وزارت خارجه مالزی بیانیهای محتاطانه صادر کرد که در آن هم حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و هم حملههای تلافیجویانه جمهوری اسلامی محکوم شده و از “همه طرفها” خواسته شده است تا “حداکثر خویشتنداری” را از خود نشان دهند.
وزیران خارجه ویتنام و کامبوج نیز از همه طرفها خواستند “حداکثر خویشتنداری” را از خود نشان دهند، در حالی که تایلند اعلام کرد «با نگرانی جدی وضعیت را از نزدیک زیر نظر دارد.»
وزارت امور خارجه سنگاپور نیز، با اشاره به تلاشهای دیپلماتیک به رهبری عمان که میکوشید واشنگتن و تهران را به گفتوگو وادارد، از “شکست مذاکرات” ابراز تأسف کرد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
وزیران خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) طی بیانیهای مشترک در چهارم مارس (۱۳ اسفند)، تشدید تنشها را “تأسفبار” و “تهدیدی جدی برای جان و امنیت غیرنظامیان و نیز برای صلح و ثبات منطقهای و جهانی” توصیف کردند. پیامهای کشورهای آسیای جنوب شرقی در مجموع بیشتر بر امنیت شهروندان خود در خاورمیانه متمرکز بود.
مقامهای فیلیپین و گزارشهای رسانهای در این کشور، شمار فیلیپینیهای ساکن ایران را حدود هزار و ۶۰۰ نفر و تعداد فیلیپینیها در سراسر خاورمیانه را بیش از دو میلیون و ۲۰۰ هزار نفر اعلام کردهاند.
آیا آمریکا قابل اعتماد است؟
جوزف لیو، رئیس دانشکده سیاست عمومی “لی کوان یو” در سنگاپور، واکنش آسیای جنوب شرقی را «اظهارات معمول و قابل پیشبینی» توصیف کرد.
لیو به دویچه وله گفت: «آنچه البته گفته نمیشود، نگرانی در این باره است که دولت ترامپ چگونه از قدرت عظیمی که ایالات متحده در اختیار دارد استفاده میکند؛ یعنی با توجهی اندک به قوانین بینالمللی.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
این مسئله حقوقی، برای منطقهای که اهمیت زیادی برای قوانین بینالملل قائل است، بهویژه برای کشورهایی که با چین در دریای چین جنوبی اختلافات ارضی دارند، حساس است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران ممنوعیت بنیادین منشور سازمان ملل در مورد استفاده از زور را نقض میکند؛ بحثی که پس از حمله واشنگتن به ونزوئلا در آغاز سال ۲۰۲۶ نیز بالا گرفته بود.
هانتر مارستون، پژوهشگر غیرمقیم مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به دویچه وله گفت این درگیری «تأثرات بلندمدتی بر برداشت کشورهای آسیای جنوب شرقی از آمریکا و روابطش با منطقه خواهد گذاشت.»
مارستون افزود: «رد آمرانه قوانین و هنجارهای بینالمللی از سوی ترامپ، و بیاعتنایی آشکار و مکرر او به متحدان و شرکایش، کشورهای منطقه را به جستوجوی شرکای جایگزین تجاری و امنیتی سوق داده است.» او ادامه داد: «حملات اخیر به ایران نشان داد که ایالات متحده ابرقدرتی بیملاحظه و غیرقابلپیشبینی است.»
اقدام اندونزی در راستای ایجاد تعادل
اندونزی در پیچیدهترین موقعیت قرار دارد. پرابوو سوبیانتو، رئیسجمهور این کشور که به چند طرح بحثبرانگیز واشنگتن پیوسته است، پیشنهاد داده شخصاً میان آمریکا و ایران برای آغاز مذاکرات جدید میانجیگری کند.
وزارت خارجه اندونزی ۲۸ فوریه گذشته در شبکههای اجتماعی نوشت: «اگر هر دو طرف موافق باشند، رئیسجمهور آماده است برای انجام تلاشهای میانجیگرانه به تهران سفر کند.»
بیشتر بخوانید: جنگ ایران و شوک انرژی؛ نفت ۸۰ دلاری، نگرانی پکن و امید مسکو
اندونزی، در کنار کامبوج و ویتنام، یکی از معدود کشورهای آسیای جنوب شرقی بود که به طرح “شورای صلح” دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای غزه پیوست؛ تصمیمی که با مخالفت شدید بسیاری از گروههای اسلامی این کشور روبهرو شد.
رئیسجمهور اندونزی ماه گذشته در نشست افتتاحیه این شورا شرکت کرد و متعهد شد هشت هزار نیروی اندونزیایی برای کمک به حفظ امنیت غزه اعزام کند.
چند روز پیش از نشست این شورا، جاکارتا توافق تجاری متقابلی با آمریکا نهایی کرد که بر اساس آن تعرفه بسیاری از صادرات اندونزی کاهش مییابد و اندونزی نیز در عوض، دسترسی گستردهای به بازار خود را برای کالاهای آمریکایی فراهم میکند. این اقدامات با انتقادهای داخلی، از جمله از سوی سازمانهای بزرگ اسلامی، روبهرو شده است.
با این حال، بیشتر مسلمانان کشورهای آسیای جنوب شرقی سنیمذهب هستند و همدلی در این منطقه با ایرانِ عمدتاً شیعه یکدست نیست. با وجود این، خشم از جنگ غزه باعث تحریم برندهایی شده است که مرتبط با آمریکا و اسرائیل تلقی میشوند.
پیامدهای اقتصادی در سراسر آسیای جنوب شرقی
جاشوا کورلانتزیک، پژوهشگر ارشد امور آسیای جنوب شرقی در شورای روابط خارجی، به دویچه وله گفت پیامد ژئوپولیتیکی جنگ ایران تضعیف وجهه آمریکا در منطقه خواهد بود، اما نگرانی فوریتر، نگرانی اقتصادی است.
قیمت نفت و گاز پس از مختل شدن حمل و نقل دریایی از طریق تنگه هرمز بهشدت افزایش یافته است؛ امری که مشکلی جدی برای کشورهای آسیای جنوب شرقی که واردکنندگان خالص انرژی هستند، محسوب میشود. ارزش چندین ارز منطقهای در برابر دلار آمریکا بهشدت سقوط کردهاند و بازارهای سهام نیز آسیب زیادی دیدهاند.
معاملات بورس در تایلند، دومین واردکننده بزرگ نفت خام خاورمیانه در منطقه، چهارشنبه گذشته پس از سقوط هشت درصدی، مجبور به توقف زودهنگام شد.
حکومت نظامی در میانمار نیز اعلام کرد که برای خودروهای شخصی سهمیهبندی سوخت اعمال میکند. سنگاپور هم که تقریباً تمام انرژی خود را وارد میکند، اعلام کرده است که احتمالاً ناگزیر از بازنگری در پیشبینی رشد اقتصادی خود برای سال جاری خواهد شد.
