آب نیاز دارند. با این حال، شبکه برق آلمان تاکنون پایدار مانده است. شرودر تأکید می‌کند که در تولید انرژی نباید همه چیز را به یک گزینه محدود کرد.

اتحادیه اروپا برای افزایش امنیت تأمین انرژی در این قاره، قصد دارد شبکه‌های انتقال برق فرامرزی را گسترش دهد. با این حال، بازارهای برق در بسیاری از کشورها، از جمله به دلیل تردید افکار عمومی نسبت به اتصال شبکه‌های برق به کشورهای دیگر، همچنان تا حد زیادی از یکدیگر جدا هستند.

خطر افت تولید و افزایش قیمت‌ها در آلمان

کشاورزان در پی تداوم خشکسالی هشدار می‌دهند که تولید مواد غذایی با افت چشمگیری روبه‌رو خواهد شد و قیمت‌ها افزایش خواهد یافت.

اتحادیه کشاورزان ایالت هسن آلمان اعلام کرده است که تداوم دمای بالا و کاهش بارندگی باعث شده که مراتع دیگر رشد نکنند. به گفته این اتحادیه، به‌ویژه دامداران اکنون با چالش تأمین علوفه مورد نیاز دام‌های خود روبه‌رو هستند.

همچنین اتحادیه کشاورزان ایالت نیدرزاکسن هشدار داده است که خشکسالی و گرما در آینده می‌تواند به کاهش قابل توجه بازده محصولات کشاورزی منجر شود.

چشم‌انداز تیره محصولات کشاورزی در اروپا

از دیگر کشورهای اروپایی نیز هشدارهای مشابهی به گوش می‌رسد. سخنگوی انجمن تولیدکنندگان سبزیجات فرانسه اعلام کرده است که گرما، خشکسالی و آتش‌سوزی‌های جنگلی، به همه انواع محصولات زراعی، از جمله ذرت، سبزیجات و غلات، خسارت‌های سنگینی وارد کرده‌اند. به گفته او، ممکن است امسال محصولات کشاورزی به ارزش چند ده میلیون یورو از بین بروند.

در اسپانیا نیز وزارت کشاورزی پیش‌بینی کرده است که برداشت غلات این کشور از ۲۴ میلیون تن در سال گذشته به حدود ۱۸٫۵ میلیون تن در سال جاری کاهش یابد. اتحادیه اروپا نیز پیش‌بینی خود از میزان برداشت محصولات کشاورزی را کاهش داده است.

در همین حال، موج‌های گرما در اروپا روند رسیدن محصولات پاییزه را شتاب بخشیده و چشم‌انداز محصولات بهاره و تابستانه را تضعیف کرده است. به‌ویژه اقتصاد غرب و مرکز اروپا با کاهش پیش‌بینی میزان برداشت محصولات کشاورزی روبه‌رو شده است.

موج‌های پیاپی گرما در اواخر ژوئن و اواسط ژوئیه، در بخش‌های گسترده‌ای از غرب و جنوب اروپا به دماهای بسیار بالا انجامید و به‌ویژه بخش کشاورزی را تحت فشار قرار داد.

در حالی که محصولات پاییزه در بسیاری از مناطق به مراحل پایانی رشد خود رسیده یا در آستانه برداشت هستند، محصولات بهاره و تابستانه بیش از همه از گرما و تنش ناشی از خشکسالی آسیب دیده‌اند. دمای بالا روند رسیدن محصولات پاییزه را تسریع کرده و زمان برداشت را جلو انداخته است.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های پایش منابع کشاورزی (JRC MARS)، وابسته به مرکز پژوهش مشترک کمیسیون اروپا، پیش‌بینی میزان برداشت محصولات پاییزه در اتحادیه اروپا، نسبت به ماه گذشته، بین یک تا چهار درصد کاهش یافته است. به این ترتیب، پس از برداشت استثنائاً بالای سال گذشته، عملکرد گندم معمولی در اتحادیه اروپا نیز به سطحی متعارف‌تر بازمی‌گردد.

ترکیب گرمای شدید و بارندگی اندک، به‌ویژه در غرب و مرکز اروپا، مشکلات فراوانی ایجاد کرده است. میزان رطوبت مفید خاک به شکل محسوسی کاهش یافته و همین مسئله بر رشد بسیاری از محصولات بهاره و تابستانه تأثیر منفی گذاشته است. پیش‌بینی میزان برداشت همه محصولات بهاره و تابستانه کاهش یافته، اما این کاهش به‌ویژه در مورد ذرت و آفتابگردان چشمگیر بوده است.

طبق گزارش مرکز پایش منابع کشاورزی، تازه‌ترین کاهش برآوردها برای این دو محصول نسبت به ماه ژوئن، بین شش تا هفت درصد بوده است. اگر هوای گرم و خشک ادامه یابد، احتمال وخیم‌تر شدن اوضاع وجود دارد. به‌ویژه در مناطق مهم کشاورزی فرانسه، جنوب شرقی اروپا و شمال ایتالیا، خطر کاهش بیشتر تولید رو به افزایش است.

بحرانی‌ترین مناطق

وضعیت در مناطق مختلف اروپا یکسان نیست. در فرانسه، شمال ایتالیا و بخش‌هایی از اروپای مرکزی، دمای بالا و کاهش رطوبت خاک، تنش ناشی از کمبود آب را به‌شدت افزایش داده است. زمین‌های کشاورزی فاقد سامانه آبیاری، بیش از همه آسیب دیده‌اند.

در مجارستان و بخش‌هایی از رومانی نیز خشکسالی قبلی تشدید شده است. کاهش پیش‌بینی برداشت در این مناطق، که از مراکز مهم تولید ذرت و آفتابگردان به شمار می‌روند، ظرفیت تولید اتحادیه اروپا را بیش از پیش محدود می‌کند. در مقابل، در ایرلند با وجود تسریع روند رسیدن محصولات، کاهش قابل توجهی در میزان برداشت پیش‌بینی نمی‌شود.

در کنار خشکسالی، برخی مناطق با مشکلی معکوس نیز روبه‌رو شده‌اند. بارندگی‌های فراتر از حد معمول در بخش‌هایی از لهستان و کشورهای حوزه بالتیک، ممکن است برداشت محصولات را به تأخیر بیندازد و کیفیت دانه‌ها را کاهش دهد. همچنین، طوفان‌های محلی همراه با تگرگ و تندباد، به محصولات بهاره و تابستانه در شمال ایتالیا، اسلوونی، کرواسی و آلمان خسارت وارد کرده است.

در مقابل، وضعیت در ترکیه مثبت ارزیابی می‌شود. بهار خنک و پربارش در این کشور، زمینه برداشت بی‌سابقه محصولات پاییزه و چشم‌اندازی مطلوب برای محصولات بهاره و تابستانه را فراهم کرده است. این روند می‌تواند جایگاه ترکیه را به عنوان یکی از تأمین‌کنندگان و صادرکنندگان مهم محصولات کشاورزی در منطقه تقویت کند.

جمهوری اسلامی و اربعین ۱۴۰۵؛ هزینه هنگفت و دستاورد اندک

اربعین امسال در حالی برگزار شد که جنگ ایران، تحولات سیاسی در عراق و تغییر موازنه‌های منطقه‌ای، پرسش‌های تازه‌ای درباره جایگاه این رویداد سیاسی-مذهبی برای جمهوری اسلامی ایجاد کرده است. گفت‌وگو با موسی شریفی و رضا علیجانی.هر سال با نزدیک شدن به مناسبت دینی اربعین، بخش قابل توجهی از امکانات اجرایی، امنیتی، حمل‌ونقل و بودجه عمومی ایران برای برگزاری و پشتیبانی از بزرگ‌ترین مراسم مذهبی شیعیان در عراق بسیج می‌شود. با این حال، هنوز هیچ گزارش رسمی و جامعی از مجموع هزینه‌هایی که دولت و نهادهای عمومی برای این رویداد پرداخت می‌کنند، منتشر نشده است؛ هزینه‌هایی که به گفته برخی برآوردهای مستقل، با احتساب اعتبارات مستقیم و غیرمستقیم، به هزاران میلیارد تومان می‌رسد.

دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید

این در حالی است که اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، کسری بودجه و محدودیت منابع عمومی دست‌وپنجه نرم می‌کند. از همین رو، منتقدان معتقدند در یک نظام حکمرانی پاسخگو، تخصیص چنین منابعی به یک مراسم مذهبی، آن هم در شرایط بحران اقتصادی، غیرقابل توجیه است.

اما راهپیمایی اربعین برای جمهوری اسلامی تنها یک آیین دینی نیست. به باور ناظران و تحلیلگران، این مراسم نوعی نمایش مشروعیت، تثبیت روایت سیاسی خود و ابزاری برای گسترش نفوذ منطقه‌ای است.

آیا معادله تغییر کرده است؟

اربعین ۱۴۰۵ در شرایطی برگزار شد که وضعیت با سال‌های گذشته تفاوت‌های قابل توجهی دارد؛ از جنگ اخیر ایران و پیامدهای آن گرفته تا تحولات سیاسی عراق، تغییر موازنه‌های منطقه‌ای و افزایش انتقادها نسبت به سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی.

موسی شریفی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر جهان عرب به دویچه وله فارسی می‌گوید: «دولت عراق پس از به روی کار آمدن علی الزیدی بیش از هر زمان برای تثبیت حاکمیت ملی خود بر نقش نهادهای رسمی در مدیریت مراسم اربعین تأکید می‌کند، تا نشان دهد امنیت و اداره این رویداد در اختیار دولت عراق است، نه بازیگران غیر دولتی یا شبه‌نظامیان نیابتی.»

به گفته او، به همین دلیل، حساسیت نسبت به گروه‌های مسلح بخصوص حشدالشعبی برای خلع سلاح به‌ویژه پس از فشارهای آمریکا و همچنین بحث‌های داخلی درباره آینده گروه‌های نزدیک به ایران افزایش یافته است.

شریفی می‌افزاید: «حضور و نقش این گروه‌ها در مراسم با حساسیت بیشتری دنبال می‌شود و تلاش می‌شود جلوه رسمی و دولتی مراسم پررنگ‌تر باشد به طوری که برخی نهادهای امنیتی در شهرهای شیعه‌نشین، بالا بردن پرچم ایران را ممنوع کرده‌اند.»

این تحلیلگر جهان عرب به تلاش‌های جمهوری اسلامی پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط رژیم صدام اشاره می‌کند، تا بتواند با استفاده از مراسم اربعین “یک مانور سیاسی فرقه‌ای” ایجاد کند.

او اضافه می‌کند: «حکومت ایران با هزینه‌های میلیاردی تا یک میلیون زائر روانه کربلا می‌کرد تا هم در داخل عراق نقش خود را پر رنگ کند و هم در برابر عربستان سعودی که سالانه از حدود چهار میلیون زائر در مکه و مدینه استقبال می‌کند، عرض اندامی کرده باشد. لذا برغم اینکه اربعین همچنان بزرگ‌ترین تجمع مذهبی شیعی باقی مانده، اما امسال بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر ملاحظات امنیتی، رقابت‌های سیاسی و شرایط ژئوپلیتیکی منطقه قرار دارد.»

رضا علیجانی، فعال و تحلیلگر سیاسی در گفت‌وگو با دویچه وله فارسی می‌گوید: «راهپیمایی اربعین در زمانه خودش یک حرکت اعتراضی علیه ظلم و ستم و بر علیه قاتلان امام حسین بوده که به تدریج یک جنبه، مذهبی، آیینی و مناسکی پیدا کرده است و بخشی از مردم مذهبی در عراق و برخی علما در آن شرکت می‌کرده‌اند و به ندرت هم کسی از ایران شرکت می‌کرده است.»

این تحلیلگر سیاسی می‌گوید که در چند سال اخیر سپاه قدس به عنوان “یک مانور سیاسی در برابر رقبای منطقه‌ای و قدرت‌نمایی در برابر قدرت‌های جهانی” پشت این مراسم قرار گرفته است.

علیجانی می‌افزاید: «حتی به یاد دارم که علی خامنه‌ای به عنوان “رزمایش اربعین” از آن یاد کرده است. اما به تدریج آن هم مشکلات خودش را نشان داد. جمهوری اسلامی سعی می‌کرد از این راهپیمایی برای نوعی ایجاد وحدت و همبستگی در جبهه مقاومت استفاده کند، ولی خود همین ماجرا در داخل عراق به مشکلاتی برخورد تا جایی که بخش قابل توجهی از شیعیان عراق مداخلات جمهوری اسلامی را باعث و بانی ناامنی و مشکلات کشور خودشان دانستند. حتی دو سه سال پیش مقتدی صدر بیانیه داد و خطاب به شیعیان عراق گفت که زوار ایرانی را اذیت نکنید و این نشان می‌داد که مقاومت منفی به وجود آمده بود.»

او به اقدام مقتدی صدر، از رهبران شناخته‌شده شیعیان، در آستانه اربعین امسال اشاره می‌کند که در یک نامه اعتراضی به جمهوری اسلامی و طرف آمریکایی نوشت که کشور عراق را به “بستر نزاع با هم” تبدیل نکنند.

علیجانی همچنین از “نوعی جنگ مراجع” صحبت می‌کند: «هرچند علی خامنه‌ای سعی کرد با گفتن اینکه پوسترهای من را نبرید از تنش بکاهد، اما همیشه نزاعی بین موکب‌های طرفداران علی خامنه‌ای و آیت‌الله شیرازی که یک رهبر و مرجع تقلید شیعه مخالف جمهوری اسلامی است، به وجود می‌آمد. اما به تدریج با مقاومتی که در درون شیعیان عراق به وجود آمد بار سیاسی ماجرا کمتر و بار مذهبی بیشتر شد. در سال‌های اخیر هم اکثر مصاحبه‌هایی که از زوار ایرانی در شبکه‌های جمهوری اسلامی پخش می‌شود، می‌شنویم که از عشق امام حسین می‌گویند. هرچند آمار و ارقامی نداریم که چند درصد آنان به چه انگیزه‌ای به این راهپیمایی می‌روند.»

به اعتقاد این فعال و تحلیلگر سیاسی مقیم فرانسه، در سال اخیر جمهوری اسلامی به علت از دست دادن علی خامنه‌ای سعی کرده است “فارغ از وحدت بین شیعیان و در حاشیه جبهه مقاومت که عکس‌العمل‌های منفی ایجاد می‌کند، عمدتا روی انتقام خون علی خامنه‌ای تاکید کند”.

هزینه‌های میلیاردی در سایه بحران اقتصادی ایران

رضا علیجانی، تحلیلگر سیاسی با اشاره به هزینه‌های هنگفت حکومت برای برگزاری این مراسم و مقایسه وضعیت مردم ایران، در دسترس نبودن دارو و امکانات درمانی و ارسال دارو به عراق و حتی مشکلات شهرداری‌ها که بودجه‌ای برای باسازی خرابی‌های جنگ ندارند اما به عراق نیرو و پول می‌فرستند، می‌گوید: «فکر می‌کنم این اقدامات به جز دامن زدن به شکاف بین دولت و ملت و نمک پاشیدن بر زخم مردم ثمری نداشته باشد. این هزینه‌ها هم عمدتا توسط بودجه‌های دولتی تامین می‌شود. البته بخشی از آن را هم افراد مذهبی تامین می‌کنند.»

از نگاه او، اکثر جامعه ایران که در فقر و مشکلات اقتصادی زندگی می‌کنند و اکثریت بالایی که به گفته او “کاملا مخالف جمهوری اسلامی هستند”، اربعین واقعی را در خود جمهوری اسلامی می‌بینند.

علیجانی می‌افزاید: «من فکر می‌کنم اگر شمر و یزید برای امام حسین اربعین برگزار می‌کردند، کمتر مضحک بود تا جمهوری اسلامی که ادعای اربعین و ظلم‌ستیزی داشته باشد. خود جمهوری اسلامی هزاران هزار جوان ایرانی را کشته است و اربعین واقعی را مادران و خانواده‌های دادخواه در گورستان‌ها و آرامستان‌ها اجرا می‌کنند.»

نفوذ از طریق راهپیمایی اربعین در عراق

موسی شریفی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر جهان عرب در پاسخ به پرسش دویچه وله فارسی درباره نفوذ جمهوری اسلامی از طریق مدیریت و نقش‌آفرینی در راهپیمایی اربعین می‌گوید «مشارکت نهادهای ایرانی در حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، خدمات درمانی، هماهنگی زائران و همکاری با موکب‌ها، از نگاه تهران بخشی از دیپلماسی مذهبی و قدرت نرم جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.»

با وجود این، او جمهوری اسلامی را در اجرای سیاست‌های خود ناکام می‌داند: «عراق یک کشور عربی است و فرهنگ و زبان و نفس او عربی است، اما ایران تلاش کرده که چتر عربی این کشور و وابستگی با محیط عربی آن را کم‌رنگ جلوه دهد، با این حال به دلیل شکست گفتمان فرقه‌ای و اسلام‌گرایی در کل منطقه نتوانسته موفق شود.»

بیشتر بخوانید: آینده نیروهای نیابتی ایران در لبنان و عراق چگونه خواهد بود؟

به گفته این تحلیلگر سیاسی ساکن عربستان سعودی، در عراق طی سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از اعتراضات اکتبر ۲۰۱۹، گرایش‌های ملی‌گرایانه تقویت شده است: «ما شاهد سر دادن شعار “ایران برا برا” (ایران از کشورمان خارج شو) در شهرهای کربلا و نجف و بخش بزرگی از جامعه و جریان‌های سیاسی عراق بودیم. بسیاری از نخبگان و روشنفکران عراقی خواهان کاهش نفوذ همه بازیگران خارجی، اعم از ایران، آمریکا و دیگر کشورها در عراق هستند. این نگاه سبب شده حساسیت نسبت به هرگونه نقش‌آفرینی خارجی در مناسبت‌های مذهبی نیز افزایش یابد. ایران تلاش می‌کند که شکست نفوذ خود در لبنان و از دست دادن سوریه را در عراق و یمن جبران کند، اما به عقیده من این کار در شرایط کنونی ناممکن است.»

اربعین ۱۴۰۵، آزمون جایگاه منطقه‌ای جمهوری اسلامی

رضا علیجانی با اشاره به ارائه “آمار و ارقام اغراق‌آمیز” در رابطه با اربعین توسط حکومت ایران در سال‌های گذشته می‌گوید: «امسال آن آمار و ارقام را نه در رابطه با کل اربعین و نه در رابطه با ایرانی‌ها که رفتند مطرح کردند. مشکل دیگر آنها امسال این بود که به هرحال نیروهای پا در رکاب و پایگاه اجتماعی محدودی دارند. حتی تذکر دادند کسانی که می‌روند سریع برگردند که میدان‌های شهرهای ایران که در آن تجمعات شبانه برگزار می‌کنند خلوت نشوند. هرچند که این تجمعات هم به علت اختلافاتی که به وجود آماده است به مرور زمان خلوت‌تر شده‌اند.»

به اعتقاد رضا علیجانی، کارکردی که سپاه قدس از راهپیمایی اربعین دنبال می‌کرد، به علت “تغییر و تحولات به وجود آمده در منطقه، نابودی بخشی از جبهه مقاومت و اختلافاتی در درون شیعیان عراق حتی روحانیون سابقا طرفدار جمهوری اسلامی”، از دست رفته است و به باور او “دُز سیاسی و ضد آمریکایی و اسرائیلی مسئله کمرنگ‌تر شده و دُز مذهبی آن بالا رفته است”.

او اضافه می‌کند: «این راهپیمایی هم به تدریج روی دست جمهوری اسلامی مانده اما حداقل به صورت غیرمستقیم از آن به عنوان یک عنصر بسیج‌کننده نیروهای خودش که آنان را در شور و هیجان نگهدارد، استفاده می‌کند. امسال نیروهای تندرو در این تجمعات سعی کرده‌اند بر انتقام خون علی خامنه‌ای تاکید کنند اما اینکه در سالیان آینده به کدام سمت خواهد رفت در واقع تابع این است که شرایط داخلی ایران و منطقه به کدام سمت خواهد رفت. ولی تقریبا می‌شود این پیش‌بینی را داشت که ابعاد مذهبی آن پررنگ‌تر و ابعاد سیاسی آن کمرنگ‌تر خواهد شد.»

بیشتر بخوانید: آینده نیروهای نیابتی ایران در یمن چگونه خواهد بود؟

موسی شریفی، تحلیلگر جهان عرب، نیز معتقد است «نفوذ جمهوری اسلامی تا حدودی هنوز قابل توجه است، اما نسبت به سال‌های پس از شکست داعش، پیچیده‌تر و تا حدی محدودتر شده است.»

به گفته او، ایران همچنان از روابط مذهبی، بعضا اقتصادی و امنیتی با بخش‌هایی از ساختار سیاسی (احزاب شیعی) عراق برخوردار است و این یکی از ابزارهای نفوذ تهران به شمار می‌رود، اما “کفه آمریکا سنگین‌تر است” به ویژه که با نظام رسمی بغداد و اربیل در تعامل و هماهنگی مستمر است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

او با اشاره به سیاست دولت عراق که بیش از گذشته بر استقلال تصمیم‌گیری و حفظ توازن در روابط خارجی تأکید دارد، “برقراری قراردادهای هنگفت با ترکیه و ملاقات‌های الزیدی با احمد شرع و سعودی‌ها” را حاکی از این رویکرد می‌داند.

از نگاه شریفی، سوی دیگر ماجرا فشارهای آمریکا، رقابت کشورهای عربی به‌ویژه عربستان سعودی و امارات برای گسترش روابط با بغداد و همچنین مطالبات داخلی عراق برای تقویت حاکمیت ملی است که فضای مانور ایران را نسبت به گذشته بسیار محدودتر کرده است.

به گفته این تحلیلگر جهان عرب آینده این نفوذ نیز تا حد زیادی به سه عامل بستگی خواهد داشت: «روند روابط تهران و واشنگتن، وضعیت گروه‌های مسلح در عراق و توان دولت بغداد در تثبیت اقتدار نهادهای رسمی این کشور. به نظر من ایران چیزی جز گفتمان فرقه‌ای و حمایت از شبه‌نظامیان برای نفوذ ندارد و این ابزارها با توجه به هزینه هنگفت جنگ و ویرانی در منطقه در حال رنگ‌باختن هستند.»

روبیو: مذاکرات تنگه هرمز پیشرفت داشته، ولی نهایی نشده است

وزیر خارجه آمریکا می‌گوید واشنگتن و تهران هنوز گفت‌وگوها درباره عبور از آبراه‌های مهم بین‌المللی را نهایی نکرده‌اند، اما در این مذاکرات پیشرفت حاصل شده و آمریکا امیدوار است “خیلی زود” توافقی به دست آید.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.

در “خبرگاه” می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

نخست‌وزیر لبنان حزب‌الله را به کشاندن کشور به جنگ متهم کرد
نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس بدون نام بردن از حزب‌الله یا نعیم قاسم، رهبر آن، از گروهی انتقاد کرد که به گفته او لبنان را وارد ماجراجویی‌های جنگی بی‌فایده کرده و به اسرائیل بهانه حمله داده است.

سلام در پیام خود نوشت این گروه کشور را به “ماجراجویی‌های بی‌فایده به نام حمایت” کشانده و از این طریق به اسرائیل بهانه داده است تا به لبنان حمله کند.

او افزود این روند باعث شده اسرائیل حاکمیت لبنان را زیر پا بگذارد، شهرها و روستاهای آن را ویران کند، شهروندان لبنانی را بکشد و صدها هزار نفر را آواره کند.

نخست‌وزیر لبنان همچنین به‌طور تلویحی حزب‌الله را به “غصب” حاکمیت لبنان متهم کرد.

این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که بحث بر سر سلاح حزب‌الله، نقش این گروه در جنگ با اسرائیل و اختیار دولت لبنان در تصمیم‌گیری‌های امنیتی بار دیگر شدت گرفته است.

پیش‌تر در همین روز، نعیم قاسم از دولت لبنان به‌دلیل مذاکره با اسرائیل انتقاد کرده بود.

دبیرکل حزب‌الله گفته بود چنین گفت‌وگوهایی تنها برای لبنان “ننگ و تحقیر” به همراه خواهد داشت.

رویترز: آمریکا بخش بزرگی از موشک‌های نقطه‌زن دوربرد خود را در جنگ ایران مصرف کرده است

بر اساس گزارش رویترز، ارتش آمریکا در جنگ پنج‌ماهه علیه ایران، “تقریبا تمام” ذخایر در دسترس خود از موشک‌های زمینی نقطه‌زن دوربرد را به‌کار گرفته است؛ موضوعی که باعث افزایش نگرانی‌ها در میان مقام‌های نظامی درباره توان پاسخ‌گویی آمریکا در درگیری‌های آینده شده است.

این موشک‌ها از اجزای مهم زرادخانه آمریکا محسوب می‌شوند، زیرا امکان حمله دقیق از فاصله دور را فراهم می‌کنند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند کاهش ذخایر این موشک‌ها می‌تواند توان بازدارندگی آمریکا در برابر کشورهایی مانند چین را تضعیف کند.

به گزارش رویترز، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، که مسئول عملیات در خاورمیانه است، تقریبا تمام ذخایر موشکی زمینی خود را که پیش از آغاز جنگ در اختیار داشت، مصرف کرده است.

با این حال، بخشی از این کمبود از طریق انتقال مهمات از دیگر ذخایر آمریکا جبران شده است.

کاخ سفید این ارزیابی را رد کرده و دونالد ترامپ نیز اخیرا مدعی شده آمریکا «بیش از هر کشور دیگری در جهان مهمات دارد».

تحلیلگران می‌گویند تولید برخی انواع مهمات، از جمله گلوله‌های توپخانه و شماری از موشک‌ها، به سطحی بی‌سابقه رسیده است.

جبهه اصلاحات خواستار بازنگری در تعقیب منتقدان احکام اعدام شد

جبهه اصلاحات ایران در نامه‌ای خطاب به غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، اعلام جرم دادستانی تهران علیه منتقدان احکام اعدام در پرونده‌های مرتبط با رخدادهای دی‌ماه را شایسته بازنگری دانست.

جبهه اصلاحات در این نامه تأکید کرده است نقد حقوقی و مدنی احکام قضایی نباید با اقدام علیه امنیت کشور یکسان تلقی شود.

در این نامه آمده است محدود کردن چنین نقدهایی با رویکردهای امنیتی، با روح قانون اساسی سازگار نیست.

این موضع‌گیری پس از آن مطرح شده که دادستانی تهران اعلام کرد با برخی افراد و چهره‌هایی که از محکومان اعدام‌شده حمایت کرده‌اند، برخورد قضایی خواهد کرد.

جبهه اصلاحات با اشاره به صدور و اجرای برخی احکام اعدام در پرونده‌های مرتبط با رخدادهای دی‌ماه، نسبت به پیامدهای این روند ابراز نگرانی کرده است.

در این نامه تاکید شده است که در فقه اسلامی اصل “احتیاط در دماء” و در حقوق نوین، حساسیت ویژه نسبت به مجازات اعدام، ضرورت دقت کامل در رسیدگی و پرهیز از شتاب در اجرای احکام سالب حیات را یادآور می‌شود.

جبهه اصلاحات نوشته است خطا در چنین احکامی جبران‌ناپذیر است و در پرونده‌های حساس باید همه مراحل رسیدگی با شفافیت، رعایت کامل قانون و تضمین حقوق دفاعی متهمان انجام شود.

در بخش دیگری از نامه، جبهه اصلاحات تأکید کرده است امنیت شهروندان تنها با برخوردهای کیفری و قضایی تامین نمی‌شود.

این جبهه نوشته است امنیت پایدار نیازمند شناسایی و رفع ریشه‌های بحران، پاسخگویی نهادهای مسئول و جلب اعتماد عمومی است.

شمار قربانیان زلزله ونزوئلا از ۶۱۰۰ نفر گذشت

خورخه رودریگز، رئیس مجلس ملی ونزوئلا، اعلام کرد شمار قربانیان دو زمین‌لرزه شدید ماه ژوئن در این کشور به دست‌کم ۶۱۲۵ نفر رسیده است.

آمار رسمی مفقودان هنوز اعلام نشده است، اما دو وب‌سایت غیررسمی ارقام متفاوتی ارائه کرده‌اند.

وب‌سایت “ناپدیدشدگان زلزله ونزوئلا” می‌گوید خانواده‌ها و آشنایان هنوز در جست‌وجوی حدود ۳۰ هزار نفر هستند.

وب‌سایت دیگری با نام “ونزوئلا تو را می‌جوید” شمار مفقودان را نزدیک به ۱۸ هزار نفر اعلام کرده است.

روند پاکسازی آوارها نیز هنوز به پایان نرسیده است.

به گفته خورخه رودریگز، تاکنون ۳۴۶ هزار تن آوار جمع‌آوری شده است؛ رقمی که حدود ۱۷ درصد از کل آوار برآوردشده را شامل می‌شود.

برنامه توسعه سازمان ملل متحد حجم آوار ناشی از زمین‌لرزه‌ها را حدود ۲.۱ میلیون تن برآورد کرده است.

بیش از ۸۰۰ ساختمان در این زلزله‌ها آسیب دیده یا به‌طور کامل فروریخته‌اند.

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، بسیاری از خانه‌ها ایمنی کافی در برابر زلزله نداشته‌اند.

دو زمین‌لرزه به بزرگی ۷.۲ و ۷.۵ روز ۲۴ ژوئن ونزوئلا را لرزاندند.

بانک جهانی خسارت مستقیم این زلزله‌ها را نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار، معادل حدود ۱۷ میلیارد یورو، برآورد کرده است.

تقریباً نیمی از این خسارت مربوط به ساختمان‌های مسکونی بوده است.

روبیو: مذاکرات تنگه هرمز پیشرفت داشته، ولی نهایی نشده است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه گفت واشنگتن و تهران هنوز گفت‌وگوها درباره عبور از آبراه‌های مهم بین‌المللی را نهایی نکرده‌اند، اما در این مذاکرات پیشرفت حاصل شده و آمریکا امیدوار است توافقی “خیلی زود” به دست آید.

روبیو در وزارت خارجه آمریکا به خبرنگاران گفت:در مذاکرات با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت حاصل شده است.

به گفته او مذاکرات میان عمان و ایران درباره عبور ایمن کشتی‌های بیشتر از تنگه هرمز در جریان است و آمریکا نیز در این گفت‌وگوها مشارکت دارد.

روبیو افزودکه “مذاکرات تهران و مسقط درباره عبور ایمن دریایی، هم‌زمان با حرکت به سمت گفت‌وگوهای گسترده‌تر درباره برنامه هسته‌ای ایران در حال انجام است”.

وزیر خارجه آمریکا در ادامه با بیان این که “برخی کشتی‌های تجاری با وجود تلاش‌ها برای جلوگیری از عبور آن‌ها، توانسته‌اند از آبراه‌های منطقه عبور کنند” افزود: «آمریکا در گفت‌وگو و مذاکره‌ای میان عمان و ایران مشارکت دارد تا مشخص شود چگونه در کوتاه‌مدت کشتی‌های بیشتری می‌توانند با امنیت از این مسیرها عبور کنند».

او همچنین مدعی شد که “اکنون نفت از تنگه‌ها عبور می‌کند. بنابراین تنگه‌ها باز هستند”.

همزمان، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، در نشست خبری هفتگی خود گفت دوحه همچنان خواستار کاهش تنش و بازگشت به گفت‌وگو میان ایران و آمریکا است. او افزود قطر به‌ویژه از تلاش‌های میانجی‌گرانه عمان حمایت می‌کند و امیدوار است توافقی در ساعات یا روزهای آینده به دست آید.

الانصاری تایید کرد که در حال حاضر گفت‌وگوی مستقیمی میان ایران و آمریکا انجام نمی‌شود.

او گفت میانجی‌ها با یکدیگر در تماس‌اند و پیش‌نویس‌های توافق، مانند روندی که از آغاز درگیری در ماه فوریه ادامه داشته، میان طرف‌ها ردوبدل می‌شود.

سخنگوی وزارت خارجه قطر گفت موضع دوحه این است که تنگه هرمز باید بازگشایی شود و مانند گذشته فعالیت کند.

او تاکید کرد اصل آزادی کشتیرانی در این آبراه باید حفظ شود؛ تنگه‌ای که در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند.

به گفته او، در حال حاضر تنها چند شناور در روز می‌توانند از این مسیر عبور کنند.

در همین راستا، یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌وگو با پرس‌تی‌وی اعلام کرد مذاکرات ایران و عمان درباره کریدور تنگه هرمز وارد مرحله جدیدی شده و در صورت توقف مداخله آمریکا، دستیابی به تفاهم میان تهران و مسقط “در دسترس” خواهد بود.

این مقام ایرانی گفت ادامه مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز، نشان‌دهنده تعامل دیپلماتیک ایران و عزم تهران برای صیانت از حقوق خود است.

او افزود تهران در چارچوب تفاهم‌نامه موجود و با هماهنگی عمان و کشورهای منطقه، به‌طور فعال به تعهدات خود عمل کرده است.

این مقام ارشد ایرانی مدعی شد آمریکا در روند مذاکرات ایران و عمان “کارشکنی” می‌کند.

حوثی‌ها مدعی حمله پهپادی به هدفی نظامی در فرودگاه نجران عربستان شدند

حوثی‌های یمن اعلام کردند یک هدف نظامی در فرودگاه نجران عربستان سعودی، در نزدیکی مرز یمن، را با پهپاد هدف قرار داده‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی این گروه، این حمله را واکنشی به آنچه نقض حریم هوایی یمن از سوی پهپادهای سعودی خواند، توصیف کرد.

به گزارش خبرگزاری آلمان، عربستان سعودی در مرحله نخست این ادعای حوثی‌ها را تایید نکرده است.

حوثی‌ها گفته‌اند پهپادهای سعودی حریم هوایی یمن را در استان‌های صعده و حجه نقض کرده‌اند. آنان هشدار داده‌اند هرگونه نقض بیشتر حریم هوایی یمن بی‌پاسخ نخواهد ماند.

ریاض درباره این ادعا نیز اظهارنظری نکرده است.

تنش میان حوثی‌های یمن و عربستان سعودی در هفته‌های اخیر بار دیگر افزایش یافته است.

عربستان بیش از ۱۰ سال است که در کنار دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی یمن، با حوثی‌ها می‌جنگد.

وزیر خزانه‌داری آمریکا​​​​​​​: توافق با ایران درباره هرمز ممکن است امروز یا فردا حاصل شود

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت احتمال دارد ظرف دو روز آینده توافقی با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و حرکت به سمت وضعیتی عادی‌تر در درگیری جاری حاصل شود.

بسنت گفت: «ما با ایرانی‌ها در حال گفت‌وگو هستیم و فکر می‌کنم این احتمال وجود دارد که امروز یا فردا توافقی برای باز کردن تنگه و حرکت به سمت وضعیتی عادی‌تر در این درگیری داشته باشیم.»

او جزئیات بیشتری درباره طرف‌های مذاکره، مفاد احتمالی توافق یا نقش میانجی‌ها ارائه نکرد.

وزیر خزانه‌داری آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره این‌که آیا تهران اجازه خواهد داشت از کشتی‌های عبوری عوارض دریافت کند، گفت توافق احتمالی بر آزادی تردد در تنگه متمرکز خواهد بود.

او گفت: «این آزادی تردد خواهد بود.»

بسنت افزود با وجود آن‌که وضعیت در چند روز گذشته همچنان “تا حدی پرریسک” بوده، شماری از کشتی‌ها حتی اکنون نیز از منطقه خارج شده‌اند.

بسنت همچنین گفت صدها کشتی منتظر خروج از منطقه هستند و توافق احتمالی بر سر تنگه هرمز می‌تواند اثر مثبتی بر قیمت انرژی داشته باشد.

او گفت انتظار دارد قیمت انرژی دوباره کاهش یابد و این مسئله «برای کل جهان خوب خواهد بود.»

“مجموعه شهر کتاب در بابل پلمب شد”

به گزارش سایت حقوق بشری هرانا مجموعه “شهر کتاب” در شهرستان بابل با دستور مقام قضایی و توسط اداره نظارت بر اماکن عمومی پلمب شد. به گزارش هرانا به نقل از رویداد ۲۴، جزئیاتی درباره تاریخ دقیق و علت این اقدام منتشر نشده است.

شهر کتاب بابل در زمینه فروش کتاب و محصولات فرهنگی فعالیت داشت و میزبان برخی رویدادها و برنامه‌های گروهی فرهنگی نیز بود.

در گزارش منتشرشده اشاره‌ای به تخلف صنفی یا دلیل رسمی پلمب این مجموعه نشده است.

هرانا نوشته است با توجه به موج اخیر برخورد با کسب‌وکارها، صفحات مجازی و اماکن عمومی، احتمال دارد پلمب شهر کتاب بابل نیز در ادامه همین روند انجام شده باشد.

این خبرگزاری پیش‌تر در گزارشی اعلام کرده بود در فاصله ۲۰ تیر تا ۱۰ مرداد، دست‌کم ۲۳ واحد صنفی در شهرهای مختلف ایران پلمب شده‌اند.

بر اساس گزارش هرانا، بررسی رخدادهای اخیر نشان می‌دهد دامنه محدودیت‌ها از فضای مجازی فراتر رفته و اماکن عمومی و واحدهای فرهنگی و صنفی را نیز دربر گرفته است.

قطر: تلاش‌ها برای دستیابی به توافق بین ایران و آمریکا ادامه دارد
ماجد انصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، روز سه‌شنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد) گفت که تلاش‌ها برای یافتن راه‌حلی دیپلماتیک برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد. او افزود، میانجی‌گرانی از این کشور به همراه پاکستان و عمان در “هماهنگی نزدیک” با یکدیگر هستند تا مذاکرات بین دو طرف را تسهیل کرده و پیش‌نویس‌های مورد نظر تهران و واشنگتن را میان آنها مبادله کنند.

انصاری به خبرنگاران گفت که مذاکرات در حال حاضر بر “دستیابی به یک راه‌حل کوتاه‌مدت” متمرکز است تا ایران و آمریکا بار دیگر بر سر میز مذاکره بازگردند و ادامه روند دیپلماتیک برای حل اختلافات میسر شود.

پیش‌تر یک مقام ارشد پاکستانی نیز به روزنامه گاردین گفته بود که به رغم بن‌بست کنونی، اسلام‌آباد همچنان به طور فعال در دیپلماسی پشت پرده برای کاهش تنش بین تهران و واشنگتن فعالیت دارد.

حمله مجدد اوکراین به انبارهای شرکت روسی “وایلدبریز”
به گفته مقام‌های روسی، در پی حمله پهپادی اوکراین به مسکو دست‌کم پنج تن کشته شدند. بنا بر گزارش‌ها در این حمله از جمله یک انبار کالا مورد اصابت قرار گرفت و دستخوش حریق شد.

کانال‌‌های تلگرامی روسیه نوشته‌اند که این انبار متعلق به یک شرکت خرده‌فروشی اینترنتی “وایلدبریز” در شهر چخوف در نزدیکی مسکو بوده است. پیش‌تر نیز گزارش‌هایی از حمله به انبارهای این شرکت در منطقه تور و در نزدیکی سن‌پترزبوگ منتشر شده بود.

اوکراین در هفته‌های اخیر بارها این شرکت را هدف حملات پهپادی خود قرار داده است. شرکت وایلدبریز بزرگترین خرده‌فروشی اینترنتی روسیه به شمار می‌رود که تا سال ۲۰۲۲ و پیش از آغاز جنگ اوکراین، در برخی کشورهای اروپایی نیز خدمات ارائه می‌داد.

اوکراین این شرکت را به تأمین تجهیزات نظامی روسیه متهم می‌کند.

از سوی دیگر در پی سقوط یک پهپاد، یکی از مراکز توزیع فروشگاه زنجیره‌ای “لنتا” در شمال روسیه دچار آتش‌سوزی شد. این شرکت اعلام کرد که این حادثه در یک انبار واقع در نزدیکی سن‌پترزبورگ رخ داده و در پی آن یک نفر مجروح شده است.

به گفته این شرکت، این آتش‌سوزی اکنون مهار شده است. لنتا یکی از بزرگترین خرده‌فروشان مواد غذایی در روسیه است.

آرامکو از افزایش ۴۴ درصدی سود خود به دلیل افزایش بهای نفت خبر داد
شرکت سعودی آرامکو روز سه‌شنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد) از افزایش ۴۴ درصدی سود خالص سه‌‌ماهه دوم این شرکت خبر داد. طبق گزارش فصلی این شرکت سود خالص آرامکو در فاصله آوریل تا ژوئن امسال به ۳۲.۷ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۴۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.

این سود چشمگیر در حالی به دست آمده است که بهای انرژی در جهان به دلیل جنگ ایران، اختلال کشتیرانی در تنگه هرمز و حملات شورشیان حوثی یمن به کشتی‌های عربستان در دریای سرخ افزایش داشته است. قیمت نفت خام در طول جنگ ایران نوسان زیادی داشته، اما در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به‌طور قابل توجهی بالاتر از مدت مشابه سال گذشته بوده است.

امین حسن ناصر، رئیس و مدیرعامل آرامکو، در بیانیه‌ای گفت که این شرکت به‌رغم اختلال بی‌سابقه در عرضه از طریق تنگه هرمز، همچنان توانایی خود را در تداوم فعالیت‌های تجاری حفظ کرده است. او این موفقیت را مدیون “تنوع دارایی‌های آرامکو و برنامه‌ریزی چند دهه‌ای، از جمله زیرساخت‌های راهبردی مانند خط لوله شرق به غرب، ظرفیت ذخیره‌سازی و پایانه‌های صادراتی” دانست.

مدیرعامل آرامکو همچنین در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد که حملات حوثی‌ها “تأثیر واقعی و قابل‌توجهی بر فعالیت و تولید این شرکت عظیم نفتی نداشته است”.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، پیش‌تر از کسب سود بالای شرکت‌های نفتی در پی جهش‌ قیمت‌ها به دلیل جنگ ایران انتقاد کرده و گفته بود، “آنها بیش از حد پول درمی‌آورند”. ترامپ اظهار داشته بود: «اما وقتی کار ما با ایران تمام شود، خواهید دید که قیمت نفت سقوط خواهد کرد.»

اکسون‌موبیل و شورون، دو شرکت بزرگ نفتی آمریکا، نیز روز جمعه ۳۱ ژوئیه سودهای قابل‌توجهی را گزارش کرده بودند که نشان‌دهنده تأثیر مثبت جنگ در خاورمیانه بر درآمد آنها بود.

چهار زخمی در پی تیراندازی در شهر کلن
در پی یک تیراندازی در منطقه “مولهایم” در شمال شهر کلن آلمان چهار تن زخمی شدند که حال برخی از آنان وخیم گزارش شده است. به گفته پلیس، حدود ساعت ۱۰ شب دوشنبه سوم اوت (۱۲ مرداد) در این منطقه بین چند نفر درگیری و مشاجره رخ داده بود و این تیراندازی در خیابان و ملاءعام رخ داد.

تحقیقات پلیس و جمع‌آوری شواهد همچنان ادامه دارد و هنوز مشخص نیست که عامل یا عاملان این تیراندازی چه کسانی بوده‌اند. افزون بر آن هنوز روشن نیست که انگیزه این تیراندازی چه بوده و چند گلوله شلیک شده است.

یک سخنگوی پلیس صبح سه‌شنبه اعلام کرد که هیچ خطری شهروندان را تهدید نمی‌کند. به گفته پلیس، چهار زخمی این حادثه که اینک در بیمارستان تحت درمان هستند، به عنوان “شاهد و در عین حال مظنون” تحت بازداشت قرار گرفته‌اند.

مولهایم یکی از محله‌های شهر کلن با بالاترین نرخ بزهکاری به شمار می‌رود.

محسن رضایی: می‌خواستیم به سه نقطه از اوکراین حمله کنیم اما صرف‌‌نظر کردیم
محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران، شامگاه دوشنبه ۳ اوت (۲۲ مرداد) در یک گفت‌وگوی ویژه خبری اظهار داشت که جمهوری اسلامی به تلافی حمله اوکراین به یک کشتی ایرانی در دریای خزر قصد داشت به “سه نقطه” از این کشور حمله کند، اما پس از “عذرخواهی” اوکراین، از این تصمیم صرف‌نظر کرد.

رضایی گفت: «آماده بودیم به ۳ منطقه از اوکراین حمله کنیم. بعد از اینکه گفتند اشتباهی حمله کردیم، پاسخ را متوقف کردیم تا ادعای آن‌ها را بررسی کنیم. آن‌ها در هر صورت باید مابه‌ازای حمله‌شان را بپردازند.»

وزیر خارجه اوکراین پیش‌تر گفته بود که هدف اوکراین از حمله به این کشتی “دفاع از خود در برابر تجاوز روسیه” بوده و این کشور به‌ دنبال تشدید تنش با ایران نیست. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفته بود که در تماسی تلفنی با همتای اوکراینی‌اش، آندری سیبها به او اطمینان داده است که این حمله “غیرعمدی” بوده است.

محسن رضایی در این برنامه تلویزیونی آمریکا را به “تلاش برای دخیل کردن دیگر کشورها” در جنگ با ایران متهم کرده و با اشاره به حملات هوایی اخیر آمریکا به مواضع حشد‌الشعبی در عراق اظهار داشت که عربستان سعودی در تماسی با ایران اعلام کرد که “در این حملات دخیل نبوده” است. او افزود: «البته ما در حال تحقیق در این مورد هستیم.»

رضایی در بخش دیگری از سخنان خود ادعا کرد که در ۱۷ روز درگیری میان ایران و آمریکا که بعد از امضای آتش‌بس رخ داد، “امواج حملات موشکی و پهپادی” ایران در مقایسه با جنگ ۴۰ روزه، “دقیق‌تر و شدیدتر” شد و “پایگاه‌های آمریکا هدف قرار گرفتند، کویت آسیب گسترده‌ای دید و بخش عمده نیروهای آمریکایی از آنجا خارج شدند”. او همچنین مدعی شد که در آن زمان “بیش از ۴۰ تا ۵۰ هواپیمای پهن پیکر برای انتقال نیروها به کار گرفته شد”.

وزارت دفاع آمریکا اواخر ژوئیه در تازه‌ترین گزارش خود شمار تلفات نیروهای آمریکایی در جنگ با ایران را ۱۴ نفر اعلام کرد و نام چهار نظامی دیگر که پس از تشدید تنش‌ها با ایران، در عراق و اردن کشته شده بودند، در صفحه‌ای جداگانه تحت عنوان “عملیات‌های برون مرزی” فهرست کرد. به گفته پنتاگون دست‌کم ۶۲۴ تن دیگر نیز از آغاز جنگ با ایران مجروح شده‌اند.

فرمانده پیشین سپاه پاسداران مدعی شد: «اخیرا آمریکا اعلام کرد که در درگیری های اخیر ۶۵۰ کشته و زخمی داشته‌اند که البته برآورد ما نزدیک به ۵۰۰ کشته و تعداد زیادی زخمی است.»

رضایی تأکید کرد که جمهوری اسلامی اجازه گشودن کریدور دوم در تنگه هرمز را نخواهد داد. او افزود: «حتی اگر آمریکا ناو و نیروی نظامی بیاورد، “آنها را می‌زنیم.»

مقام پاکستانی: اسلام‌آباد فعالانه دیپلماسی پشت‌پرده برای کاهش تنش‌ها را دنبال می‌کند
یک مقام ارشد پاکستانی روز دوشنبه ۳ اوت (۱۲ مرداد) به روزنامه “گاردین” گفت که به رغم‌ بن‌بست کنونی در مذاکرات میان ایالات متحده و آمریکا، اسلام‌آباد همچنان به طور فعال در دیپلماسی پشت پرده برای کاهش تنش بین تهران و واشنگتن فعالیت دارد. او همچنین تأکید کرد که پیشنهاد پاکستان برای تسهیل گفت‌وگو میان دو طرف “همچنان به قوت خود باقی است”.

گاردین به نقل از این مقام ارشد پاکستانی که هویتش فاش نشده، گزارش داد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان در چارچوب تلاش‌ها برای جلوگیری از تشدید تنش در منطقه، ارتباط نزدیک خود با مقام‌های ارشد آمریکایی از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس جمهور ترامپ، را حفظ کرده است.

این منبع آگاه گفته است که فیلد مارشال منیر با ونس و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در تماس بوده و با آنها مذاکراتی “جدی و محتوایی” داشته که “بر ثبات منطقه‌ای و کاهش تنش متمرکز بوده است”.

او همچنین افزود که اسلام‌آباد روابط دیپلماتیک سطح بالای خود با تهران را حفظ کرده و در همین رابطه عاصم منیر “گفت‌وگوهایی چند ساعته” با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، داشته است.

این مقام پاکستانی از ارائه جزئیات بیشتر در مورد محتوای این تماس‌ها خودداری کرد و گفت که اسلام‌آباد کانال‌های ارتباطی خود را به طور همزمان “هم با واشنگتن و هم با تهران باز نگه داشته و معتقد است که مذاکره همچنان تنها راه عملی برای جلوگیری از گسترش درگیری در سطح منطقه است”.

او در این تماس تلفنی به گاردین گفت پاکستان خود را از معدود کشورهایی می‌داند که کماکان مورد اعتماد دو طرف است و همین امر به این کشور این امکان را می‌دهد تا در این شرایط پر تنش “به صورت بی‌سر و صدا و پشت‌پرده طرفین را به تعامل دیپلماتیک تشویق کند”.

پزشکیان: از حد و حدود خود دفاع می‌کنیم، اما به دنبال گسترش جنگ نیستیم
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، گفت که جمهوری اسلامی از “حد و حدود خود دفاع می‌کند اما به دنبال گسترش جنگ نیست”.

او اظهار داشت که ایران “خواهان گسترش تنش و ناامنی در منطقه نیست، اما در دفاع از امنیت، منافع ملی و تمامیت ارضی کشور، با تمام توان عمل خواهد کرد”.

پزشکیان این اظهارات را روز دوشنبه ۳ اوت (۱۲ مرداد) در یک سخنرانی بیان کرد، اما رسانه‌های داخلی این خبر را یک روز بعد منتشر کردند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفته است که تهران و واشنگتن “در حال مذاکره” هستند، اما مقامات جمهوری اسلامی با رد این موضوع گفته‌اند که هیچ مذاکره‌ای با ایالات متحده برنامه‌ریزی نشده و انجام نمی‌شود.

تقابل معلمان با استبداد؛ از سرکوب خاموش تا پرونده‌سازی امنیتی

نگاهی به موج جدید سرکوب ساختاری معلمان؛ از بازداشت و پرونده‌سازی امنیتی تا قطع حقوق و اخراج. فعالان صنفی در گفت‌وگو با دویچه وله از علل هراس حکومت و پویایی نسل جدید جنبش فرهنگیان می‌گویند.بر اساس گزارش و بیانیه‌ای که کمپین حقوق بشر در ایران در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۶ مرداد ۱۴۰۵)منتشر کرد، معلمان و کارکنان حوزه آموزش به دلیل جایگاه اجتماعی و نفوذ در جوامع محلی، در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴ نقش برجسته‌ای ایفا کردند و به همین دلیل به اهداف ویژه نهادهای امنیتی و اطلاعاتی تبدیل شدند. علاوه بر بازداشت‌های انجام‌شده در جریان اعتراضات، بسیاری از معلمان، فعالان صنفی و کارگری در شهرهای کوچک‌تر، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از فروکش کردن اعتراضات به‌طور خودسرانه بازداشت شدند.

کمپین حقوق بشر در ایران گزارش می‌دهد که بسیاری از بازداشت‌شدگان بعدها با اتهامات مبهم مرتبط با امنیت ملی، از جمله “اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی” و “تبلیغ علیه نظام” محاکمه شدند؛ اتهاماتی که مقامات جمهوری اسلامی به‌طور معمول برای جرم‌انگاری مخالفت‌های مسالمت‌آمیز به کار می‌برند.

بسیاری دیگر همچنان تحت تحقیقات قضایی طولانی‌مدت قرار دارند و پرونده‌های مفتوح، نشان‌دهنده ادامه تلاش مقامات برای ارعاب و خاموش کردن سازماندهی مستقل صنفی است. همچنین محرومیت زندانیان از مراقبت‌های ضروری پزشکی و خدمات درمانی، به عنوان یکی از ابزارهای تنبیهی و فشار فزاینده بر معلمان زندانی مستند شده است.

تحقیقات این کمپین نشان می‌دهد سرکوب در شهرهای کوچک بسیار گسترده‌تر از آمار علنی است. یک منبع مطلع به کمپین حقوق بشر در ایران گزارش داده است که در شهری مانند اراک، معلمان متعددی بازداشت شدند که تنها نام چند تن از آنان علنی شد؛ از جمله معلمی که ابتدا به “محاربه” متهم و سپس با قرار وثیقه آزاد شد و معلم شناخته‌شده دیگری که در ماه آوریل و در جریان جنگ پس از یورش به خانه‌اش بازداشت شد.

در این گزارش همچنین آمده است که در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی در اراک، پشت‌بام یکی از برجسته‌ترین دبیرستان‌های شهر به عنوان محل استقرار نیروهای امنیتی مسلح جهت تیراندازی به معترضان استفاده شد و معاون آن مدرسه که همزمان همسر یکی از مقام‌های ارشد شهر است، به همراه خانواده‌اش بازداشت شد.

در نمونه‌ای دیگر، یک منبع مطلع از بجنورد گزارش داده است که حسین رمضان‌پور، معلم و فعال مدنی، در روز ۱۸ دی در روشنایی روز و در یک خیابان عمومی، با خشونت و ضرب‌وشتم شدید از خودروی شخصی‌اش بیرون کشیده شد و مادر ۷۰ ساله او برای حدود ۲۰ روز و تا زمان انتقالش به زندان بجنورد، در بی‌خبری مطلق نگه داشته شد.

در واکنش به این موج، شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران با صدور بیانیه‌ای خواستار آزادی معلمان زندانی و پایان دادن به جرم‌انگاری فعالیت‌های مستقل صنفی شد.

چرا حکومت بر سرکوب تشکل‌های صنفی معلمان تمرکز کرده است؟

اسماعیل عبدی، فعال صنفی معلمان، در پاسخ به پرسش دویچه وله فارسی در خصوص خطرات معلمان برای ساختار قدرت تاکید می‌کند که این مسئله فراتر از مطالبات روزمره است.

عبدی می‌گوید: «سرکوب تشکل‌های صنفی معلمان صرفا واکنش به چند مطالبه معیشتی مانند افزایش حقوق یا بهبود شرایط کاری نیست؛ مسئله عمیق‌تر از این است. معلمان در هر جامعه‌ای یکی از مهم‌ترین نهادهای تولید آگاهی اجتماعی، پرورش تفکر انتقادی و شکل‌دهی به شهروندان مسئول هستند.»

این فعال صنفی در تشریح نقش سندیکایی معلمان اضافه می‌کند: «در نگاه سندیکایی، معلم تنها یک نیروی شاغل نیست؛ او بخشی از جامعه مدنی و یکی از پایه‌های اصلی توسعه اجتماعی است. تشکل مستقل معلمان، علاوه بر دفاع از حقوق صنفی، از حق سازمان‌یابی، مشارکت جمعی و دفاع از منافع عمومی سخن می‌گوید.»

عبدی با یادآوری تجارب تاریخی ادامه می‌دهد: «تجربه تاریخی جنبش‌های کارگری و رهایی‌بخش در جهان نشان داده است که حکومت‌های اقتدارگرا معمولا از نهادهای مستقل اجتماعی هراس دارند، زیرا این نهادها قدرت جمعی مردم را نمایندگی می‌کنند.»

عبدی همچنین تصریح می‌کند: «آموزش یک کالای تجاری نیست؛ یک حق عمومی و پایه عدالت اجتماعی است. هنگامی که معلمان از آموزش رایگان، برابر و باکیفیت، منزلت حرفه‌ای و حقوق دانش‌آموزان دفاع می‌کنند، در واقع از آینده جامعه دفاع می‌کنند.»

او در جمع‌بندی این بخش می‌گوید: «نگرانی اصلی حکومت از معلمان، نه یک فرد یا یک اعتراض مقطعی، بلکه قدرت همبستگی و سازمان‌یافتگی مستقل آنان است؛ الگویی که می‌تواند سایر بخش‌های جامعه مدنی را نیز تقویت کند.»

هم‌زمان، آزاده نعمان، فعال صنفی معلمان ساکن بریتانیا، در پاسخ به همین پرسش دویچه وله فارسی، ابعاد ساختاری و تاریخی این تقابل را شکافته و می‌گوید: «معلمان و ساختارهای آموزشی، به‌عنوان وجدان جامعه، در همه کشورهای جهان همواره برای استبدادگران و ظالمان چالش ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، اتحادیه‌های معلمان در سراسر دنیا همواره سپر دانش‌آموزان در برابر احزاب و گروه‌های افراطی بوده‌اند. ایران نیز، متاسفانه، از این قاعده مستثنا نیست.»

نعمان در مقایسه ساختار اتحادیه‌ها در ایران و اروپا تشریح می‌کند: «اگر با اروپا مقایسه کنیم، وجود امنیت‌های اجتماعی که حاصل ۲۰۰ سال مبارزه است، به‌طور طبیعی دامنه کنترل دولت را محدودتر می‌کند. آنچه ایران را از کشورهای کاملا صنعتی متمایز می‌کند، محلی و منطقه‌ای ماندن برخی اتحادیه‌هاست. از نخستین اعتراض‌های کارگران نفت در جنوب تا امروز، همه حکومت‌ها کوشیده‌اند اتحادیه‌ها را کوچک و پراکنده نگه دارند.»

این فعال صنفی ساکن بریتانیا پتانسیل ملی‌شدن تشکل‌های معلمان را علت اصلی هراس حکومت دانسته و تصریح می‌کند: «تشکل‌های صنفی معلمان، همانند پرستاران و رانندگان، ظرفیت تبدیل شدن به نهادهایی ملی را دارند؛ موضوعی که برای این حکومت بسیار تهدید کننده است.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

سرکوب خاموش و اهرم‌های فشار اقتصادی

گزارش‌های حقوق بشری حاکی از آن است که فشارهای امنیتی تنها به زندان ختم نمی‌شود و هیات‌های تخلفات اداری با ابزارهایی نظیر قطع حقوق، تعلیق، اخراج و انفصال از خدمت، معیشت معلمان را هدف قرار داده‌اند.

اسماعیل عبدی در پاسخ به پرسشی درباره میزان تاثیر این سرکوب خاموش بر منفعل کردن فعالان می‌گوید: «این سیاست تلاش می‌کند فعالان را از طریق فشار بر زندگی اقتصادی و خانوادگی، به سکوت وادار کند. اما تجربه نشان داده است که مطالبات اجتماعی با حذف افراد از بین نمی‌روند.»

او تاکید می‌کند: «مطالبات معلمان، مطالباتی شخصی نیستند؛ آنها به حقوق عمومی جامعه، آینده آموزش و عدالت اجتماعی مربوطند. وقتی یک معلم به دلیل دفاع مسالمت‌آمیز از حقوق قانونی خود مجازات می‌شود، نه‌تنها جنبش را از بین نمی‌برد، بلکه ضرورت وجود تشکل‌های مستقل را بیشتر آشکار می‌کند.»

آزاده نعمان نیز در ارزیابی خود از میزان تاثیرگذاری ابزارهای اداری و معیشتی چون قطع حقوق و اخراج، به دویچه وله فارسی می‌گوید: «چنین شیوه‌های خشونت‌آمیزی ممکن است در آغاز، برخی از اعضا را دلسرد و منفعل کند، اما تجربه ۴۷ سال گذشته نشان داده است که برخوردهای خشونت‌آمیز و سرکوبگرانه حکومت با فعالان، در بلندمدت، تنها به از بین رفتن اعتماد میان ملت و دولت و تقویت فعالیت‌های جامعه مدنی انجامیده است.»

نعمان اضافه می‌کند: «جامعه مدنی نه‌تنها زیر فشار این سرکوب‌ها از جنبه‌های گوناگون رشد و انسجام بیشتری یافته، بلکه این برخوردها، که نقض آشکار حقوق بشر و حقوق کارگران به شمار می‌روند، امکان حمایت کنشگران خارج از کشور از همکاران خود در داخل ایران را نیز فراهم کرده‌اند.»

فشارهای معیشتی بر معلمان در حالی شدت یافته که کانون صنفی معلمان تهران در بیانیه‌ای با استناد به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس هشدار داده است که نرخ فقر در ایران از ۴۱ درصد به ۴۵.۵ درصد در سال ۱۴۰۷ خواهد رسید و نزدیک به نیمی از جمعیت زیر خط فقر قرار می‌گیرند. این تشکل دولت‌ها را به بی‌توجهی به مواد ۶۴ و ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری و کوچک‌تر کردن سفره فرهنگیان متهم کرده است.

امنیتی‌سازی مطالبات صنفی و اتهام اقدام علیه امنیت ملی

با وجود تاکید مستمر معلمان بر حقوق قانونی و آموزش رایگان، دستگاه قضایی همواره اعتراضات را با اتهامات امنیتی پاسخ داده است.

اسماعیل عبدی در تحلیل دلایل این اقدام می‌گوید: «تشکل‌های صنفی معلمان همواره بر استقلال، فعالیت مدنی، پرهیز از خشونت و دفاع از حقوق قانونی تاکید کرده‌اند. آموزش رایگان، دستمزد عادلانه، امنیت شغلی و حق تشکل‌یابی، حقوقی هستند که در قوانین و اسناد بین‌المللی نیز به رسمیت شناخته شده‌اند.»

عبدی یادآور می‌شود: «مرز میان فعالیت صنفی و سیاسی را معلمان از بین نبرده‌اند؛ بلکه امنیتی کردن مطالبات اجتماعی باعث شده این مرز مخدوش شود.»

این زندانی سیاسی پیشین می‌افزاید: «فعالیت سندیکایی به معنای تلاش برای کسب قدرت سیاسی نیست؛ بلکه به معنای ایجاد توازن میان جامعه و قدرت، دفاع از حقوق شهروندان و وادار کردن ساختارهای حکمرانی به پاسخگویی است. هر مطالبه اجتماعی می‌تواند بر سیاست عمومی اثر بگذارد، اما این موضوع به معنای جرم‌انگاری فعالیت مدنی نیست.»

آزاده نعمان نیز در بررسی چرایی طرح اتهاماتی چون “اقدام علیه امنیت ملی” علیه فعالیت‌های مسالمت‌آمیز توضیح می‌دهد که حکومت ایران همواره خود را مدافع منافع کارگران و مستضعفان معرفی کرده است: «این ادعا، همراه با شعارهای آزادی‌خواهانه و ضد امپریالیستی، در خارج از کشور برای آن تا حدی همدلی و سمپاتی ایجاد کرده است. به همین دلیل، قوانین ایران فعالیت‌های صنفی و تشکیل تشکل‌های مستقل را، دست‌کم در ظاهر، به رسمیت شناخته و مجاز دانسته‌اند.»

نعمان می‌افزاید: «با این حال، حکومت نمی‌تواند هم مدعی پایبندی به قانون و عدالت باشد و هم قوانین خود را نقض کند. طرح اتهام‌های بی‌اساسی مانند اقدام علیه امنیت ملی یکی از رایج‌ترین شیوه‌های حکومت‌های دیکتاتوری برای سرکوب منتقدان است؛ حکومت‌هایی که در عین سرکوب داخلی، می‌کوشند بخشی از وجهه بین‌المللی خود را حفظ کنند.»

در کنار این اتهام‌زنی‌ها، گزارش‌های کمپین حقوق بشر در ایران حاکی از سوءرفتار فزاینده با زندانیان است؛ چنان‌که مسعود فرهیخته، فعال صنفی معلمان، محبوس در زندان مرکزی کرج، از زمان بازداشتش در شهریور ۱۴۰۴ تا کنون شش بار به سلول انفرادی منتقل شده (از جمله ۲۰ روز انفرادی در تابستان امسال به دلیل امتناع از حضور در دادگاه ناعادلانه).

همچنین ابوالفضل خوران، معلم و فعال صنفی محبوس در زندان اراک که به شش سال حبس و شلاق محکوم شده، با وجود ابتلا به بیماری جدی کلستئاتوم گوش و نیاز مبرم به جراحی، از دسترسی به بیمارستان خارج از زندان و خدمات درمانی تخصصی محروم مانده است.

نقش و اثرگذاری فشارهای بین‌المللی

در پاسخ به این سرکوب‌ها، تشکل‌های بین‌المللی بارها موضع‌گیری کرده‌اند. اما این فشارها تا چه حد موثر بوده‌اند؟

اسماعیل عبدی در این‌باره معتقد است که حمایت اتحادیه‌های عضو سازمان جهانی معلمان، سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی باعث شده مسئله سرکوب معلمان ایران به یک موضوع جهانی تبدیل شود. البته به گفته این فعال صنفی باید واقع‌بین بود؛ زیرا همبستگی بین‌المللی به تنهایی نمی‌تواند جایگزین مبارزه مدنی در داخل کشور شود، نقش اصلی آن افزایش هزینه سیاسی سرکوب، ثبت نقض حقوق، حمایت اخلاقی و جلوگیری از فراموش شدن صدای فعالان اجتماعی است.

عبدی می‌افزاید: «سنت سندیکایی بر یک اصل مهم استوار است: هیچ نیروی اجتماعی نباید تنها بماند. همبستگی جهانی، پشتوانه‌ای برای دفاع از حق تشکل‌یابی، کرامت انسانی و حقوق نیروی کار است.»

آزاده نعمان نیز در خصوص میزان تاثیرگذاری سازمان بین‌المللی کار (ILO) و اتحادیه‌های جهانی و ابزارهای عملی موجود می‌گوید: «محکومیت‌های بین‌المللی، متاسفانه، گاه قابل دور زدن هستند. همچنین، همان‌گونه که در پرونده محکومیت نتانیاهو مشاهده کردیم، ارزش و اثرگذاری این محکومیت‌ها به اراده دولت‌هایی بستگی دارد که آن‌ها را اجرا می‌کنند. سازمان بین‌المللی کار و سازمان آموزش بین‌الملل به‌تنهایی نمی‌توانند فشار موثری بر دولت ایران وارد کنند، مگر آنکه با گفت‌وگو و همکاری با فعالان ایرانی، مستندسازی و انتشار نقض حقوق بشر و حقوق کارگران، و رساندن صدای جامعه مدنی و دادخواهان ایران به افکار عمومی جهان، چهره واقعی این حکومت را آشکار سازند.»

نعمان تاکید می‌کند: «چنین اقدامی می‌تواند نشان دهد که حمایت از جامعه مدنی ایران، راهی صلح‌آمیز برای گذار از وضعیت کنونی است. همچنین، تحریم و مسدود کردن دارایی‌های مسئولان و اعضای درجه‌یک خانواده‌های آنان نیز می‌تواند موثر باشد.»

فرسایش یا پویایی؛ وضعیت نسل جدید جنبش معلمان

با وجود بازداشت، اخراج و محکومیت‌های سنگین چهره‌های شاخص معلمان، این پرسش کلیدی مطرح است که آیا جنبش صنفی معلمان ایران دچار فرسایش و رکود طولانی‌مدت شده یا در حال بازسازی خود توسط نسل تازه‌ای از فعالان است؟

اسماعیل عبدی در پاسخ معتقد است که جنبش صنفی معلمان هزینه‌های سنگینی پرداخت کرده است. بسیاری از فعالان باسابقه زندانی، اخراج یا مجبور به ترک کشور شده‌اند و این فشارها آسیب‌هایی به حافظه سازمانی جنبش وارد کرده است. اما جنبش‌های اجتماعی تنها به افراد وابسته نیستند؛ آنها بر پایه آگاهی جمعی و مطالبات واقعی جامعه شکل می‌گیرند.

عبدی اضافه می‌کند: «امروز همچنان معلمان بسیاری در سراسر کشور بر حقوق بنیادین خود تاکید دارند: عدالت آموزشی، آموزش باکیفیت، امنیت شغلی، منزلت حرفه‌ای و حق تشکل‌یابی مستقل. وظیفه مهم امروز، انتقال تجربه میان نسل‌ها، حفظ استقلال تشکل‌ها و تقویت فرهنگ همبستگی سندیکایی و پیوستن به تشکل سراسری فرهنگیان است. آینده جنبش معلمان در قدرت جمعی و سازمان‌یافتگی آن نهفته است.»

آزاده نعمان نیز در پاسخ به پرسش دویچه وله درباره تداوم این راه و برآمدن نسل جدید معلمان تصریح می‌کند که معلمان زندانی یا اخراج‌شده شاید دیگر در کلاس درس حضور نداشته باشند، اما همچنان آموزگارند و چراغی در شب تاریک ایران‌. اثر اندیشه و آموزش آنان هرگز از میان نخواهد رفت. همان‌گونه که در چند دهه گذشته در جنبش صنفی معلمان دیده‌ایم، هر نسل با شهامتی بیشتر و با دانشی و فرهیختگی که از نسل پیشین کنشگران آموخته است، به میدان آمده است.

نعمان تشبیه ویژه‌ای ارائه داده و می‌گوید: «جنبش برحق ملت ایران و جامعه مدنی آن، به‌ویژه جنبش معلمان، همواره همچون ققنوس از دل سختی‌ها و سرکوب، خود را از نو ساخته است.»

هشدار درباره پیامدهای درازمدت سرکوب بر آینده آموزش

در نهایت، دو فعال صنفی درباره پیامدهای درازمدت سرکوب بر سیستم آموزشی ایران هشدار می‌دهند.

اسماعیل عبدی در تشریح پیامدهای بلندمدت سرکوب هشدار می‌دهد که سرکوب معلمان در نهایت سرکوب آینده یک جامعه است. هیچ کشوری نمی‌تواند آموزش را تضعیف کند و همزمان انتظار توسعه، عدالت و ثبات پایدار داشته باشد. مدرسه تنها محل انتقال دانش نیست؛ مدرسه جایی است که اعتماد اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و تفکر انتقادی شکل می‌گیرد.

عبدی تصریح می‌کند: «وقتی معلم به دلیل دفاع از حقوق قانونی خود تحت فشار قرار می‌گیرد، پیام خطرناکی به نسل جوان منتقل می‌شود: پرسشگری هزینه دارد و استقلال باید با سکوت معامله شود. تضعیف معلمان یعنی تضعیف سرمایه انسانی و اجتماعی کشور. پیامد آن کاهش کیفیت آموزش، افزایش نابرابری و فرسایش اعتماد عمومی خواهد بود.»

او گفت‌وگو را این‌گونه به پایان می‌برد: «دفاع از حقوق معلمان دفاع از یک گروه شغلی محدود نیست؛ دفاع از حق یک ملت برای داشتن آینده‌ای آزادتر، عادلانه‌تر و انسانی‌تر است. جنبش معلمان بخشی از مبارزه گسترده‌تر جامعه برای کرامت، عدالت و آزادی است. جامعه‌ای که به معلم احترام بگذارد، در حقیقت به آینده خود احترام گذاشته است.»

از سوی دیگر، آزاده نعمان نیز مهم‌ترین هشدار خود را در خصوص اثرات سرکوب بر آینده سیستم آموزشی این‌گونه بیان می‌کند: «سرکوب معلمان به از دست رفتن نیروهای مجرب آموزشی می‌انجامد و با نقض حقوق بشر و کرامت انسانی، به بازتولید ستم در جامعه دامن می‌زند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تحلیلی که از ارزیابی‌های فعالان صنفی و مستندات نهادهای حقوق بشری به دست می‌آید، نشان می‌دهد که سرکوب معلمان در ایران از الگوی بازداشت‌های مقطعی عبور کرده و به یک سرکوب ساختاری و چندلایه بدل شده است؛ سرکوبی که هدف آن گسستن پیوند میان آموزش، آگاهی و جامعه مدنی است.

با این حال، تداوم بیانیه‌ها، پایداری تشکل‌های صنفی و برآمدن نسل‌های تازه از معلمان معترض، گواهی است بر این‌که ابزارهای امنیتی و محرومیت‌های معیشتی نتوانسته‌اند صدای مطالبات این قشر را به خاموشی بکشانند. در این تقابل تاریخی، آینده نظام آموزشی ایران نه در راهکارهای پلیسی و قضایی حکومت، بلکه در پایداری بدنه آموزشی کشوری رقم خواهد خورد که حق آموزش آزاد و عادلانه را شرط لازم برای نیل به آگاهی و آزادی می‌داند.

EnglishGermanPersian