به نوشته رویترز، این صرافی هم از سوی میلیونها شهروند عادی ایرانی برای دسترسی به بازار جهانی رمزارزها مورد استفاده قرار میگیرد، و هم بر اساس تحلیل دادههای بلاکچین و گفتههای منابع مطلع، در انتقال وجوه مرتبط با نهادهای تحریمشده جمهوری اسلامی، از جمله بانک مرکزی و سپاه پاسداران، نقش داشته است.
بر اساس گزارش رویترز که روز جمعه اول ماه مه (۱۱ اردیبهشت) منتشر شد، علی و محمد خرازی، دو برادر وابسته به یکی از خانوادههای نزدیک به رهبری جمهوری اسلامی، نوبیتکس را در سال ۲۰۱۸ راهاندازی کردند، اما در اسناد شرکتی و فعالیتهای رسمی خود از نام خانوادگی “آقامیر” استفاده کردهاند.
رویترز مینویسد، این دو برادر از نسل سوم خانواده خرازی هستند؛ خانوادهای که اعضای آن در دهههای گذشته در مناصب سیاسی، دیپلماتیک و مذهبی جمهوری اسلامی حضور داشتهاند و از طریق ازدواج نیز با سه رهبر جمهوری اسلامی، روحالله خمینی، علی خامنهای و مجتبی خامنهای، نسبت خانوادگی پیدا کردهاند.
کمال خرازی، وزیر خارجه اسبق و مشاور ارشد امور بینالمللی علی خامنهای، یکی از اعضای همین خانواده بود که به همراه همسرش در جریان جنگ اخیر در تهران کشته شد.
رویترز همچنین نوشته است که بخشی از دادههای مربوط به نقش نوبیتکس در سازوکارهای دور زدن تحریمها، از طریق بابک زنجانی، میلیاردر محکومشده به فساد آشکار شد، که در نزاع علنی خود با بانک مرکزی ایران نشانیهایی از کیفپولهای رمزارزی را منتشر کرد.
طبق گزارش رویترز، تحلیلگران سپس توانستند بخشی از شبکه تراکنشهای مرتبط با بانک مرکزی را دنبال کنند؛ شبکهای که در بخشی از آن پول از مسیر نوبیتکس عبور کرده بود.
یکی از پرسشهای مرکزی گزارش رویترز این است که چرا نوبیتکس، با وجود نقش احتمالی در تراکنشهای مرتبط با نهادهای تحریمشده، هنوز در فهرست تحریمهای آمریکا یا متحدان واشنگتن قرار نگرفته است.
رویترز به گفته خود، نشانهای نیافته که نشان دهد اعضای خانواده خرازی از سوی دولتهای غربی تحریم شده باشند و همچنین نتوانسته روشن کند چرا این صرافی از مجازاتهایی که علیه بسیاری از بازیگران بزرگ اقتصاد ایران اعمال شده، مصون مانده است.
این پرسش زمانی پررنگتر شده که آمریکا در ماههای اخیر توجه بیشتری به ساختارهای مالی غیررسمی جمهوری اسلامی نشان داده است.
بخش دیگری از گزارش رویترز به فعالیت نوبیتکس در جریان جنگ و قطع گسترده اینترنت در ایران مربوط میشود. این خبرگزاری مینویسد، با وجود اختلالهای شدید اینترنتی و قطعی برق در تهران، نوبیتکس به پردازش تراکنشها ادامه داده است.
نوبیتکس به پرسش رویترز درباره چگونگی ادامه فعالیت در زمان محدودیت اینترنت پاسخ نداده است. رویترز به نقل از شرکت پایش اینترنت نتبلاکس نوشته است که در آن دوره فقط گروه کوچکی از کاربران، در قالب فهرستهای تأییدشده حکومتی، امکان دسترسی به اینترنت داشتهاند.
به نوشته رویترز، همین موضوع این پرسش را ایجاد میکند که چه کسانی در دوره قطع اینترنت توانستهاند از صرافی استفاده کنند و چه مقدار از داراییها به خارج منتقل شده است.
گزارش رویترز تصویری دوگانه از نوبیتکس ارائه میدهد؛ پلتفرمی که برای میلیونها ایرانی عادی در شرایط تحریم و سقوط ارزش پول ملی به دریچهای برای حفظ دارایی تبدیل شده، اما همزمان، بنا بر یافتههای این خبرگزاری، میتواند بخشی از همان معماری مالی موازی باشد که نهادهای تحریمشده جمهوری اسلامی از آن برای دور زدن محدودیتهای غرب بهره میبرند.
همین دوگانگی است که پرونده نوبیتکس را از یک گزارش درباره یک صرافی رمزارز فراتر میبرد و آن را به نمونهای از پیوند اقتصاد دیجیتال، تحریم، قدرت سیاسی و سازوکارهای پنهان جابهجایی پول در جمهوری اسلامی تبدیل میکند
