بهای نفت بامداد سهشنبه سوم مارس (۱۲ اسفند) به بیش از ۸۰ دلار رسید، قیمت گاز بیش از ۳۰ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۶۰ یورو بهازای هر مگاواتساعت رسید. این بالاترین سطح از فوریه ۲۰۲۳ تاکنون است.
قیمت هر بشکه (۱۵۹ لیتر) نفت برنت دریای شمال نزدیک به ۳.۸ درصد افزایش یافت و به ۸۰.۶۶ دلار رسید. بهای هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۳.۵ درصد افزایش به ۷۳.۷۶ دلار رسید.
تحلیلگران در صورت طولانی شدن درگیری، قیمتهایی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه را محتمل میدانند. در آلمان، قیمتها در جایگاههای سوختگیری از هماکنون جهش کردهاند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
ایران تنگه هرمز را تحت کنترل دارد. این تنگه تنها گذرگاه دریایی است که خلیج فارس را به آبهای آزاد متصل میکند. کشورهای اصلی تولیدکننده نفت، از جمله ایران، عربستان سعودی، عراق، کویت، قطر، بحرین و امارات متحده عربی، با خلیج فارس هممرز هستند. روزانه یکپنجم از تولید جهانی نفت از طریق این مسیر پراهمیت کشتیرانی تجاری منتقل میشود.
آژانس بینالمللی انرژی میگوید در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۳۰ درصد از تجارت دریایی نفت جهان از تنگه هرمز عبور کرده است. تهدیدهای اخیر نگرانیها را برانگیخته که ایران ممکن است از این تنگه استفادهای تلافیجویانه کند.
ابراهیم جباری، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، شامگاه دوشنبه در تلویزیون حکومتی ایران تهدید کرد “هر کشتی” که بخواهد از تنگه هرمز عبور کند “به آتش کشیده خواهد شد”.
چین: امنیت کشتیرانی از تنگه هرمز تأمین شود
همزمان با ادامه افزایش قیمت نفت و گاز در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، چین نیز، که جمهوری اسلامی به آن به عنوان مؤتلف خود مینگرد، خواستار تضمین امنیت در مسیر راهبردی تنگه هرمز شده است.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، امروز سهشنبه در پکن گفت امنیت انرژی برای اقتصاد جهانی حیاتی است. او افزود همه طرفها باید تأمین پایدار انرژی را تضمین کنند. مائو افزود: «چین اقدامات لازم را برای حفاظت از امنیت انرژی خود انجام خواهد داد.»
چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، تقریباً نیمی از نیازهای خود را از خاورمیانه تأمین میکند. این کشور همچنین مهمترین خریدار نفت ایران است. تحلیلگران ذخایر استراتژیک پکن را حدود ۹۰۰ میلیون بشکه تخمین میزنند که نیازهای وارداتی آن را برای تقریباً سه ماه تأمین میکند.
منافع اقتصادی چین در حوزه نفت در حدی است که تحلیلگران بعید میدانند بتواند در درازمدت اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز از سوی تهران را تحمل کند.
امید مسکو به سود نفتی ناشی از حمله به ایران
گرچه روسیه یکی از بزرگترین حامیان جمهوری اسلامی محسوب میشود، اما در عین حال ممکن است از تحولات اخیر سود ببرد. مسکو از نظر سیاسی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کرده، اما از نظر اقتصادی به سود ناشی از آن هم امید بسته است.
روزنامه “ایزوستیا”، با استناد به کارشناسان حوزه نفت، پیشبینی کرده است که درآمدهای بودجهای بتوانند از طریق صادرات بیشتر نفت و گاز افزایش یابند.
این روزنامه نزدیک به کرملین نوشته است: «کارشناسان متفقالقولاند که در صورت تداوم درگیری در خاورمیانه، بودجه روسیه میتواند انتظار درآمدهای بالاتر نفت و گاز را داشته باشد.» در عرف سیاسی “تداوم” به درگیریهای بیش از دو ماهه اطلاق میشود.
بیشتر بخوانید: آیا جمهوری اسلامی میتواند تنگه هرمز را مسدود کند؟
بر اساس این گزارش، افزایش حجم تولید و بالا رفتن قیمت نفت میتواند به تقویت درآمدهای روسیه کمک کند. در بخش صادرات گاز، بهویژه خطوط لوله “ترکاستریم” و “بلو استریم” بهعنوان مسیرهای قابل توسعه مطرحاند که گاز روسیه را به ترکیه و از آنجا تا حدی به اروپا منتقل میکنند. ظرفیت هر دو خط لوله در مجموع سالانه ۴۷.۵ میلیارد متر مکعب گاز است. این خطوط در سال ۲۰۲۵ حتی به نصف ظرفیت خود هم نرسیده بودند.
در بازار نفت، چین و هند، که اخیراً خرید نفت روسیه را بهشدت کاهش داده بود، خریداران کلیدی در رقابتی فزاینده و شدید محسوب میشوند. بهعنوان نمونه، والری آندریانوف، مدرس دانشگاه مالی وابسته به دولت روسیه، معتقد است چین میتواند روزانه تا نیم میلیون بشکه نفت بیشتر از مسکو خریداری کند.
در این تحلیل آمده است که در صورت مسدود شدن خلیج فارس و تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد. در این صورت، تخفیفی که به دلیل تحریمهای غرب بر نفت خام اورال روسیه اعمال میشود، کاهش خواهد یافت.
بخش بزرگی از بودجه روسیه صرف جنگ علیه اوکراین میشود. حدود ۱۸۰ میلیارد یورو برای ارتش، تسلیحات، امنیت ملی و نیروهای پلیس در نظر گرفته شده است؛ رقمی که نزدیک به ۴۰ درصد کل هزینهها را تشکیل میدهد. در صورت تحقق پیشبینی “ایزوستیا”، کرملین میتواند با سود حاصل از فروش نفت و گاز، با تأمین بودجه ماشین جنگیاش، از جنگ علیه تهران منتفع شود.
افزایش قیمت گاز
یکپنجم از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز از طریق تنگه هرمز انجام میشود. قطر، مهمترین تولیدکننده “الانجی”، روز دوشنبه در پی حملات پهپادی ایران، موقتا تولید خود را متوقف کرد. قرارداد “تیتیاف” هلند (TTF) که مرجعی برای تعیین قیمت گاز محسوب میشود، بامداد امروز سهشنبه بیش از ۳۰ درصد افزایش یافت.
جاناتان شرودر، تحلیلگر شرکت خدمات مالی “یونیکردیت”، به خبرگزاری فرانسه گفت: «حتی پیش از آغاز درگیری با ایران نیز اروپا با وضعیتی بهویژه دشوار در تأمین گاز تابستانی روبهرو بود.» به گفته او، ذخایر گاز اروپا در پایان فوریه تنها ۳۰ درصد پر بوده، در حالی که در پایان فوریه ۲۰۲۴ این رقم ۶۲ درصد بوده است.
او افزود: «اگرچه اروپا نسبت به چین و دیگر مشتریان آسیایی وابستگی مستقیم کمتری به صادرات گاز طبیعی مایع قطر دارد، اما توقف تردد در تنگه هرمز، رقابت جهانی بر سر محمولههای باقیمانده “الانجی” را تشدید خواهد کرد.»
استیون اینس، تحلیلگر انرژی، نیز توضیح میدهد که افزایش قیمت نفت و گاز “تأثیر مستقیمی بر ترازهای تجاری، انتظارات تورمی و فشار بر ارز” میگذارد.
سقوط بورس
سهام در بورسهای اروپایی نیز سقوط کرده است؛ بهویژه سهام شرکتهای هواپیمایی که پس از ممنوعیت کامل پرواز در منطقه، روز سهشنبه توانستند دوباره نخستین پروازها را از سر بگیرند.
در فرانکفورت، شاخص دکس در نخستین دقایق معاملات ۲.۱۵ درصد کاهش یافت. در میلان این شاخص ۲.۳۸ درصد، در پاریس ۱.۸۳ درصد و در لندن ۱.۴۶ درصد افت کرد. پیشتر در روز دوشنبه نیز قیمتها در اروپا حدود دو درصد کاهش یافته بودند.
