حملات متقابل روسیه و اوکراین در آستانه برگزاری نشست ناتو

تنها یک روز پیش از آغاز نشست سران ناتو در آنکارا، روسیه بار دیگر شهرهای اوکراین را هدف حملات گسترده قرار داد. اوکراین نیز با حمله به زیرساخت‌های نفتی و نظامی روسیه، به عملیات خود در عمق خاک این کشور ادامه داد.در آستانه برگزاری نشست ناتو در ترکیه، روسیه بار دیگر شهرهای اوکراین را به‌شدت هدف حمله قرار داد. اوکراین نیز با بیش از ۵۰۰ پهپاد به حدود ۲۰ منطقه روسیه حمله کرد. هم‌زمان، ناتو در آستانه وعده کمک‌های نظامی چندمیلیاردی تازه به کی‌یف قرار دارد.

طبق گزارش رسانه‌های اوکراینی، در حملات روسیه در شامگاه یکشنبه و بامداد دوشنبه ۶ ژوئیه (۱۵ تیر)، دست‌کم ۱۱ نفر کشته شده‌اند.

تیمور تکاچنکو، رئیس اداره نظامی شهر کی‌یف، نیز در تلگرام اعلام کرد که در جریان این حملات ۴۶ نفر زخمی شده‌اند. به گفته او، پنج کودک نیز در میان مجروحان هستند.

رئیس اداره نظامی کی‌یف هشدار داد که احتمال افزایش شمار قربانیان وجود دارد. او گفت: «عملیات امداد و نجات همچنان ادامه دارد. متأسفانه این آمار، آمار نهایی نیست.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، شامگاه پیش از حمله در یک پیام ویدئویی هشدار داده بود که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، احتمالاً پیش از آغاز نشست ناتو در ترکیه در روز سه‌شنبه ۷ ژوئیه، فرمان موج تازه‌ای از حملات سنگین هوایی را صادر خواهد کرد. او این ارزیابی را بر اساس اطلاعات سرویس اطلاعاتی اوکراین مطرح کرده بود.

زلنسکی گفته بود: «این کاملاً با شیوه پوتین مطابقت دارد؛ او درست پس از روز استقلال آمریکا در چهارم ژوئیه و پیش از نشست ناتو در آنکارا، می‌خواهد ویرانی بیشتری به بار آورد و انسان‌های بیشتری را بکشد.»

حمله اوکراین به یکی از مهم‌ترین بنادر صادرات نفت روسیه

هم‌زمان با حملات گسترده روسیه، اوکراین نیز حملات خود به زیرساخت‌های انرژی و اهداف نظامی روسیه را ادامه داد. حملات اوکراین به صنعت نفت روسیه بدون وقفه ادامه دارد و دیگر تنها پالایشگاه‌ها هدف قرار نمی‌گیرند.

به گفته مقام‌های محلی، بنادر ویسوتسک و اوست−لوگا در سواحل دریای بالتیک روسیه در جریان حملات پهپادی اوکراین آسیب دیده‌اند. اوست−لوگا یکی از مهم‌ترین بنادر صادرات نفت روسیه به شمار می‌رود. الکساندر دروزدنکو، فرماندار منطقه، اعلام کرد که ۵۶ پهپاد در این منطقه سرنگون شده‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در همین حال، رسانه‌های اوکراینی و روسی از حملات تازه اوکراین به پالایشگاه نفت یاروسلاول خبر داده‌اند. تصاویر و ویدیوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند، دود ظاهراً برخاسته از محوطه این پالایشگاه را نشان می‌دهند. این پالایشگاه که حدود ۷۰۰ کیلومتر از مرز اوکراین فاصله دارد، پیش از این نیز چندین بار هدف حمله قرار گرفته بود.

تاکنون اطلاعات رسمی درباره خسارت احتمالی واردشده به این پالایشگاه منتشر نشده است.

میخائیل یورایف، فرماندار منطقه یاروسلاول، اعلام کرد که سامانه‌های پدافند هوایی بیش از ۷۰ پهپاد را سرنگون کرده‌اند. او در تلگرام نوشت که دو نفر نیز بر اثر ترکش‌های ناشی از این حملات زخمی شده‌اند و در بیمارستان تحت درمان هستند. این مقام محلی همچنین نسبت به احتمال حملات بیشتر هشدار داد.

شهر بندری سواستوپل در شبه‌جزیره کریمه نیز که تحت اشغال روسیه است، هدف حملات اوکراین قرار گرفت. میخائیل رازووژایف، فرماندار منصوب روسیه در این شهر، اعلام کرد که زیرساخت‌های انرژی این شهر هدف قرار گرفته‌اند. او سپس نوشت که در پی انتقال شبکه به ظرفیت‌های پشتیبان، برق بیشتر خانوارها دوباره وصل شده است.

سرگئی آکسیونوف، فرماندار منصوب مسکو در کریمه، نیز اعلام کرد که حملات پهپادی به این شبه‌جزیره جان یک زن را گرفته و دو نفر دیگر را زخمی کرده است. در منطقه کالوگا، در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب مسکو، نیز در پی اصابت پهپاد، یک مجتمع صنعتی دچار آتش‌سوزی شد.

وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که اوکراین در مجموع حدود ۲۰ منطقه روسیه و مناطق تحت کنترل این کشور را هدف حمله قرار داده است. طبق این گزارش، اوکراین در این حملات با بیش از ۵۰۰ پهپاد به روسیه حمله کرده است.

حفره‌ای عظیم در ساختمانی مسکونی در کی‌یف

طبق گزارش‌ها، روسیه در حملات شبانه خود، علاوه بر شمار زیادی پهپاد، ده‌ها موشک کروز و بالستیک نیز به سوی اوکراین شلیک کرده است.

موشک‌های کروز به دلیل قابلیت مانور بیشتر و پرواز در ارتفاع پایین، به‌آسانی در رادار سامانه‌های پدافند هوایی شناسایی نمی‌شوند. رهگیری موشک‌های بالستیک نیز به دلیل سرعت بسیار بالای آنها، دشوارتر است.

بر اساس این گزارش‌ها، در کی‌یف ساختمان‌های مسکونی در چندین منطقه شهر هدف قرار گرفتند. بخشی از یک ساختمان مسکونی پیش‌ساخته فروریخت و در میانه آن حفره‌ای عظیم ایجاد شد، به‌گونه‌ای که نیروهای امدادی می‌توانستند از این حفره، آن سوی ساختمان را ببینند. همچنین احتمال اینکه افرادی زیر آوار گرفتار شده باشند، وجود دارد.

گلایه زلنسکی از کمبود کمک برای پدافند هوایی

اوکراین بیش از چهار سال است که با کمک کشورهای غربی در برابر تجاوز نظامی روسیه از خود دفاع می‌کند. موج تازه حملات، فضای نشست کشورهای عضو ناتو را که روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در آنکارا، پایتخت ترکیه، برگزار می‌شود، تحت تأثیر قرار داده است.

زلنسکی در پیام ویدئویی خود از متحدان اوکراین خواست با قاطعیت بیشتری از دفاع این کشور حمایت کنند. او گفت: «هرگونه تأخیر در تحویل سامانه‌های پاتریوت و موشک‌های مورد نیاز برای پدافند هوایی ما، به بهای جان انسان‌ها تمام می‌شود و روسیه را به ادامه جنگ ترغیب می‌کند.»

به گفته او، جهان از نظر تعداد و کیفیت سامانه‌های پدافند هوایی با کمبود روبه‌رو نیست؛ مسئله این است که این سامانه‌ها در اختیار اوکراین قرار گیرند. او افزود: «و این البته در درجه اول به تصمیم‌های ایالات متحده و تصمیم‌های قدرت‌های بزرگ در اروپا و جهان بستگی دارد.»

زلنسکی در ادامه گفت برای اوکراین روشن است که اراده سیاسی آمریکا به‌تنهایی می‌تواند برای رفع کمبود سامانه‌های پاتریوت کافی باشد. او افزود: «اما تاکنون چنین حمایتی وجود نداشته است.»

ناتوانی در برابر موشک‌های بالستیک

گرچه سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین در رهگیری پهپادها و موشک‌های کروز روسیه موفقیت نسبتاً بالایی دارند، اما در برابر موشک‌های بالستیک تا حد زیادی ناتوان هستند. سامانه‌های پاتریوت تنها ابزار مؤثر اوکراین برای مقابله با موشک‌های روسیه به شمار می‌روند.

رئیس جمهور اوکراین بهار امسال گلایه کرده بود که کشورش دیگر مهمات لازم چندانی برای این سامانه‌ها در اختیار ندارد. جنگ آمریکا با ایران نیز ذخایر جهانی موشک‌های رهگیر را بیش از پیش کاهش داده است.

زلنسکی اخیراً امکان تولید سامانه‌های پاتریوت در داخل اوکراین را هم مطرح کرده و گفته بود که حتی تولید اروپایی این سامانه‌ها در خاک اوکراین نیز قابل تصور است.

در نشست آنکارا، زلنسکی فرصت خواهد داشت درخواست خود برای دریافت سامانه‌های پاتریوت بیشتر را مستقیماً با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در میان بگذارد. دو رئیس جمهور قرار است روز چهارشنبه در آنکارا با یکدیگر دیدار کرده و درباره راه‌های پایان دادن به جنگ نیز گفت‌وگو کنند.

یک مقام ارشد آمریکایی به خبرنگاران گفت که هیچ‌یک از دو طرف جنگ در حال حاضر پیشرفت نظامی چشمگیری به دست نیاورده‌ است. او در عین حال افزود که هزینه‌های جنگ بسیار سنگین است و حملات هر دو طرف به عمق خاک طرف مقابل کشیده شده است.

این مقام آمریکایی تصریح کرد: «از همین رو، رئیس جمهور واقعاً در خصوص تلاش برای پایان دادن به این جنگ احساس فوریت می‌کند.»

وعده کمک‌های میلیاردی به کی‌یف

این مقام ارشد آمریکایی گفت که نسبت به دستیابی به پیشرفت در دیدار احتمالی ترامپ و زلنسکی خوش‌بین است و اطمینان دارد که رئیس جمهور آمریکا با ولادیمیر پوتین نیز تماس خواهد گرفت.

هم رئیس کرملین و هم زلنسکی، هر دو آخر هفته با ترامپ تلفنی گفت‌وگو کرده و دیدگاه‌هایشان را درباره روند جنگ با او در میان گذاشته بودند.

ایالات متحده از مدت‌ها پیش در جنگ میان روسیه و اوکراین نقش میانجی را بر عهده داشته است. با این حال، در پی درگیری نظامی آمریکا با ایران و سپس تنش‌های سیاسی دو کشور، این تلاش‌ها عملاً به حاشیه رانده شدند.

قرار است اوکراین در نشست ناتو همچنین وعده تازه‌ای برای دریافت کمک‌های نظامی چندمیلیاردی دریافت کند. خبرگزاری آلمان به نقل از منابع خود گزارش داد که نمایندگان ۳۲ کشور عضو ناتو، چند روز پیش از نشست سران، در جریان رایزنی‌های نهایی در بروکسل درباره پیش‌نویس بیانیه پایانی این نشست، بر سر این موضوع به توافق رسیده‌اند.

مقام ارشد آمریکایی: کشورهای ناتو برای بازنگه‌داشتن تنگه هرمز آماده می‌شوند

مسئله تنگه هرمز در نشست سران کشورهای عضو ناتو مطرح خواهد شد

یک مقام ارشد آمریکایی امروز گفت: موضوع تنگه هرمز و حفاظت از کشتیرانی دریایی در جریان نشست ناتو که قرار است این هفته در آنکارا برگزار شود، مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.

او گفت: بسیاری از متحدان ما در ناتو آمادگی خود را برای به کارگیری توانمندی‌هایشان در ارتباط با تنگه هرمز اعلام کرده‌اند.

پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا پیش تر گفته بود: تنگه هرمز یک گذرگاه بین‌المللی و حیاتی برای بسیاری از کشورهای جهان است، امیدواریم کشورهایی که از این تنگه بهره‌مند می‌شوند، برای باز نگه داشتن این گذرگاه اقدام کنند.

وی افزود: حضور ما در خاورمیانه به میزان پایبندی رژیم ایران به یادداشت تفاهم بستگی دارد.

این در حالیست که رژیم ایران، خطاب به بریتانیا و فرانسه در خصوص اعزام شناورهای نظامی به تنگه هرمز و تأکید بر اینکه امنیت این آبراه، مسئولیت انحصاری جمهوری اسلامی است، هشدار داده است.

غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه رژیم ایران افزود: ما به عنوان نیروی مسئول و ضامن امنیت تنگه هرمز، نسبت به هرگونه اقدام نظامی در آن هشدار می‌دهیم و تأکید کرد که هر کس برای دامن زدن به بحران تلاش کند، مسئولیت پیامدهای اقدامات بی‌محابای خود را بر عهده خواهد داشت؛ او در ادامه خاطرنشان کرد: این هشداری جدی است.

در همین حال یک منبع آگاه در اسرائیل اعلام کرد که انتظار می‌رود در روزها و هفته‌های آینده، یک مقام ارشد اسرائیلی برای گفت‌وگوهای سطح بالا به واشنگتن سفر کند. بر اساس این گزارش، اسرائیل همچنان اقدام نظامی علیه رژیم ایرانرا در صورت شکست مذاکرات، یک گزینه محتمل می‌داند.

خبرنگار الجزیره در همین ر ابطه در گزارشی از تهران گفت: مراسم تشییع جنازه رهبر پیشین جمهوری اسلامی در شرایطی برگزار می‌شود که حکومت در وضعیت بسیج رسمی قرار دارد و منطقه و جهان در انتظار تحولات مرحله بعدی هستند؛ وضعیتی که هم‌زمان با نوعی بن‌بست موقت در مذاکرات بین‌المللی رقم می‌خورد.

مراسم تشییع جنازه خامنه‌ای در تهران: حضور سه پسر و غیبت مجتبی+فیلم

فیلم زیر: حضور ۳ پسر خامنه‌ای در مصلای تهران؛ نماز میت بدون مجتبی و روسای جمهور پیشین خوانده شد. ابطحی، رئیس دفتر پیشین محمد خاتمی این مراسم را «مهم‌ترین فرصت تاریخی برای نمایش انسجام داخلی» توصیف کرد اما در شبکه‌های اجتماعی نوشت که کاش در برنامه‌ریزی این مراسم، از همه چهره‌هایی که در دوران رهبری آقای خامنه‌ای مسئولیت‌های عالی بر عهده داشته‌اند، به‌طور رسمی دعوت می‌شد. حضور چنین چهره‌هایی در کنار تابوت رهبر سابق می‌توانست «تصویری از همبستگی و انسجام داخلی» را به نمایش بگذارد.

خبرنگار الجزیره از تهران گفت: این رویداد که ترکیبی از مشارکت گسترده هواداران نظام و پیام‌های سیاسی و نظامی است، در شرایطی برگزار می‌شود که کشور در وضعیت بسیج رسمی قرار دارد و منطقه و جهان در انتظار تحولات مرحله بعدی هستند؛ وضعیتی که هم‌زمان با نوعی بن‌بست موقت در مذاکرات بین‌المللی رقم می‌خورد.

صبح یکشنبه، ۱۴ تیرماه ۱۴۰۵، مراسم نماز میت علی خامنه‌ای در مصلای تهران برگزار شد. در حالی که سه پسر خامنه‌ای در صف نخست نماز ایستاده بودند، مجتبی خامنه‌ای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در مراسم حضور نداشت. ترامپ می‌گوید مذاکرات یک هفته متوقف شده و طرفین در این مدت به یکدیگر حمله نخواهند کرد.

خبرگزاری فرانسه نوشت: مراسم نماز میت برای آیت‌الله علی خامنه‌ای، در حضور جمعیتی بالغ بر صدها هزار نفر برگزار شد. سوگواران سیاه‌پوش در حالی که پلاکاردها و پرچم‌هایی در بزرگداشت خامنه‌ای و همچنین شعارهایی در درخواست برای کشتن ترامپ در دست داشتند، به سمت محل برگزاری مراسم حرکت کردند؛ این در حالی بود که رئیس‌جمهور آمریکا در واشنگتن مشغول سخنرانی به مناسبت دویست و پنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده بود.

در مراسم تشییع خامنه‌ای، فضای مراسم حکومتی بار دیگر صحنه بروز شکاف‌ها و کشمکش‌های درونی باندهای نظام شد. فیلم‌های منتشرشده از این مراسم نشان می‌دهد که در کنار شعارهای معمول حکومت، پلاکاردهایی با مضامین جناحی و هشدارآمیز نیز به نمایش درآمد که بازتابی از جنگ قدرت در رأس حاکمیت است.

در این مراسم، حاضران بارها شعارهای «انتقام، انتقام»، «مرگ بر نفوذی»، «مرگ بر سازشکار» و «این آخرین پیامه، مذاکره حرامه» سردادند. هم‌چنین شعار «لبیک سید مجتبی» چندین بار از سوی بخشی از تجمع‌کنندگان تکرار شد؛ شعاری که از حمایت بخشی از جریان‌های حکومتی از مجتبی خامنه‌ای حکایت دارد.

در میان جمعیت، تراکتی نیز با مضمون «بنده علی‌الاصول نظری دیگر داشتم؛ بازگردید به نظر رهبری» به چشم می‌خورد؛ پیامی که در بحبوحه کشمکش‌های پس از مرگ خامنه‌ای، نشانه‌ای از اختلافات و تلاش برای وادار کردن باندهای مختلف رژیم به تبعیت از خط مورد نظر ولی‌فقیه سابق ارزیابی می‌شود.

در بخش دیگری از مراسم، مداحان و سخنرانان حکومتی با تأکید بر «انتقام» و مخالفت با هرگونه مذاکره، جمعیت را به سر دادن شعارهایی علیه آمریکا و اسرائیل فراخواندند. از جمله شعارهای تکرارشده، «شعار ما یک کلام، انتقام انتقام» و «می‌کشیم، می‌کشیم آن‌که امام ما کشت» بود.

هم‌چنین گزارشگر صداوسیما در پوشش این مراسم، حاضران را «مردم عزادار» و «ملت ایران» توصیف کرد و مدعی شد که شرکت‌کنندگان خواهان «انتقام خون رهبر» هستند؛ ادعایی که در حالی مطرح می‌شود که شعارهای متناقض و جهت‌دار در این مراسم، بیش از هر چیز بازتاب‌دهنده تشدید جنگ گرگ‌ها و رقابت باندهای قدرت در درون حاکمیت پس از مرگ خامنه‌ای است.

متهم کردن مسئولان به خیانت؛ مصداق ولایت‌مداری نیست

آخوند حاجی صادقی نماینده ولی‌فقیه نظام در سپاه پاسداران در وحشت از سرایت هر چه بیشتر جنگ گرگ‌ها در درون این نهاد نظامی و تضعیف موقعیت مجتبی خامنه‌ای، خطاب به سرکردگان و نیروهای پاسدار و بسیج پیامی صادر کرد.

وی در این پیام متهم کردن مذاکره‌کنندگان به خیانت را مردود دانست و هشدار داد هر گونه مخالفت با تفاهم‌نامه با آمریکا، نافرمانی از حکمی شرعی ولی‌فقیه است.

در پیام آخوند حاجی‌صادقی که بیانگر وجود شکاف در درون سپاه در رابطه با مذاکرات است، آمده است: یگانه راه ناکام گذاشتن نقشه شوم دشمنان تمسک واقعی و فرمانبرداری مطلق از ولایت مجتبی خامنه‌ای است. پیام بسیار مهم او در رابطه با تفاهم‌نامه باید فصل‌الخطاب باشد. و سزاوار نیست، اختلاف سلایق و برداشتها ما را از صراط مستقیم ولایت‌مداری خارج کند.

وی در قسمت دیگری از این پیام افزوده است: با اذعان و اعتراف به این‌که مطلوب حضرت آقا فراتر از این تفاهم‌نامه است هر گونه مباحثه و مجادله در این‌که مبنای اجازه او چه بوده است و آیا مسئولان در این رابطه قصور یا تقصیری داشته‌اند و متهم کردن آنان به خیانت و عدم ولایتمداری که موجب دوقطبی شدن و آسیب دیدن اتحاد مردم شده می‌باشد، هرگز با روح و محتوای پیامش انطباق ندارد و در حال حاضر که جنگ ادامه دارد و نباید به آن پرداخت.
www.youtube.com/watch?v=s1-OFw1yoIA

حمله غیرمنتظره اسرائیل به حزب‌الله در جنوب لبنان/قالیباف: صلحی وجود ندارد

شبکه ۱۲ اسرائیل دقایقی پیش اعلام کرد: ارتش عملیاتی را در جنوب لبنان آغاز کرده است. نیروهای اسرائیلی حمله‌ای را به ارتفاعات علی الطاهر در جنوب لبنان آغاز کردند.

شبکه ۱۴ اسرائیل هم به نقل از منابعی گزارش داد: ارتش دو حمله انجام داد که طی آن عوامل حزب‌الله که برای نیروها در جنوب لبنان تهدید محسوب می‌شدند، هدف قرار گرفتند.

یک کارشناس نظامی به الجزیره گفت: شواهد میدانی حاکی از آن است که حملات هوایی ممکن است تنها به عملیات‌های نقطه‌زن محدود نماند؛ بلکه این حملات می‌تواند زمینه‌ساز تهاجمی زمینی باشد که فصل جدیدی از خصومت‌ها را در جبهه جنوبی رقم خواهد زد.

او معتقد است که وسعت حملات هوایی با یک عملیاتِ هدف‌گیریِ محدود تناسبی ندارد و خاطرنشان می‌کند که چنین مأموریت‌هایی می‌توانستند با استفاده از پهپادها انجام شوند. این امر فرضیه آماده‌سازی اسرائیل برای یک عملیات زمینی با هدف تصرف بخش‌هایی از این ارتفاعات راهبردی را تقویت می‌کند.

در همین رابطه رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، گفت: این منطقه در جنوب لبنان مملو از زیرساخت‌های حزب‌الله است که با حمایت مالی و هدایت رژیم ایران برای تهدید شهرک‌های شمال اسرائیل ایجاد شده‌اند و اکنون نیروهای اسرائیلی بر این مواضع تسلط دارند. حزب‌الله به‌شدت تضعیف شده و در همه رویارویی‌های خود با ارتش اسرائیل شکست خورده است.

این در حالیست که قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی امروز در حاشیه مراسم تشییع رهبر پیشین جمهوری اسلامی به برخی خبرنگاران خارجی گفت: ما به آمریکا تأکید کردیم که پایان دادن به جنگی که متحدان ما در منطقه در آن درگیر هستند، باید بخشی از توافق باشد. مسیر دیپلماتیک باید قادر به تثبیت و تقویت دستاوردهای حاصل‌شده در میدان عمل باشد. هیچ صلحی میان ما و ایالات متحده وجود ندارد و ما اسرائیل را به رسمیت نخواهیم شناخت.

قالیباف همچنین در دیدار با محمد درویش، رییس شورای رهبری دفتر سیاسی حماس، گفت: دیپلماسی و مذاکره باید دستاوردهای میدان را حفظ و تثبیت کند و این هدف زمانی محقق می‌شود که کشور همزمان برای دفاع نیز آماده باشد.

در همین حال بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به شبکه فاکس‌نیوز گفت: من معتقد نیستم که شکافی در روابط با ترامپ وجود داشته باشد. رئیس‌جممهور ترامپ رهبر آمریکا است و بر اساس منافع آن کشور عمل می‌کند، در حالی که من رهبر اسرائیل هستم و بر اساس منافع آن عمل می‌کنم. من و پرزیدنت ترامپ دیدگاه مشترکی داریم؛ ممکن است اختلاف‌نظرهایی پیش بیاید، اما ما آشکارا و صریح درباره آن‌ها گفتگو می‌کنیم و معمولاً به راه‌حل‌هایی دست می‌یابیم. برخلاف دیگر متحدان، ما در کنار آمریکا شانه‌به‌شانه می‌جنگیم.

مقاله؛ انقلاب شیر و خورشید: تاریخ درباره نقش این رسانه‌ها قضاوت خواهد کرد

رسانه‌های خارج از کشور در روزهای انقلاب؛ مسئولیت، روایت و مرز میان نقد و تفرقه

امیر جاوید/فعال سیاسی از ترکیه

در روزهای انقلاب مردم ایران، رسانه‌ها و وبسایت‌های خبری خارج از کشور فقط تماشاگر یا منتشر کننده خبر نیستند؛ بخشی از میدان اصلی نبرد روایت‌ها هستند. در داخل ایران، رسانه مستقل عملاً امکان فعالیت آزاد ندارد. هر صدایی که علیه جمهوری اسلامی بنویسد یا سخن بگوید، با توقیف، بازداشت، تهدید و سرکوب روبه‌رو می‌شود. به همین دلیل، رسانه‌های خارج از کشور اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. آنان می‌توانند صدای مردم را بازتاب دهند، جنایت حکومت را آشکار کنند، روایت رسمی جمهوری اسلامی را بشکنند و میان مردم داخل کشور و ایرانیان خارج از کشور پل ارتباطی بسازند. اما همین رسانه‌ها اگر بی‌مسئولیت عمل کنند، می‌توانند به جای کمک به انقلاب مردم، به تفرقه، بدبینی و فرسایش اپوزیسیون دامن بزنند.

مسئولیت رسانه‌های برون‌مرزی فقط انتشار خبر نیست؛ تشخیص اهمیت خبر، فهم شرایط انقلاب، شناخت اثر اجتماعی محتوا و توجه به پیامدهای سیاسی آن نیز هست. رسانه نمی‌تواند پشت این جمله پنهان شود که ما فقط منتشر می‌کنیم و قضاوت با مخاطب است. در دوران انقلاب، هر تیتر، هر مقاله، هر مهمان، هر ویدیو و هر گفت‌وگو یک انتخاب سیاسی و رسانه‌ای است. رسانه با انتخاب خود تعیین می‌کند چه صدایی بزرگ شود، چه روایتی تقویت شود و ذهن مخاطب به کدام سمت برود. بنابراین رسانه‌ای که در خارج از کشور فعالیت می‌کند، باید بداند آزادی عمل بیشتری دارد، اما همین آزادی، مسئولیت او را هم سنگین‌تر می‌کند.

رسانه خوب در دوران انقلاب، فقط بلندگو نیست؛ فیلتر عقلانی هم هست. آزادی بیان یعنی افراد حق دارند نظر خود را بیان کنند، اما آزادی بیان به این معنا نیست که هر سخن مخرب، هر اتهام بی‌پایه، هر عقده‌گشایی شخصی و هر پروژه تفرقه‌ساز باید از سوی رسانه‌ها تقویت شود. میان حق حرف زدن و حق تریبون گرفتن تفاوت وجود دارد. کسی ممکن است در فضای مجازی از روی کینه، حسادت، شکست سیاسی یا دشمنی ایدئولوژیک حرف بزند؛ اما وقتی یک رسانه آن صدا را برجسته می‌کند، دیگر فقط ناقل نیست، بلکه به آن اعتبار و قدرت می‌دهد.

در دوران انقلاب، فرق گذاشتن میان نقد و تخریب حیاتی است. نقد، حتی اگر تند باشد، برای اصلاح مسیر است. نقد سالم سؤال می‌پرسد، ضعف‌ها را نشان می‌دهد، استدلال می‌آورد و به روشن‌تر شدن راه کمک می‌کند. اما تخریب هدفش اصلاح نیست؛ هدفش شکستن اعتماد، بی‌اعتبار کردن نیروهای موثر، دلسرد کردن مردم و تبدیل مبارزه اصلی با جمهوری اسلامی به جنگ داخلی میان مخالفان حکومت است. نقد جامعه را بالغ‌تر می‌کند؛ تخریب، جامعه را خسته و پراکنده می‌کند.

مشکل آنجاست که برخی رسانه‌ها و وبسایت‌های خبری خارج از کشور، در حساس‌ترین روزهای انقلاب مردم ایران، به جای تمرکز بر اصل مسئله، یعنی پایان جمهوری اسلامی، میدان را به مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، گفت‌وگوها و ویدیو هایی دادند که نتیجه اصلی آن تفرقه در میان اپوزیسیون بود. این محتواها نه برنامه‌ای برای آینده ایران ارائه می‌دادند، نه راهی برای تقویت مبارزه نشان می‌دادند، نه به مردم امید و آگاهی می‌دادند. بیشتر کارشان حمله به جریان‌های ملی، کوبیدن مشروطه‌خواهان، تخریب چهره‌های موثر و بدبین کردن مردم نسبت به نیروهایی بود که در برابر جمهوری اسلامی ایستاده‌اند.

در انقلاب شیر و خورشید مردم ایران نیز همین رفتار را دیدیم. شیر و خورشید برای بخش بزرگی از مردم ایران فقط یک نماد تاریخی نیست؛ نشانه بازگشت به هویت ملی، فاصله گرفتن از نمادهای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی و پیوند دوباره با ایران پیش از این حکومت است. اما برخی رسانه‌ها به جای فهم این پیام روشن، از آن بهانه‌ای برای اختلاف‌سازی ساختند. به جای اینکه بپرسند چرا مردم دوباره به نمادهای ملی روی آورده‌اند، تلاش کردند این مسئله را به دعوای جناحی، ترس سیاسی و نزاع درون اپوزیسیون تبدیل کنند. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که رسانه از رسالت خود فاصله می‌گیرد و به بخشی از مشکل تبدیل می‌شود.

در چنین فضایی، افراد فرصت‌طلبی نیز پیدا شدند که خود را مخالف جمهوری اسلامی معرفی می‌کنند، اما تمام قلم و زبانشان شبانه‌روز در خدمت تفرقه، کوبیدن اپوزیسیون و بی‌اعتبار کردن نیروهای ملی است. این افراد شاید ادعای آزادی‌خواهی داشته باشند، اما محصول کارشان آزادی نیست؛ محصول کارشان بدبینی، بی‌اعتمادی، خستگی و شکستن روحیه مبارزه است. وقتی کسی از صبح تا شب جمهوری اسلامی را به حاشیه می‌برد و تمام توان خود را صرف حمله به اپوزیسیون ایران، مشروطه‌خواهان، شاهزاده رضا پهلوی و نیروهای موثر ملی می‌کند، مخاطب حق دارد بپرسد این فرد واقعاً در کدام جبهه ایستاده است. این پرسش اتهام‌زنی نیست؛ مطالبه شفافیت سیاسی است.

رسانه‌هایی که چنین افراد و چنین محتواهایی را مرتب منتشر می‌کنند، باید بدانند که فقط میزبان نیستند. آنان با تکرار، اهمیت می‌سازند؛ با دعوت کردن، اعتبار می‌دهند؛ با تیتر زدن، جهت می‌دهند. رسانه‌ای که هر روز صدای تفرقه‌افکنان را بزرگ می‌کند، نمی‌تواند بعداً بگوید من مسئول اثر آن نیستم. اثر این کار روشن است: مردم بدبین‌تر می‌شوند، نیروهای مبارز فرسوده می‌شوند، اپوزیسیون در نگاه مخاطب آشفته و بی‌اعتماد جلوه می‌کند و جمهوری اسلامی از این فضای آلوده سود می‌برد.

باید صریح گفت که انتشار تفرقه، بی‌طرفی نیست. بزرگ کردن صداهای مخرب، آزادی‌خواهی نیست. تبدیل اختلافات سیاسی به نمایش روزانه، خدمت به مردم نیست. مردم ایران برای آزادی مبارزه می‌کنند، نه برای آنکه هر روز شاهد جنگ فرسایشی میان کسانی باشند که قرار است در برابر جمهوری اسلامی بایستند. رسانه‌ای که این حقیقت ساده را نفهمد، از مسئولیت تاریخی خود عقب مانده است.

البته این سخن به معنای مخالفت با نقد نیست. هیچ جنبشی بدون نقد سالم پیش نمی‌رود. شاهزاده رضا پهلوی، نیروهای مشروطه‌خواه، جمهوری‌خواهان ملی، فعالان مدنی، رسانه‌ها و همه جریان‌های سیاسی باید قابل نقد باشند. اما نقدی که هدفش روشن کردن مسیر و اصلاح خطاست، با حمله‌ای که هدفش نابود کردن اعتماد و شکستن همبستگی ملی است یکی نیست. نقد باید راهگشا باشد، نه فرساینده. باید حقیقت را روشن کند، نه اینکه مردم را در باتلاق اتهام، بدبینی و خستگی فرو ببرد.

رسانه‌های خارج از کشور در روزهای انقلاب وظیفه‌ای سنگین دارند. آنان باید صدای مردم باشند، نه بلندگوی تفرقه. باید روایت ملی را تقویت کنند، نه دعواهای فرعی را. باید اجازه ندهند اپوزیسیون ایران زیر حملات افراد کینه‌ورز، فرصت‌طلب و بی‌مسئولیت فرسوده شود. در روزهای عادی شاید خطای رسانه‌ای فقط یک اشتباه حرفه‌ای باشد، اما در روزهای انقلاب، خطای رسانه‌ای می‌تواند به روحیه یک ملت آسیب بزند.

در نهایت، تاریخ درباره نقش این رسانه‌ها قضاوت خواهد کرد. خواهد پرسید وقتی مردم ایران برای آزادی برخاستند، کدام رسانه‌ها صدای آنان شدند و کدام رسانه‌ها صدای تفرقه را بلندتر کردند. کدام سایت‌ها حقیقت را روشن کردند و کدام سایت‌ها غبار ساختند. کدام برنامه‌سازان به همبستگی ملی کمک کردند و کدام برنامه‌سازان اختلاف را به کالا تبدیل کردند. رسانه در روزهای انقلاب فقط خبر منتشر نمی‌کند؛ تاریخ می‌سازد. و هرکس در ساختن تاریخ نقش دارد، باید مسئولیت آن را هم بپذیرد.

EnglishGermanPersian