به گزارش خبرگزاری آلمان، مرتس قصد دارد مشارکت با هر سه کشور را در جهان در حال بازآرایی کنونی تقویت کند. بهویژه قرار است در حوزه انرژی، همکاری با کشورهای غنی از نفت و گاز گسترش یابد. با این حال، موضوع معاملات تسلیحاتی نه چندان بیحاشیه و نیز مناقشهای که در هفتههای اخیر به شکل چشمگیری تشدید شده، مطرح خواهد بود.
چرا شبهجزیره عربستان؟
تمرکز مرتس، پس از سفرهای اولیهاش به کشورهای متحد آلمان در اروپا و آمریکای شمالی، اکنون بر تقویت شراکت با کشورهای مهم خارج از ناتو و اتحادیه اروپا است. او از همین رو، اواخر سال گذشته در نشستهای سران آفریقا و آمریکای لاتین حضور یافت و در آغاز سال جاری نیز به هند سفر کرد.
خبرگزاری آلمان مینویسد این موضوع همچنین به این واقعیت مربوط میشود که برلین در نظم نوین جهانی، که در آن سیاست قدرتهای بزرگ نقشی فزاینده یافته، ناگزیر از بازتعریف جهتگیری خویش است. در این راستا، وابستگی به ابرقدرتهایی مثل چین از جمله در حوزه صادرات و مواد خام، و نیز ایالات متحده در حوزههای دفاعی، تجاری و گاز مایع، بایستی کاهش یابد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
سه کشور ثروتمند حاشیه خلیج فارس، یعنی عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، در این زمینه ظرفیتهای قابلتوجهی دارند. بهویژه گاز طبیعی مایع، و نیز در چشمانداز آینده هیدروژن، میتواند به تنوع بخشیدن به منابع تأمین انرژی آلمان کمک کند. افزون بر این، این کشورها برای آلمان سرمایهگذاران جذابی به شمار میروند و میتوانند در این کشور فرصتهای شغلی جدید ایجاد کنند.
میزان علاقه آلمان به منطقه خلیج فارس از سفر مدتی پیش کارستن اشنایدر، وزیر محیطزیست این کشور از حزب سوسیال دموکرات، و کاترینا رایشه، وزیر اقتصاد از حزب دموکرات مسیحی، به عربستان سعودی پیداست.
آیا پای معاملات تسلیحاتی هم در میان است؟
هیچ قراردادی در حوزه تسلیحاتی نهایی نخواهد شد، اما گفتوگو درباره آن در صدر دستور کار قرار دارد. صادرات تسلیحات به این سه کشور اقتدارگرا، به دلیل وضعیت حقوق بشر و مشارکتشان در مناقشههای منطقهای همچون جنگ یمن، از سوی دولتهای پیشین آلمان مدتها با احتیاط بسیار انجام میشد.
برای عربستان سعودی حتی سالها ممنوعیت صادرات سلاح برقرار بود. به گفته خبرگزاری آلمان، اکنون قرار است این صادرات در خدمت تقویت شراکتهای راهبردی قرار گیرد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
دولت ائتلافی پیشین آلمان، متشکل از سوسیالدموکراتها، سبزها و لیبرالها، در آغاز سال ۲۰۲۴، با صادرات بیشتر جنگندههای “یوروفایتر” به عربستان سعودی، این مسیر را تا حدی هموار کرده بود.
همچنین از مدتها پیش علاقه به هواپیمای ترابری ایرباس A400M نیز در آنجا وجود دارد؛ موضوعی که درباره امارات متحده عربی هم صدق میکند. قطر در حال حاضر از مشتریان مهم صنایع تسلیحاتی آلمان به شمار میرود و اخیراً نیز محمولهای از نفربرهای زرهی “باکسر” را دریافت کرده است.
کشورهای حوزه خلیج فارس با خرید تسلیحات از کشورهای دیگری مانند روسیه، چین یا فرانسه نیز میکوشند وابستگی خود به آمریکا را کاهش دهند. به گزارش مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (سیپری)، عربستان سعودی و قطر در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ از جمله بزرگترین واردکنندگان تسلیحات در سطح جهانی بودهاند و تنها اوکراین و هند در جایگاهی بالاتر از آنها قرار داشتهاند.
اهمیت راهبردی این کشورها در چیست؟
از زمان خیزشهای موسوم به بهار عربی در سال ۲۰۱۱، مراکز سنتی قدرت در جهان عرب همچون قاهره و دمشق، به منطقه خلیج فارس، به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر منتقل شدهاند. در دو مناقشه بزرگ کنونی، یعنی تجاوز نظامی روسیه به اوکراین و جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، این کشورها صداهایی مهماند یا مستقیماً در مذاکرات و میانجیگریها مشارکت دارند.
قرار است در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی، دور بعدی مذاکرات روسیه و اوکراین با میانجیگری آمریکا، در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه هفته آینده، درست پیش از آنکه مرتس به آنجا برسد، برگزار شود.
صدراعظم آلمان را در این سفر، مشاور سیاست خارجیاش گونتر زاوتر، همراهی میکند؛ کسی که شاید مهمترین مذاکرهکننده طرف اروپایی در مناقشه اوکراین باشد. با این حال، اروپا اکنون در مذاکرات امارات مشارکتی ندارد.
قطر در مناقشه غزه نیز نقشی محوری دارد و همچنین با بهرهگیری از ارتباطات خوب خود با اسلامگرایان طالبان، به آلمان در بازگرداندن مجرمان به افغانستان کمک میکند.
آیا ایران نیز موضوع بحث خواهد بود؟
مناقشه ایران نیز، با توجه به سرکوب خونین اعتراضات سراسری اخیر توسط جمهوری اسلامی و در پی آن قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا، بیتردید یکی از موضوعات گفتوگوی مرتس با سران کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد بود.
نگرانیها از وقوع جنگی تازه اخیراً دوباره افزایش یافته است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، بارها رهبری جمهوری اسلامی را، از جمله به دلیل سرکوب خونین معترضان توسط نیروهای حکومتی، تهدید به حمله نظامی کرده است. ارتش آمریکا حضور خود را در منطقه خلیج فارس به طور چشمگیری تقویت کرده است. با وجود این، گزارشها اکنون از مذاکرات با ایران خبر میدهند.
به گفته خبرگزاری آلمان، در صورت حمله دوباره آمریکا به ایران، رهبری جمهوری اسلامی که به شدت تحت فشار است، میتواند دست به ضدحملهای به مراتب گستردهتر از رویاروییهای نظامی پیشین بزند.
کشورهای خلیج فارس به دلیل موقعیت جغرافیایی خود و میزبانی از نیروهای آمریکایی، ممکن است ناخواسته درگیر جنگ شوند؛ در حالی که آرزوی آنان، تبدیل شدن به جزایر ثبات به ویژه برای سرمایهگذاران و گردشگران است.
آیا حقوق بشر هنوز نقشی دارد؟
از نظر خبرگزاری آلمان، موضوع حقوق بشر نیز مطرح است، اما نه به اندازه گذشته. هشت سال پیش محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به خاطر قتل فجیع جمال خاشقجی، روزنامهنگار سعودی، از سوی رهبران غربی طرد میشد، اکنون اما به نظر میرسد این پرونده دیگر تأثیر چندانی بر دیدارهای رسمی با حاکم بالفعل عربستان سعودی ندارد.
صدراعظم آلمان شامگاه چهارشنبه با بنسلمان در یک ضیافت شام دیدار خواهد کرد.
با این حال، سازمانهایی مانند عفو بینالملل وضعیت حقوق بشر در عربستان سعودی را همچنان به شدت وخیم توصیف میکنند. با وجود برخی گشایشها در زندگی اجتماعی و تقویت حقوق زنان، با این حال گزارشهای معتبری از قتلهای فراقضایی، شکنجه و بازداشتهای خودسرانه وجود دارد.
قطر به ویژه در سال ۲۰۲۲ به عنوان میزبان جام جهانی فوتبال در کانون توجه قرار گرفت. اتهامها علیه این کشور درباره سوءاستفاده و استثمار کارگران مهاجر و مرگومیرهای پرابهام، تیتر خبرها شد. به گفته مدافعان حقوق بشر، بهرغم برخی اصلاحات، روشهایی که زمینه سوءاستفاده را فراهم میکنند همچنان پابرجا هستند.
