کنفرانس امنیتی مونیخ؛ مقام آمریکایی: آیت‌الله‌ هیتلر/مقام اروپایی: باید بروند

لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه آمریکایی روز جمغه در جریان نشست زنده کنفرانس امنیتی مونیخ درباره ایران، وضعیت کنونی جمهوری اسلامی را متزلزل‌ترین حالت در دهه‌های اخیر توصیف کرد و با تأکید بر حمایت قاطعانه از مردم ایران گفت: اگر در این مقطع عقب‌نشینی کنیم، مرتکب بزرگترین اشتباه تاریخ خود شده‌ایم. این حکومت اکنون در ضعیف‌ترین وضعیت خود از سال ۱۹۷۹ قرار دارد.

این سناتور آمریکایی حکومت ایران را بزرگترین عامل بی‌ثباتی در منطقه خواند و گفت: پیام این است: اگر بتوانیم با دیپلماسی به نتیجه برسیم، که چه بهتر؛ اما دیگر جانمان از این رژیم به لب رسیده است. مردم ایران با نثار جانشان حرف خود را زده‌اند؛ دیگر چطور باید فریاد بزنند؟ این‌ها همان مردمی هستند که تاریخ را تغییر خواهند داد. اجازه ندهید این فرصت از دست برود. زمان برای آیت‌الله‌ها به سر آمده است. صلح با آیت‌الله‌ صلح با هیتلر است.

همزمان خانم روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا که در جلسه‌ دیگری در کنفرانس امنیتی مونیخ حضور یافته بود خواهان حمایت از مردم ایران و پایان دادن به جمهوری اسلامی شد و گفت: زمان آن رسیده تا این حکومت به پایان برسد و ما باید اطمینان حاصل کنیم که می‌توانیم به مردم حاضر در میدان (داخل ایران) کمک کنیم.

وی با اشاره به پیام تبریک دبیرکل سازمان ملل به رهبر جنایتکار جمهوری اسلامی برای سالگرد انقلاب شوم خمینی افزود: آیا راه حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهیم؟ من قطعا مانند آنچه این هفته اتفاق افتاد، پیام تبریک نمی‌فرستادم.

در همین حاتل رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه اعلام کرد یک ناوگروه هواپیمابر دیگر به‌زودی راهی خاورمیانه خواهد شد؛ اقدامی که در بحبوحه مذاکرات فشار نظامی بر تهران را افزایش می‌دهد. پرزیدنت ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره گزارش‌ها مبنی بر انتقال ناو “یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد” از منطقه کارائیب به خاورمیانه به خبرنگاران گفت: به‌زودی حرکت خواهد کرد. گر به توافق نرسیم، به آن نیاز خواهیم داشت.

این در حالیست که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی امروز در کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرد دستیابی به توافقی با رژیم ایران بسیار دشوار خواهد بود.

انقلاب شیروخورشید؛ هر چه به ما تیر زدن، تبر زدن…، زخم نشد، جوانه شد

انقلاب ملی شیر و خورشید که مردمان به‌ستوه‌آمده ایران آغاز کرده‌اند، در صورت ظاهر، پیشینه‌ای به اندازه عمر جمهوری اسلامی دارد، اما از آن جهت که احیای هویت ملی و بیرون راندن حکومت دینی اشغالگر را هدف‌گذاری کرده، دقیقا از همانجایی آغاز شده است که شاهنامه فردوسی به پایان می‌رسد؛ آنجا که رستم فرخزاد، فرمانده سپاه ساسانی، از لشکر اسلام شکست خورد و ایران اشغال شد. به همین دلیل است که ملی‌گرایان انقلاب شیر و خورشید را جبران شکست قادسیه می‌دانند، چون به قول فردوسی از همان زمان بود که «منبر» جای «تخت و تاج» پادشاهی در ایران را گرفت. این روزها، ایرانیانی که سهم خود را در انقلاب شیر و خورشید برای پیروزی ایفا می‌کنند، پیوسته از این سخن می‌گویند که مبارزه با جمهوری اسلامی می‌تواند حتی «قادسیه دوم» نام بگیرد. آن‌ها تاکید دارند که مهم‌ترین نماد این مبارزه نیز پرچم شیر و خورشید برای بازگشت حاکمیت ملی است. شاهزاده رضا پهلوی نیز از ایرانیان خواسته است که زیر پرچم شیر و خورشید، همبستگی و اتحاد خود را برای مبارزه با جمهوری اسلامی حفظ کنند.

سرکوب در ایران به کلاس‌های درس کشیده شده است

شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران بر پایه گزارش‌های «موثق و میدانیِ معلمان، والدین و دانش‌آموزان» از چند استان‌ از «سرکوب خاموش» در مدارس کشور خبر داده است. این شورا در گزارش خود که در شبکه ایکس هم منتشر شده نوشته که دامنه سرکوب‌های خیابانی دی‌ماه در کشور «اکنون به شکل خطرناکی به داخل کلاس‌های درس کشیده شده است.» شورای هماهنگی فرهنگیان ایران روز پنج‌شنبه، ۲۳ بهمن، بر اساس اسناد و روایاتی که به دستش رسیده از ورود «نیروهای غیرتخصصی» و پروژه «تفتیش عقاید» به مدارس سراسر کشور بر اساس یک «الگوی سیستماتیک» خبر داده است. این گزارش حاکی است در پی اعتراضات روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، «مدارس به حیاط خلوت نهادهای امنیتی تبدیل شده‌اند. شاهدان عینی گزارش می‌دهند که افرادی خارج از کادر آموزشی (تحت عناوین نیروهای بسیج، مبلغان مذهبی و عوامل لباس‌شخصی) با برنامه‌های از پیش تعیین‌شده وارد مدارس شده‌اند.» شورای هماهنگی افزوده است: «مأموریت این افراد نه آموزش، بلکه «تفتیش عقاید» و اعمال فشار روانی بر دانش‌آموزان گزارش شده است.» در این گزارش همچنین تأکید شده است که این نیروها «مدرسه را که باید خانه دوم و پناهگاه امن کودک باشد، به کانون مناقشه و وحشت بدل کرده است.»

بدین ترتیب، رژیم خامنه‌ای درمدارس ایران، جاسوس، کنترل‌چی و محتسب در سایه‌‌به‌سایه‌ جوانان گماشته است. نظام قرون وسطایی او از هزار در و پنجره با انواع تمهید سنتی، مذهبی، سیاسی و توتالیتاریستی وارد اتاق مغز و ذهن نوجوانان شده تا برای حفظ حکومت، ذخیره‌ تفکر حوزوی دست‌وپا کند، ولی فقط موجب گسترش تنفر و فرار مغزها شده است. خامنه‌ای با مشاوران حافظ نظام چه تلاش‌ها کرد که نسل جوان رو به آینده را در دام مافیای اصلاحاتی بیندازد تا پشتوانه‌ عمله و اکره برای حاکمیت علم کند. یک‌چند هم لااقل در حوزه‌ رسانه، مطبوعات، کتابت و فیلم، عده‌ای را به بازی گرفتند و در منظر فرنگ، نمایش‌ها دادند؛ ولی چندی نپایید و حاصل، «اصلاح‌طلب، اصول‌گرا ــ دیگه تمومه ماجرا» شد. خامنه‌ای هرچه ترفند سیاسی در چنته و دسیسه‌ مذهبی در طبله داشت به بازار حکمرانی آورد تا نسل جوانی را که تفکر وسطایی ــ حوزوی را برنتابیده، تخریب و سرکوب کند؛ حاصل اما انباشته شدن اقیانوس‌های خشم شد که از قیام ۸۸ تا ۱۴۰۴ غلیان و توفش نسل جوان را دامنه‌دارتر و حجیم‌تر نمود و پیوند نسل‌های جدید با پیشینیان را در نبرد با انیرانی‌ها گسترش داد.

هر چه به ما تیر زدن، تبر زدن، زخم نشد، جوانه شد

این‌بار اما جوانه‌های قیام و شکوفه‌های انقلاب شیروخورشید از دل سرکوب سربرآورد. یک ماه پیش هرانا (فعالان حقوق بشر) طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که از روز ۷دی تا ۲۴دی ۱۴۰۴، بیش از ۵۰هزار نفر در سراسر کشور بازداشت و دستگیر شده‌اند. آماری هولناک که نه از روی حدس و گمان، بلکه بر پایه تحقیقات دقیق و مستند در ۱۴۴شهر و پرس‌وجو از ۷۶شهر دیگر از طریق شاهدان عینی، خانواده‌ها، کارکنان محلی و زندانیان به‌دست آمده است. به گفته همین منبع، آمار دقیق دستگیرشدگان نامعلوم است؛ یعنی عدد واقعی، از آنچه اعلام شده نیز فراتر می‌رود و این، یعنی ضحاک خون‌آشام با نسلی و جامعه‌ای طرف است که دیگر قابل مهار نیست. اما حرف اصلی که لابه‌لای خبرها گم شد و کمتر به آن توجه کردند، اعتراف ناخواسته مظفری، معاون دستگاه قضایی خامنه ای بود. وی روز ۲۱بهمن به صراحت گفت: «۹۰درصد از دستگیرشدگان حوادث اخیر فاقد سابقه کیفری هستند و تنها ۱۰درصد دارای سابقه‌اند».

این اعتراف یعنی اعتراضات اخیر نه کار «مجرمین» به گفته رهبر قاتل جمهوری اسلامی؛ بلکه خیزشِ مردم عادی است: حاصل فریاد نسلی از جوانان و نوجوانان است که هیچ آینده ای در حکومت انیرانی او ندارند. حکومتی که مدعی «اقتدار» است، وقتی ناچار می‌شود ۵۰هزار نفر را بازداشت کند و بعد اعتراف کند ۹۰درصدشان هیچ سابقه‌ای ندارند، در واقع حکم پایان خودش را امضا کرده است. این آمار، سند شکست انقلاب شوم خمینی است؛ سند فروپاشی هیمنهٔ ولایت خامنه ای و شکست تیغ سرکوب. نتیجه این‌که؛ هر چه به درخت تناور انقلاب شیروخورشید تبر زدند، زخم نشد جوانه شد.

مونیخ؛ فیلم: دیدار زلنسکی با شاهزاده رضا پهلوی/پنلی با حضور کریستین امانپور

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین می‌گوید در حاشیه اجلاس امنیتی مونیخ با شاهزاده رضا پهلوی ملاقات کرده است (فیلم زیر). کنفرانس امنیتی مونیخ با حضور حدود پنجاه نفر از سران دولت‌ها و کشورها در جریان است که در طول اجلاس در نشست‌ها، دیدارهای دوجانبه و جلسات پرسش و پاسخ شرکت می‌کنند و با رسانه‌ها گفت‌وگو خواهند کرد اما نماینده‌ای از جمهوری اسلامی دعوت نشده است. شاهزاده رضا پهلوی از سخنرانان روز اول کنفرانس است. او در پنلی تحت عنوان «شکستن یا تکرار چرخه؟ فصل بعدی ایران» که در ساعت ۱۸:۴۵ به وقت اروپای مرکزی آغاز و توسط کریستین امانپور اداره خواهد شد، سخنرانی خواهند کرد.

شاهزاده رضا پهلوی در کنفرانس امنیتی مونیخ درباره اعتراضات در ایران گفت: «این بار، موضوع فراتر از اعتراض به شرایط اقتصادی یا مطالبات مشابه بود.» او افزود: «وقتی مردم شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دهند، یعنی از رژیم به ستوه آمده‌اند. آن‌ها خواهان تغییر سیاسی هستند. خواهان تغییر بنیادی هستند. دیگر باور ندارند که از راه اصلاحات بتوان به آن هدف رسید.» شاهزاده رضا پهلوی گفت: «آنچه نیاز داریم یک عامل توازن‌بخش است، زیرا دیدیم که رژیم با شهروندان خودش چگونه رفتار کرد. به همین دلیل است که بسیاری از ایرانیان، چه در داخل کشور و چه در خارج، امیدوارند مداخله‌ای که ابزارهای سرکوب رژیم را خنثی کند، سرانجام فرصتی برای احیا به ما بدهد.»

بی بی سی در گزارشی گفت: کنفرانس امنیتی مونیخ با حضور حدود پنجاه نفر از سران دولت‌ها و کشورها آغاز شده است که در طول اجلاس در نشست‌ها، دیدارهای دوجانبه و جلسات پرسش و پاسخ شرکت می‌کنند و با رسانه‌ها گفت‌وگو خواهند کرد. در حالیکه نماینده‌ای از جمهوری اسلامی دعوت نشده است، مخالفان حکومت و نمایندگان جامعه مدنی ایران حضور دارند. شاهزاده رضا پهلوی از سخنرانان روز اول کنفرانس است. گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی تجمع‌هایی را در مونیخ تدارک دیده‌اند. آینده رابطه آمریکا و اروپا، ایران و اوکراین از موضوع‌های اصلی این کنفرانس سالانه است که در میان تدابیر شدید امنیتی برگزار می‌شود و دو روز دیگر ادامه خواهد داشت.

کنفرانس امنیتی مونیخ از شش دهه پیش در این شهر برگزار می‌شود و از آن به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین نشست‌های غیردولتی در حوزه سیاست‌های امنیتی یاد می‌کنند. ولفگانگ ایشینگر از دیپلمات‌های باسابقه آلمان از سال ۲۰۰۸، ریاست کنفرانس امنیتی مونیخ را برعهده دارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده نیز در سال جاری هدایت هیئت آمریکایی در کنفرانس امنیتی مونیخ را بر عهده دارد.

خارج از دیوارهای هتل «بایریشه‌ هوف» هم ایران یکی از پررنگ‌ترین صداها را خواهد داشت. پلیس مونیخ پیش‌بینی می‌کند که ده‌ها هزار ایرانی، به‌ویژه در روز شنبه ۲۵ بهمن، که روز «اقدام جهانی» برای ایران خوانده شده، در مونیخ در یک گرد‌هم‌آیی بزرگ شرکت کنند. ایرانیان خارج از کشور قرار است روز شنبه ۱۴ فوریه با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، تجمعی با محوریت شهرهای مونیخ، تورنتو و لس‌آنجلس برای همبستگی با معترضان داخل کشور برگزار کنند.

شاهزاده رضا پهلوی امروز هنگام ورود به محل اجلاس در گفت‌وگو با خبرنگار ایران‌اینترنشنال اعلام کرد که در حاشیه این نشست امنیتی با شماری از سناتورهای آمریکایی دیدار خواهد کرد و همچنین فردا شنبه یک کنفرانس مطبوعاتی برگزار می‌کند. او در ادامه تاکید کرد که فراخوان تظاهرات فردا فراخوانی بسیار مهم است.
www.youtube.com/watch?v=Dnr4b7Uyv1Q

کنفرانس مونیخ؛ تأکید شاهزاده رضا پهلوی بر لزوم اتحاد مردم

شاهزاده رضا پهلوی در نخستین روز از کنفرانس امنیتی مونیخ بر اتحاد مردم برای آزادی و استقرار دموکراسی سکولار تأکید کرد. او در عین حال اشاره کرد که “چالش رهبری دوره گذار” را پذیرفته است.کنفرانس امنیتی مونیخ جمعه ۱۳ فوریه (۲۴ بهمن) با سخنرانی فریدریش مرتس، صدراعظم جمهوری فدرال آلمان، افتتاح شد. این نشست به مدت سه روز در مرکز ایالت بایرن برگزار می‌شود.

مرتس در سخنانی هشدار داد آزادی در جهانی که بیش از پیش تحت تأثیر رقابت قدرت‌های بزرگ قرار گرفته، با تهدیدی جدی روبرو است. او همچنین اعلام کرد نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد، آن‌گونه که پیش‌تر شناخته می‌شد، عملاً پایان یافته است.

صدراعظم آلمان با اشاره به تحولات ژئوپلیتیک اخیر تصریح کرد که نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد، با وجود تمامی کاستی‌هایش دیگر به شکل گذشته وجود ندارد.

او افزود جهان وارد مرحله‌ای شده که بار دیگر آشکارا با سیاست قدرت و رقابت قدرت‌های بزرگ تعریف می‌شود. به گفته مرتس سیاست‌های گذشته‌گرایانه روسیه و جنگ گسترده این کشور در اوکراین برجسته‌ترین نمود این روند است.

شاهزاده رضا پهلوی: من چالش رهبری دوره گذار را پذیرفتم

در نخستین روز از کنفرانس امنیتی مونیخ شاهزاده رضا پهلوی نیز در گفت‌و‌گویی اعلام کرد: «مردم ایران در خیابان‌ها، در ۳۱ استان و در چهار گوشه کشور، میلیون‌ها بار نام مرا فریاد زدند. آن‌ها نام من را صدا زدند و از من خواستند به حمایت‌شان بیایم، و من چنین کردم. من چالش رهبری دوره گذار را پذیرفتم.»

او اضافه کرد: «در مورد برنامه‌ای که داریم، ما هم برای پیش از فروپاشی رژیم و هم به‌ویژه برای دوره گذار پس از این رژیم برنامه‌ای تدوین کرده‌ایم که به‌خوبی مستند و ارائه شده است. این سندی عمومی است و می‌توانید آن را در وب‌سایت “پروژه شکوفایی ایران” مشاهده کنید.»

شاهزاده رضا پهلوی تأکید کرد: «در این برنامه درباره صد روز نخست پس از تغییر صحبت شده است؛ اینکه چگونه آن فرایند را مدیریت کنیم و چگونه از تکرار تجربه عراق پس از سقوط صدام حسین جلوگیری کنیم، زیرا نمی‌خواهیم تجربه مشابهی مانند سیاست بعث‌زدایی رخ دهد.»

او افزود: «امروز همه ما می‌توانیم برای هدف مشترک آزادی و استقرار دموکراسی سکولار به‌عنوان جایگزینی برای این دیکتاتوری دینی، متحد باشیم. ما همگی در یک کشتی نشسته‌ایم. شاید فردا رای متفاوتی بدهیم. شاید فردا کسی مانند نرگس محمدی تصمیم بگیرد برای نخست‌وزیری یا ریاست‌جمهوری نامزد شود — اشکالی ندارد. اما امروز نخست باید مسئله آزادی را حل کنیم.»

بیشتر بخوانید: کنفرانس امنیتی مونیخ؛ تأکید مرتس بر ضرورت بازدارندگی اتمی اروپا

شاهزاده رضا پهلوی ادامه داد: «در این زمینه، اکثریت قاطع دموکرات‌های سکولار ایرانی، چه جمهوری‌خواه، چه مشروطه‌خواه، چه سوسیالیست، چه محافظه‌کار، چه نمایندگان گروه‌های قومی یا اقلیت‌های دینی، با وجود همه تنوع‌مان، بر این اصول متحد هستیم.»

او خاطر نشان کرد: «هر کسی که دستش به خون مردم ایران آلوده نیست، باید پس از تغییر رژیم بقا داشته باشد و جایگاهی در آینده کشور داشته باشد. آن‌ها می‌توانند بخشی از راه‌حل باشند، نه اینکه همچنان بخشی از مشکل باقی بمانند.»

رضا پهلوی با اشاره به اینکه “بسیاری از کارزارهای اختلاف‌افکنی کار جمهوری اسلامی” گفت: «آنها می‌خواهند نه فقط من، بلکه هر فرد دیگری را بی‌اعتبار کنند یا خود را نماینده این یا آن گروه جلوه دهند، چون رژیم همواره سیاست “تفرقه بینداز و حکومت کن” را دنبال کرده و کوشیده اپوزیسیون متنوع را از اتحاد واقعی بازدارد.»

او همچنین گفت: «ما می‌توانیم در آینده رقابت کنیم. اما امروز حتی صندوق رایی وجود ندارد که از طریق آن مشخص شود چه کسی چه میزان حمایت دارد. نخست باید به آن مرحله برسیم.»

شاهزاده رضا پهلوی بار دیگر تأکید کرد: «باید دست‌کم بر چهار اصل کلیدی توافق داشته باشیم: تمامیت ارضی ایران، جدایی دین از دولت، که پیش‌شرط دموکراسی است، برابری همه شهروندان در برابر قانون و تضمین آزادی‌های فردی و چهارم حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خود.»

دیدار رضا پهلوی و زلنسکی در مونیخ

شاهزاده رضا پهلوی و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با یکدیگر دیدار کردند. این گفت‌وگو حدود ۴۵ دقیقه به طول انجامید.

طبق گزارش‌ها، طرفین درباره موضوعات مهم بین‌المللی از جمله تحولات امنیتی منطقه و وضعیت ایران، به گفت‌و‌گو پرداختند. در این دیدار همچنین بر لزوم حمایت جامعه جهانی از ثبات منطقه‌ای و نقش مردم ایران در تعیین سرنوشت کشورشان تأکید شد.

زلنسکی پس از این ملاقات در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اوکراین از مردم ایران پشتیبانی می‌کند، زیرا آنان برای آینده خود مبارزه می‌کنند و ما همدردی خود را با تمامی قربانیان رژیم ایران اعلام می‌کنیم.»

رئیس‌جمهور اوکراین افزود که در این گفت‌وگو، تمرکز بر شرایط ایران و حوزه‌هایی بوده است که مردم این کشور به حمایت نیاز دارند. به گفته او، دو طرف درباره ضرورت تقویت تحریم‌ها علیه حکومت ایران و دیگر رژیم‌های دیکتاتوری نیز بحث کردند.

بیشتر بخوانید: ترامپ: یک ناوگان عظیم را روانه ایران کرده‌ایم

زلنسکی همچنین اعلام کرد که او و شاهزاده رضا پهلوی در این گفت‌وگو همکاری میان مسکو و تهران به‌ویژه ارسال و صدور مجوز تولید پهپادهای “شاهد” برای روسیه را محکوم کرده‌اند. او این همکاری را تهدیدی جدی نه تنها برای اوکراین بلکه برای کل منطقه توصیف کرد.

رئیس‌جمهور اوکراین در پایان با قدردانی از حمایت شاهزاده رضا پهلوی از تمامیت ارضی اوکراین نوشت که حفاظت از جان انسان‌ها اهمیت حیاتی دارد و اوکراین نیز آمادگی دارد در این مسیر همکاری کند.

ترامپ: اگر به توافق نرسیم، به ناو “یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد” نیاز خواهیم داشت

در همین حاتل دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه اعلام کرد یک ناوگروه هواپیمابر دیگر به‌زودی راهی خاورمیانه خواهد شد؛ اقدامی که در بحبوحه مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران، فشار نظامی بر تهران را افزایش می‌دهد.

ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره گزارش‌ها مبنی بر انتقال ناو “یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد” از منطقه کارائیب به خاورمیانه به خبرنگاران گفت: «به‌زودی حرکت خواهد کرد.» او افزود: «اگر به توافق نرسیم، به آن نیاز خواهیم داشت.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مقامات ایالات متحده در هفته‌های اخیر با مقام‌های جمهوری اسلامی تماس‌هایی داشته‌اند. با این حال، ایران دسترسی به تأسیسات کلیدی هسته‌ای که در پی آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل در ژوئن گذشته و حملات بعدی آمریکا هدف قرار گرفتند را رد کرده است.

تهران در ماه نوامبر تأکید کرده بود که هرگونه بازدید باید در چارچوب یک توافق جدید صورت گیرد.

واشنگتن اعلام کرده است که پس از نخستین دیدار در عمان در ششم فوریه، خواهان ادامه گفت‌وگوها با مقام‌های ایرانی است.

گروسی: دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی بسیار دشوار خواهد بود

طبق گزارش خبرگزاری‌ها، رافائل گروسی، مدیرکل نهاد نظارتی هسته‌ای سازمان ملل، روز جمعه ۱۳ فوریه ۹۲۴ بهمن) اعلام کرد دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی درباره بازرسی از تأسیسات فرآوری هسته‌ای این کشور ممکن است، اما “بسیار دشوار” خواهد بود.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت بازرسان این نهاد پس از حملات سال گذشته اسرائیل و ایالات متحده به ایران به این کشور بازگشته‌اند، اما هنوز موفق به بازدید از هیچ‌یک از سایت‌هایی که هدف قرار گرفته بودند نشده‌اند.

بیشتر بخوانید: گروسی: ایران برای جلوگیری از حملات حاضر به راستی‌آزمایی است

بنا بر اظهارات گروسی گفت‌وگوها با ایران از زمان بازگشت بازرسان در سال گذشته “ناقص، پیچیده و بسیار دشوار” بوده است، اما همچنان ادامه دارد.

او تأکید کرد توافق با ایران برای بازگشت به سایت‌های آسیب‌دیده “بسیار دشوار” اما اصولا ممکن خواهد بود. گروسی افزود: «پرسش اصلی در حال حاضر این است که چگونه این گام‌ها برای آینده تعریف شوند. ما دقیقاً می‌دانیم چه چیزهایی باید بررسی شود و چگونه باید آن‌ها را بررسی کرد.»

چرا ترکیه در کنار جمهوری اسلامی ایستاده است؟

ترکیه با مداخله نظامی در ایران مخالفت کرده و ثبات تهران را کلید امنیت خود می‌داند. به گفتە کارشناسان نگرانی از کُردها، موج پناهجویان، تقویت اسرائیل و منافع اقتصادی آنکارا را به حمایت از جمهوری اسلامی واداشته است.در حال حاضر جمهوری اسلامی با بزرگترین چالش‌های دوران حیات خود در داخل و خارج مرزهایش روبرو است و سایه جنگ بر ایران سنگینی می‌کند. در این میان ترکیه به عنوان رقیب منطقه‌ای و تاریخی ایران، نه در مقابل جمهوری اسلامی بلکه در کنار جمهوری اسلامی قرار گرفته است. موضوعی که باعث اعتراض بسیاری از مخالفان شده است.

مقامات ارشد ترکیه با تأکید بر لزوم حفظ ثبات حکومت فعلی در ایران، قاطعانه با هرگونه حمله نظامی ایالات متحده یا مداخله خارجی در این کشور مخالفت کرده‌اند و حل تنش‌ها را تنها از مسیر دیپلماسی و مذاکرات هسته‌ای ممکن می‌دانند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه‌وله فارسی چرایی این موضوع را با کارشناسان به بحث گذاشته است: حبیب حسینی‌فرد، تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل و همکار بخش فارسی دویچه‌وله، سارا کرمانیان، پژوهشگر روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسکس بریتانیا و عمار گلی، روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل خاورمیانه.

موضع رسمی ترکیه: مخالفت با جنگ و تأکید بر دیپلماسی

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در هفتەهای گذشتە بارها با هرگونه مداخلە نظامی در ایران مخالفت کردە است. او ضمن تاکید بر “نعطاف‌پذیری” تهران و واشنگتن در مذاکرات هستەای اعلام کردە کە “واشنگتن ظاهراً آماده پذیرش غنی‌سازی محدود اورانیوم توسط ایران در چارچوب مرزهای مشخص است” و تهران نیز “صادقانه خواهان توافق واقعی و آمادە پذیرش محدودیت‌های غنی‌سازی همراه با بازرسی‌های سخت‌گیرانه” است.

بیشتر بخوانید: انتقاد لیندزی گراهام از مواضع ترکیه در جهت بقای حکومت ایران

فیدان همزمان هشدار دادە که گنجاندن برنامه موشکی بالستیک یا فعالیت‌های منطقه‌ای ایران در مذاکرات “تنها به جنگ دیگری منجر خواهد شد” و حتی حمله هوایی گسترده نمی‌تواند حکومت جمهوری اسلامی را سرنگون کند. او همزمان تأکید کرد که ترکیه فعالانه برای میانجی‌گری میان دو تهران و واشنگتن تلاش می‌کند.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه نیز در گفت‌وگویی تلفنی با مسعود پزشکیان، ایران را “برادر” خواند و ابراز امیدواری کرد که تهران از این “دوره پر از تله” از طریق دیپلماسی عبور کند.

آیا کشورهای منطقه ثبات ایران ضعیف شدە را ترجیح می‌دهند؟

حبیب حسینی‌فرد، تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل معتقد است که بسیاری از کشورهای منطقه ادامه موجودیت جمهوری اسلامی، به‌ویژه در شکل ضعیف‌شده فعلی را بر سناریوی تغییر رژیم رادیکال ترجیح می‌دهند. او می‌گوید: «بسیاری از داده‌ها و نشانه‌ها از این حکایت دارند که کشورهای منطقه بر اساس مصالح و منافع خود ادامه موجودیت جمهوری اسلامی، به خصوص ضعیف‌شده آن را بر وضعیت مبهم و احتمالاً بحران‌زای ناشی از یک تغییر رادیکال رژیم ترجیح می‌دهند و از همین رو سهم عمده‌ای در تأثیرگذاری بر سیاست‌های ترامپ در کاهش خطر درگیری و جنگ داشته‌اند.»

به گفته حسینی‌فرد ترکیه، قطر و مصر در این زمینه پیشرو بوده‌اند و حتی مواضع عربستان و امارات نیز چندان متفاوت نیست، هرچند با نوسان و ملاحظاتی همراه بوده است.

مسئله کُردها؛ اصلی‌ترین نگرانی امنیتی ترکیه

یکی از مهم‌ترین دلایل موضع فعلی ترکیه، از نگاه بسیاری از کارشناسان نگرانی عمیق این کشور از تغییراتی است کە می‌تواند بە سود کردها در ایران باشد.

سارا کرمانیان، پژوهشگر روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسکس، می‌گوید: «ترکیه بالذات مدافع جمهوری اسلامی نیست، بلکه به دلایل مختلف در وضعیت فعلی خود را آماده رویارویی با نتایج احتمالی فروپاشی آن نمی‌داند و با دو هدف مدیریت ریسک و تبدیل تهدید به فرصت، از ثبات حاکمیت در جمهوری اسلامی حمایت می‌کند.»

بیشتر بخوانید: عراقچی در استانبول برنامه موشکی را خط قرمز اعلام کرد

کرمانیان تأکید می‌کند که مسئله کردها برای ترکیه اولویت دارد: ترکیه که مسئله کرد را در داخل و در سوریه “حل نکرده”، ترجیح می‌دهد شرایطی برای خیزش جنبش ملی کرد در کردستان ایران ایجاد نشود. او می‌افزاید: «در صورت ایجاد خلأ قدرت، استفاده از سناریوی منطقه حائل یا حتی نیروهای نیابتی به‌ویژه اگر تا آن زمان آمادگی کافی ایجاد کرده باشد، کاملاً محتمل است.»

عمار گلی، روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل خاورمیانه نیز اشاره می‌کند که همکاری‌های امنیتی ایران و ترکیه ادامه دارد و حتی وزیر دفاع ترکیه اذعان کرده که در عملیات علیه گروه‌های کُرد با ایران همکاری اطلاعاتی داشته‌اند.

گلی معتقد است بخشی از طرح احتمالی ترکیه برای ایجاد منطقه بافر در عمق خاک ایران، اقدامی امنیتی برای مقابله با گروه‌های سیاسی کرد در جوار مرز است.

ملاحظات اقتصادی و ژئوپلیتیک؛ رقابت همراه با نگرانی از خلأ قدرت

حبیب حسینی‌فرد می‌گوید با وجود رقابت‌های تاریخی و شدید میان ترکیه و ایران، از سقوط رژیم اسد در سوریه و پیروزی بزرگ ترکیه در معادلات منطقه‌ای تا مناقشه قره‌باغ و کریدور زنگزور که موقعیت ترکیه را در قفقاز تقویت کرد، سقوط جمهوری اسلامی برای آنکارا بیش از سود، زیان به همراه دارد.

حسینی‌فرد توضیح می‌دهد که ترکیه نگران موج عظیم پناهجویی است؛ ایرانیان یکی از بزرگ‌ترین خریداران خارجی املاک در ترکیه هستند و در بحران‌های اخیر نیز به سمت مرز ترکیه هجوم آورده‌اند. او همچنین به اهمیت اقتصادی اشاره می‌کند: «گاز ایران در سال گذشته نزدیک به ۲۰ درصد نیاز ترکیه را تأمین کرد، حجم تجارت دوجانبه حدود پنج تا شش میلیارد دلار است و ایران مسیر سوآپ گاز ترکمنستان به ترکیه شده است.»

نگرانی ترکیه از تقویت موقعیت اسرائیل

از منظر ژئوپلیتیک، حبیب حسینی‌فرد تأکید می‌کند که ترکیه عمیقاً نگران است تضعیف یا سقوط جمهوری اسلامی موقعیت اسرائیل را به‌طور چشمگیری در منطقه تقویت کند و توازن قدرت را به ضرر آنکارا تغییر دهد. او می‌گوید دو سال جنگ در غزه، تضعیف ساختارهای حزب‌الله در لبنان، حملات منظم اسرائیل در سوریه، جنگ ۱۲ روزه با ایران، حمله به دفتر حماس در قطر و حتی اقدام بی‌سابقه تل‌آویو در شناسایی سومالی‌لند، همه حکایت از سیاست تهاجمی اسرائیل و تحکیم روزافزون موقعیت آن در منطقه دارند.

او می‌افزاید که “آنکارا بر این باور است اسرائیل آشکارا به دنبال تغییر رژیم در تهران است”. او به اظهارات هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه در اواخر دی‌ماه اشاره می‌کند که موساد را متهم کرد “آشکارا مردم ایران را به قیام تشویق می‌کند”؛ اظهاراتی که بعداً از رسانه‌های رسمی ترکیه حذف شد.

بیشتر بخوانید: آمریکا در تدارک اعزام دومین ناو هواپیمابر به خاورمیانه

به گفته این تحلیل‌گر، اتحادهای امنیتی جدید، به‌ویژه محور یونان-اسرائیل-امارات که رقیب مستقیم ترکیه در مدیترانه شرقی و خاورمیانه است، این نگرانی را تشدید کرده است. ترکیه این اتحاد را تهدیدی مستقیم علیه منافع خود می‌بیند و در پاسخ، در تلاش است بلوک دفاعی جایگزینی با محوریت خود و شامل عربستان، پاکستان و مصر شکل دهد؛ بلوکی که در آینده حتی می‌تواند ایران را نیز در خود جای دهد و به‌عنوان حائلی در برابر نفوذ اسرائیل عمل کند.

حسینی‌فرد نتیجه می‌گیرد که برای ترکیه، حفظ یک ایران ضعیف اما باثبات، به معنای جلوگیری از خلأ قدرتی است که اسرائیل می‌تواند از آن برای تثبیت برتری ژئوپلیتیک خود در منطقه بهره‌برداری کند. به عقیده او این نگرانی، یکی از عوامل کلیدی در موضع‌گیری قاطع آنکارا علیه مداخله خارجی و حمایت غیرمستقیم از ادامه موجودیت جمهوری اسلامی است.

ریاکاری یا پراگماتیسم؟ تناقض ظاهری در سیاست خارجی ترکیه

سارا کرمانیان در پاسخ به این پرسش که آیا موضع ترکیه در دفاع از ثبات ایران با ادعای دیرینه آنکارا در حمایت از دموکراسی و حقوق بشر تناقض دارد، می‌گوید این تناقض بیشتر ناشی از پراگماتیسم سیاست خارجی ترکیه است. او توضیح می‌دهد که ترکیه از ادبیات دموکراسی‌خواهی گاهی برای توجیه مداخلات خود (مانند سوریه) استفاده کرده، اما در مورد ایران منافع امنیتی و جلوگیری از خلأ قدرت اولویت دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

کرمانیان تأکید می‌کند که ترکیه در صورت فروپاشی جمهوری اسلامی ممکن است از مسئله کردها به‌عنوان بهانه‌ای برای حضور نظامی در “روژهلات” (مناطق کردنشین ایران)استفاده کند.

در نهایت می‌توان نتیجه گرفت کە موضع کنونی ترکیه در قبال ایران نه از سر همدلی ایدئولوژیک، بلکه برآمده از محاسبه منافع ملی و منطقه‌ای است این کشور است.

EnglishGermanPersian