مادیار در رسانه دولتی مجارستان و در استودیوی شبکه تلویزیونی “ام۱”، که مسئول خبر است، حاضر شد. این در حالی بود که رسانه عمومی مجارستان مدتهاست دیگر بر اساس استانداردهای روزنامهنگاری کار نمیکند. دولت اوربان در ۱۶ سال گذشته آن را به شکل سیستماتیک به دستگاهی تبلیغاتی تبدیل کرده و با سانسور خبری اپوزیسیون را به حاشیه رانده بود.
بر همین اساس، پتر مادیار در آغاز مصاحبهاش لبخندی زد و به شکل تحریکآمیزی به مجری گفت: «صبح بخیر خانم سردبیر. اطرافم را نگاه میکنم و حس خوبی است که دوباره اینجا هستم. یک سال و نیم پس از آخرین باری است که اجازه ورود به من داده شده، آنهم زمانی که هنوز به عنوان رئیس بزرگترین حزب اجازه حضور داشتم.»
سردبیر در واکنش گفت: «ببخشید، ما چندین بار از شما دعوت کردیم. تحریریه ما میتواند این را ثابت کند، ایمیلها موجود است.» مادیار پاسخ داد: «خانم سردبیر، شما تا ژانویه ۲۰۲۶ ما را دعوت نکردید. جلوی ساختمان شما تظاهراتی برگزار شد. اما مشکلی نیست، من کینه شخصی ندارم، با اینکه شما اینجا صبح، ظهر و شب من، خانوادهام و نزدیکانم را بدنام کردید.»
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
مصاحبه در وضعیت خاصی انجام شد. پتر مادیار و این سردبیر چند سال پیش هنوز هر دو در یک تیم بودند: تیم اوربان. سردبیر به عنوان مبلغ حزب پوپولیست راستگرای “فیدس”، و مادیار به عنوان مقام ارشد این حزب. اکنون این عضو جداشده از فیدس و نخستوزیر آینده مجارستان، با همکار سابق خود دچار درگیری لفظی شد و تقابل تا جایی پیش رفت که مادیار او و رسانه عمومی را تهدید کرد.
مقایسه رسانه عمومی با “کارخانه دروغپردازی”
مادیار رهبر حزب راست میانه و طرفدار اروپای “تیسا” است که پیروز انتخابات اخیر مجارستان شد. یکی از برنامههای دولت جدید تیسا، به گفته رهبرش، این است که «در این کارخانه دروغپردازی باید پایان یابد».
بهگفته مادیار در این مصاحبه، پخش اخبار نادرست باید فورا متوقف شود و دولت او همراه با سایر احزاب پارلمانی و نهادهای تخصصی، برای ایجاد یک پوشش خبری مستقل، بیطرف و عینی تلاش خواهد کرد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
مجری که در این مصاحبه تلاش میکند آرام بماند، میپرسد مادیار چه تصوری از تحقق هدف خود دارد: «اگر قرار است پخش اخبار متوقف شود، ابتدا باید قانون رسانه تغییر کند تا این کار قانونی باشد. آیا شما قانون رسانه را تغییر خواهید داد؟ و چه کسی در آینده بر رسانه عمومی تأثیر خواهد گذاشت، آیا شما؟» مادیار پاسخ میدهد: «من قطعاً نه، من به هیچوجه.»
تردید کارشناسان
از دید گابور پولیاک، کارشناس مستقل رسانه و استاد دانشگاه در بوداپست، ایده یک رسانه عمومی بدون برنامههای خبری، تا زمانی که از رعایت اصول روزنامهنگاری حرفهای اطمینان حاصل شود، از نظر حقوقی دشوار به نظر میرسد.
پولیاک میگوید: «این کمی عجیب به نظر میرسد و در برنامه حزب تیسا هم آمده بود که فقط برنامههای خبری باید متوقف شوند. نمیتوانم قانونی را تصور کنم که پخش اخبار توسط رسانههای عمومی را ممنوع کند. این کمی عجیب به نظر میرسد.» این کارشناس معتقد است که در مورد رسانه عمومی باید از صفر شروع کرد؛ یعنی آن را بست و دوباره ساخت.
درسهای لهستان
به گفته گزارشگر کانال اول تلویزیون آلمان در وین، لهستان در اکتبر ۲۰۲۳، زمانی که حزب راستگرای پوپولیست “قانون و عدالت” (PiS) از قدرت کنار رفت، در وضعیت مشابهی قرار داشت. در آنجا نیز دولت جدید دونالد توسک قصد داشت رسانه عمومی لهستان را که به ماشین تبلیغاتی تبدیل شده بود، بازسازی کند.
مارتین آدام، گزارشگر پیشین کانال اول تلویزیون آلمان در لهستان، در کتاب خود با عنوان “آزمایش؛ آنچه میتوانیم از مبارزه لهستان با راستگرایی پوپولیستی بیاموزیم” توضیح میدهد که این روند در آن کشور چگونه پیش رفته است. به گفته او، بازسازی رسانه عمومی در لهستان، از جمله با تحصن سیاستمداران حزب “قانون و عدالت” در ساختمان مرکزی رسانه دولتی در ورشو ، بسیار پرتنش بوده است.
آدام میگوید: «یک همکار روزنامهنگار لهستانی آن زمان به ما گفت باید تصور کنیم که یک حزب آلمانی ساختمان دفتر مرکزی ARD در برلین را اشغال کرده باشد.» دولت دونالد توسک در نهایت رسانه عمومی را کاملاً منحل کرد.
این روزنامهنگار لهستانی توضیح میدهد: «ترفندی که به کار بردند این بود که طبق قانون لهستان، این شبکهها در مالکیت دولت هستند. چون نمیتوانستند از طریق قانون رسانهای مدیران را تغییر دهند، از مسیرهای غیرمستقیم آنها را وارد فرآیند انحلال کردند.»
به گفته این روزنامهنگار، نوعی مدیریت موقت منصوب شد و «این باعث شد مدیریت جدیدی شکل بگیرد، و امروز این شبکهها دوباره نسبتاً آزاد و بیطرف گزارش میدهند.»
امتیاز اکثریت دوسومی
به باور گابور پولیاک، به نظر میرسد این روند کمی در مجارستان سادهتر باشد. زیرا پتر مادیار با در اختیار داشتن اکثریت دوسوم در پارلمان، قدرت بسیار بیشتری نسبت به دونالد توسک در لهستان آن زمان دارد.
پولیاک میگوید: «با اکثریت دوسوم شما اختیار این را دارید که در رسانه عمومی از صفر شروع کنید. اما مسئله فقط رسانه عمومی نیست، رسانههای خصوصی هم مطرحاند. ما با یک بازار رسانهای مخدوش مواجهیم و به یک مرجع رسانهای جدید و نیز به شرایط جدیدی برای بازار تبلیغات نیاز داریم.»
پتر مادیار در جریان مصاحبه چالشی خود در شبکه “ام۱” وعده داد که در هر حال به صورت قانونی عمل خواهد کرد و قانون رسانهای جدید و شفافی تدوین خواهد شد.
