اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچهوله
در چنین شرایطی، سفر شاهزاده رضا پهلوی به برلین، پایتخت آلمان، انعکاس گستردهای در رسانههای این کشور داشت؛ بهویژه اینکه او مواضع اروپاییها، از جمله آلمان، را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و آنها را به مماشات با جمهوری اسلامی متهم کرد.
رضا پهلوی در این سفر با آرمین لاشت از حزب سوسیال دمکرات آلمان، که بهعنوان کارشناس سیاست خارجی این حزب فعالیت میکند، دیدار کرد.
با این حال، سفر او برای دولت آلمان نیز چالشبرانگیز بود.
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، با لحنی محتاطانه اعلام کرد که رضا پهلوی به دعوتی خصوصی وارد آلمان شده و در چارچوبهای غیررسمی سیاسی به گفتوگو پرداخته است، اما تاکید کرد که سازماندهی چنین دیدارهایی در حیطه وظایف دولت آلمان قرار نمیگیرد.
اشتفان کورنلیوس، سخنگوی دولت آلمان صراحتا گفت دولت آلمان با وجود اختلافنظرها و انتقادها، همچنان جمهوری اسلامی را بهعنوان طرف گفتوگوی خود حفظ کرده است.
دیاسپورا نگران مماشات آلمان با جمهوری اسلامی
اظهارات سخنگوی دولت آلمان در میان دیاسپورای ایرانی نگرانیهایی ایجاد کرده و بهعنوان “نشانهای از ادامه سیاست مماشات” تفسیر شده است.
در همین حال، عبدالرضا احمدی، تحلیلگر و کنشگر سیاسی و از برگزارکنندگان تجمع برلین در مقابل پارلمان آلمان، بر اهمیت گفتوگو میان اپوزیسیون و دولتهای دموکراتیک تاکید دارد. به باور او، رضا پهلوی توانسته تا حدی توجه بینالمللی را به مسئله ایران و مطالبات ملی جلب کند.
احمدی به دویچه وله فارسی گفت اقدام آرمین لاشت در میزبانی از رضا پهلوی را نشانهای از حمایت بخشی از سیاستمداران اروپایی از طرح موضوع ایران دانست.
او در ادامه با اشاره به عدم دیدار رسمی میان رضا پهلوی و مقامات دولتی آلمان، این موضوع را غیرمنتظره ندانسته و توضیح داد چنین دیدارهایی معمولا در مراحل پایانی تحولات سیاسی رخ میدهد.
با این حال، به گفته او، برنامههای از پیش تعیینشده از جمله نشستها و تجمع اعتراضی در مقابل پارلمان آلمان با حضور گسترده معترضان برگزار شده است.
در فضای این تحولات، بحث درباره رهبری اپوزیسیون نیز همچنان ادامه دارد. برخی منتقدان بر “تکثر رهبری گذار” و “ویژگیهای اتنیکی جامعه ایران” تاکید و با ایدههایی مانند “یک ملت، یک پرچم، یک رهبر” مخالفت میکنند. در مقابل، احمدی معتقد است “مسئله دوره گذار ساختگی نیست و معمولا فرایندی ارگانیک دارد و در مورد ایران باید واقعیت میدانی و صدای خیابان را مبنا قرار داد”.
“با حضور رضا پهلوی به عنوان رهبر اپوزیسیون مخالفیم”
مینا احدی، مؤسس “کمیته بینالمللی علیه اعدام و سنگسار” و عضو گروه فراحزبی “اتحاد کلن برای مردم ایران” در نامهای خطاب به آرمین لاشت، با دعوت از رضا پهلوی بهعنوان “رهبر اپوزیسیون” به آلمان مخالفت کرده و نسبت به پیامدهای چنین تعریفی ابراز نگرانی کرده است.
احدی در گفتوگو با دویچهوله فارسی، این برداشت را که رضا پهلوی تنها چهره برجسته اپوزیسیون جمهوری اسلامی است، نادرست میداند و تاکید میکند اپوزیسیون ایران متکثر است و نمیتوان آن را در یک فرد خلاصه کرد. به گفته او، برجستهسازی یک رهبر واحد، واقعیت تنوع سیاسی و اجتماعی مخالفان جمهوری اسلامی را نادیده میگیرد.
این فعال حقوق بشر از دولت آلمان خواست در تعامل با چهرههای سیاسی ایران، تصویر کاملتری از نیروهای متنوع اپوزیسیون را مدنظر قرار دهد.
“آلمان با همه جریانهای سیاسی گفتگو کند”
احدی در ادامه میگوید از دولت آلمان انتظار دارد رضا پهلوی را صرفا بهعنوان یکی از فعالان سیاسی بشناسد، نه بهعنوان رهبر اپوزیسیون و در ارزیابیها به تنوع جریانهای سیاسی در ایران توجه کند.
او تاکید میکند بسیاری از گروهها، از جمله کردها و بلوچها، با تمرکز رهبری مخالفند و بر تکثر رهبری تاکید دارند. به باور او، دولت آلمان باید همه جریانهای دموکراسیخواه را مدنظر قرار دهد، نه یک جریان خاص را.
در پایان احدی هشدار میدهد که نادیده گرفتن این تنوع میتواند به تشدید تنش در فضای اپوزیسیون منجر شود.
“سیاست آلمان تغییر رژیم نیست”
سعید حافظی، سردبیر و مدیرمسئول “رادیو گوشه کنار” و از موافقان مواضع رضا پهلوی، در ارزیابی رویکرد آلمان نسبت به رضا پهلوی تاکید دارد که باید ابتدا به سیاست کلی این کشور در قبال جمهوری اسلامی نگاه کرد. او معتقد است آلمان طی دهههای گذشته عمدتا رویکردی اصلاحمحور داشته و تمایلی به تغییر بنیادین در ایران نشان نداده است.
به باور او، “دیدارهای غیررسمی شاهزاده رضا پهلوی با برخی نمایندگان پارلمان آلمان”، نشانهای مثبت از باز بودن فضای گفتوگو است، حتی اگر این دیدارها در سطح رسمی دولت انجام نشده باشد.
حافظی در پاسخ به منتقدانی که به رهبری تکثرگرا معتقدند، میگوید هر جریان سیاسی میتواند در مسیر خود حرکت کند و الزامی برای شکلگیری یک ساختار واحد وجود ندارد. به گفته او، آنچه اهمیت دارد هدف مشترک، یعنی گذار از جمهوری اسلامی است.
حافظی همچنین تاکید کرد “برخی از جریانهای سیاسی بیش از پرداختن به جمهوری اسلامی، درحال مبارزه با شاهزاده رضا پهلوی هستند” در حالی که “ایشان بارها تلاش کردند فضای مشارکت را به وجود بیاورند، ولی این فرصت توسط کسانی نادیده گرفته شد که پایگاه اجتماعی قابل توجهی نداشتند”.
سعید حافظی در پایان صحبتهای خود درباره انتظارش از آلمان میگوید: «من هیچ انتظاری ندارم که اینها به ما کمک کنند. تنها انتظاری که دارم این است که جنایات جمهوری اسلامی را ببینند، از آن حمایت نکنند و به آن اعتبار ندهند و بین هزینهای که برای خون پرداخت میشود و بنزین تفاوت قائل شوند.»
“گفتگو در قالبی تکثرگرا و با حضور صداهای مختلف”
بهروز اسدی، فعال حقوق بشر و برنده “نشان لیاقت جمهوری فدرال آلمان”، در ارزیابی سفر رضا پهلوی به برلین و دیدارهای او با برخی نمایندگان احزاب آلمان، این دیدارها را در چارچوب روابط پارلمانی و گفتوگوهای معمول سیاسی قابل فهم میداند و معتقد است “نباید برداشتی فراتر از سطح واقعی آنها ارائه شود”.
به باور او، تلاش برخی جریانها برای معرفی این دیدارها بهعنوان نشانهای از “شکلگیری یک بدیل سیاسی برای جمهوری اسلامی، با واقعیت پیچیده و متکثر جامعه ایران همخوانی ندارد”.
او تاکید دارد که مسئله ایران به همه مردم این کشور با تنوعهای اتنیکی، اجتماعی و دیدگاههای سیاسی مربوط است و “مناسبتر آن بود که چنین گفتوگوهایی در قالبی تکثرگرا و با حضور صداهای مختلف مخالف جمهوری اسلامی برگزار شود”.
اسدی همچنین با اشاره به اختلافنظر میان نمایندگان پارلمان فدرال آلمان و سیاستمداران این کشور درباره نحوه مواجهه با مسئله ایران و اپوزیسیون، این وضعیت را نشانهای از ضرورت تمرکز بر منافع مردم ایران میداند؛ منافعی که در مسیر دستیابی به آزادی، دموکراسی و کرامت انسانی تعریف میشود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
در نهایت، او تاکید میکند در چنین شرایطی، نیروهای دموکراسیخواه ایران باید در این مطالبات اساسی با صدایی واحد ظاهر شوند و تصویری واقعی، متکثر و در عین حال منسجم از جامعه ایران ارائه دهند.
