او اعلام کرد نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد، آنگونه که پیشتر شناخته میشد، عملاً پایان یافته است.
مرتس در آغاز این کنفرانس گفت در عصر قدرتهای بزرگ، آزادی دیگر امری بدیهی نیست و اکنون در معرض خطر قرار دارد. او تأکید کرد برای حفظ این آزادی، قاطعیت و ارادهای راسخ لازم است.
به گفته صدراعظم آلمان، دفاع از آزادی مستلزم آمادگی برای آغاز تغییرات، اصلاحات بنیادین و حتی پذیرش فداکاری است، آن هم نه در آیندهای دور، بلکه از همین حالا.
مرتس با اشاره به تحولات ژئوپلیتیک اخیر تصریح کرد که نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد، با وجود تمامی کاستیهایش، دیگر به شکل گذشته وجود ندارد. او افزود جهان وارد مرحلهای شده که بار دیگر آشکارا با سیاست قدرت و رقابت قدرتهای بزرگ تعریف میشود. به گفته وی، سیاستهای گذشتهگرایانه روسیه و جنگ گسترده این کشور در اوکراین برجستهترین نمود این روند است.
آیا اروپا به یک سپر هستهای مستقل نیاز دارد؟ برای سیاستمداران آلمانی، این پرسش برای مدتها یک تابو بود. اما با سخنان فریدریش مرتس، صدراعظم المان این بحث اکنون جان تازهای گرفته است.
آلمان و فرانسه درباره یک سپر هستهای احتمالی برای اروپا گفتوگو میکنند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان در این باره در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت: «من با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نخستین گفتوگوها را درباره بازدارندگی هستهای اروپایی آغاز کردهام.»
مرتس تأکید کرد که آلمان به تعهدات حقوقی خود پایبند خواهد بود. او به قرارداد “دو به علاوه چهار” که در سال ۱۹۹۰ با چهار قدرت پیروز جنگ جهانی دوم منعقد شد اشاره کرد. در این قرارداد، دو دولت وقت آلمان “انصراف از تولید، مالکیت و اختیار تصرف سلاحهای هستهای، بیولوژیکی و شیمیایی” را تأیید کرده بودند. او همچنین اعلام کرد که “آلمان متحد نیز به این تعهدات پایبند خواهد ماند”.
امکان گسترش سپر هستهای فرانسه
با این حال، این احتمال مطرح است که سپر هستهای فرانسه که در حال حاضر صرفاً ماهیتی ملی دارد، گسترش یابد تا از آلمان و دیگر کشورهای اتحادیه اروپا نیز محافظت کند. چنین اقدامی میتواند “مشارکت هستهای” ناتو را در صورتی تکمیل کند که ایالات متحده در بلندمدت بخواهد تعهدات خود را در این حوزه کاهش دهد.
مشارکت هستهای کنونی ناتو پیشبینی میکند که بمبهای هستهای آمریکایی از نوع “بی۶۱” که در اروپا مستقر هستند، در صورت ضرورت توسط هواپیماهای کشورهای شریک نیز مورد استفاده قرار گیرند و برای مثال نیروهای دشمن را هدف قرار دهند. بر اساس گزارشهای رسمی تأییدنشده، گفته میشود این سلاحها در شمال ایتالیا، بلژیک، هلند و همچنین در بوشل در ایالت راینلاند-فالتس آلمان نگهداری میشوند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
مکرون پیشتر در سال ۲۰۲۰ و در نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، به آلمان و دیگر شرکای اتحادیه اروپا پیشنهاد گفتوگو درباره همکاری اروپایی در زمینه بازدارندگی هستهای را داده بود. اما این پیشنهاد از سوی صدراعظم وقت آلمان، آنگلا مرکل و همچنین جانشین او اولاف شولتس با استقبال چندانی روبرو نشد. در مقابل مرتس پیشتر در جریان کارزار انتخاباتی آمادگی خود را برای چنین گفتوگوهایی اعلام کرده و در نخستین سفر رسمی خود به پاریس در ماه مه گذشته نیز بر این موضوع تأکید کرده بود.
پس از خروج بریتانیا در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰، فرانسه تنها قدرت هستهای باقیمانده در اتحادیه اروپا است. مکرون مدتهاست که خواستار استقلال بیشتر اروپا از ابرقدرت آمریکا است تا بتواند بهصورت راهبردی خودمختارانه عمل کند. او سه سال پیش در کنفرانس امنیتی گفته بود که تجاوز کنونی روسیه علیه اوکراین یادآور اهمیت نقش سلاحهای هستهای در اتحادیه اروپا و ناتو است و اینکه این نقش باید همچنان حفظ شود.
مرتس خواستار تبیین بند دفاعی اتحادیه اروپا شد
مرتس در سخنرانی خود در افتتاح کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کرد که آلمان بازدارندگی هستهای احتمالی اروپایی را “کاملاً در چارچوب” مشارکت هستهای آلمان در ناتو میبیند. او همچنین به ماده ۴۲ بند ۷ معاهده اتحادیه اروپا اشاره کرد.
این ماده کشورهای عضو را متعهد میکند در صورت حمله مسلحانه به یک کشور عضو، به یکدیگر یاری رسانند. او گفت: «اکنون باید مشخص کنیم که چگونه میخواهیم این موضوع را در سطح اروپایی سازماندهی کنیم. نه بهعنوان جایگزینی برای ناتو، بلکه بهعنوان ستونی قدرتمند و خوداتکا در درون این پیمان.»
پرسش بزرگ این است که آیا اتحادیه اروپا ساختارهای نظامی لازم را در اختیار دارد تا در صورت لزوم بتواند حتی بدون آمریکا نیز اقدام کند یا خیر. از آنجا که در ناتو اصل اجماع حاکم است، در صورت بروز اختلاف، ممکن است استفاده از ساختار فرماندهی این سازمان با مشکل مواجه شود.
چالشهای بزرگ جهانی
در آغاز کنفرانس امنیتی مونیخ ولفگانگ ایشینگر، رئیس این کنفرانس در گفتوگو با شبکه اول تلویزیون آلمان (ARD) اظهار داشت که شرکتکنندگان در کنفرانس امسال با “چالشهایی بسیار عظیم” روبرو هستند.
این دیپلمات پیشین گفت در دو دهه گذشته به یاد ندارد که جهان همزمان شاهد چنین شمار بالایی از بحرانهای خونین بوده باشد. او نقش کنفرانس امنیتی مونیخ را در این شرایط “محوری” دانست و افزود آنچه طی دو روز آینده در این نشست رخ خواهد داد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ با اشاره به جایگاه آلمان گفت سطح انتظارات از برلین بسیار بالا است. به گفته او، موضوع صرفاً ایفای نقشی راهبردی از سوی آلمان نیست، بلکه مسئله “خوداتکایی و تثبیت جایگاه اروپا” نیز مطرح است.
ایشینگر تأکید کرد که در این میان، توجه ویژهای به اوکراین معطوف خواهد بود و افزود، جایزه “اوالد فون کلایست” امسال به مردم اوکراین به دلیل شجاعتشان اعطا خواهد شد. او در ادامه با اشاره به کاهش حمایتهای آمریکا از کییف، خواستار تقویت نقش اروپا شد و گفت اروپا باید خلأ ناشی از کاهش ارسال سلاح، تجهیزات نظامی و مهمات از سوی ایالات متحده را پر کند.
به گفته ایشینگر دستیابی به راهحل صلح تنها در صورتی ممکن است که اوکراین بتواند بهطور مؤثر از خود دفاع کند. او افزود آلمان تاکنون نیز نقشی راهبردی در این زمینه ایفا کرده و مدتی است بزرگترین تأمینکننده کمکهای نظامی و مالی به اوکراین به شمار میرود.
ایشینگر همچنین بر ضرورت انسجام بیشتر در اتحادیه اروپا تأکید کرد و هشدار داد اگر ۲۷ کشور عضو هر یک سیاست خارجی مستقل و جداگانهای دنبال کنند، طبیعی است که از سوی چین، روسیه و حتی آمریکا دچار شکاف شوند. او تصریح کرد در مسائل راهبردی، اروپا باید با یک صدا سخن بگوید.
رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ در عین حال با هرگونه تسلیح هستهای ملی مخالفت کرد و گفت ایده دستیابی آلمان به بمب اتمی را بهکلی رد میکند.
بیشتر بخوانید: جبران کمبود کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین توسط اروپا
به باور او چنین تصمیمی نظام بینالمللی منع گسترش سلاحهای هستهای را بهشدت تضعیف خواهد کرد. با این حال، او احتمال تقویت مشارکت اروپا در سازوکارهای موجود بازدارندگی هستهای، از جمله با مشارکت ظرفیتهای فرانسه و بریتانیا، را قابل بررسی دانست.
حضور بیش از ۶۰ رئیس دولت و دولتها در کنفرانس امنیتی مونیخ
شصتودومین کنفرانس امنیتی مونیخ با حضور بیش از هزار شرکتکننده در پایتخت ایالت بایرن برگزار میشود.
بیش از ۶۰ رئیس دولت و دولتها در این نشست سهروزه حضور دارند و قرار است درباره مهمترین بحرانهای جاری جهان گفتوگو کنند.
در میان مهمانان، نام ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، و همچنین شماری از مقامات آمریکایی از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و اعضای کنگره ایالات متحده دیده میشود. شاهزاده رضا پهلوی نیز جزو شرکتکنندگان این کنفرانس است.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
در همین حال در داخل آلمان نیز حضور نمایندگان حزب راستگرای افراطی “آلترناتیو برای آلمان” پس از دو سال وقفه، بحثهایی درباره محرمانگی و مخاطرات امنیتی برانگیخته است.
با این حال، برگزارکنندگان همچنان بر نقش این کنفرانس بهعنوان یکی از مهمترین مجامع گفتوگوی بینالمللی تأکید دارند.
