دونالد ترامپ، که پس از بازگشتش به کاخ سفید بارها از ضرورت بهدست آوردن گرینلند سخن گفته، اکنون در قالب تهدیدهای علنی و تاکید بر استفاده “از هر وسیله لازم” برای این هدف، بنیان اعتماد در ناتو را به چالش کشیده است. دبیرکل ناتو، مارک روته، تاکنون ترجیح داده سکوت کند، اما تحلیلگران هشدار میدهند که این سکوت نمیتواند طولانی شود.
هشدار تند دانمارک: حمله آمریکا یعنی فروپاشی ناتو
مته فریدریکسن، نخستوزیر دانمارک، در روز دوشنبه بهطور کمسابقهای هشدار داد که اگر آمریکا بهطور نظامی به کشوری دیگر از اعضای ناتو حمله کند، «همه چیز متوقف میشود، از جمله ناتو و امنیتی که از پایان جنگ جهانی دوم برقرار بوده است».
او عملا به واشنگتن یادآوری کرده که هرگونه اقدام نظامی علیه گرینلند، که بخش خودگردان پادشاهی دانمارک است، نه یک اختلاف دوجانبه، بلکه ضربهای بنیادین به کل معماری امنیتی غرب تلقی خواهد شد.
در عین حال، تحلیلگران در شمال اروپا میگویند خودِ این که امروز در ناتو درباره سناریوی تهاجم آمریکا به قلمرو متحدش بحث میشود، “هدیهای استراتژیک” برای ولادیمیر پوتین است؛ وضعیتی که به تعبیر برخی کارشناسان، رهبران شوروی سابق فقط میتوانستند رویایش را ببینند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
نگرانیها تنها به سخنان ترامپ محدود نمانده است. استیفن میلر، از مشاوران نزدیک او، در اظهارات و مواضع خود، هم حاکمیت دانمارک بر گرینلند و هم آمادگی اروپا برای مقاومت در برابر فشار آمریکا را زیر سوال برده است.
همسر او، کیتی میلر، نیز با انتشار تصویری از نقشه گرینلند که با پرچم آمریکا پوشانده شده و نوشته “SOON” (بزودی) بر روی آن، این پیام را به یک نمایش آشکار در شبکههای اجتماعی تبدیل کرده است.
پاتریک اوکسونن، پژوهشگر ارشد در “استکهلم فریورلد فوروم”، میگوید ترکیب این تهدیدها با عملیات نظامی آمریکا علیه ونزوئلا، باعث شده که کشورهای شمال اروپا این وضعیت را کاملا جدی تلقی کنند. او هشدار میدهد که اگر آمریکا بخواهد به زور خود را به گرینلند تحمیل کند، این سناریو میتواند به “پایان زمانی که میشناختیم” شبیه باشد.
بحران اعتماد در ناتو؛ وقتی تهدید از دور میز میآید
اد آرنولد، مقام پیشین در ستاد نظامی ناتو، به دویچه وله گفته است که این بحران فقط موضوعی روانی یا رسانهای نیست، بلکه به شاکله ائتلاف ضربه میزند: «ناتو بر ارزشها و اعتماد بنا شده است. همین که به این نقطه رسیدهایم، خودش تضعیف ائتلاف است.»
او یادآوری میکند که تصور نشستی که در آن سی و دو عضو ناتو دور یک میز نشستهاند و «اصلیترین چالش امنیتی از درون همین میز میآید»، از نظر نمادین برای این سازمان بسیار مخرب است.
برخی کارشناسان پیشنهاد کردهاند که کشورهای اروپایی برای نشان دادن جدیت خود در دفاع از گرینلند، بهطور نمادین نیرو به آنجا اعزام کنند تا به واشنگتن پیام دهند نیازی به حمایت یکجانبه آمریکا ندارد.
استیون اورتس، مدیر موسسه اتحادیه اروپا برای مطالعات امنیتی، میگوید اروپا باید امنیت قطب شمال را جدی بگیرد و اگر خلائی هست آن را پر کند؛ اما هشدار میدهد این کار نباید به قصد “دلجویی” از ترامپ انجام شود، چون تجربه سالهای گذشته نشان داده تلاش برای راضی کردن او نتیجه نمیدهد.
او تاکید میکند: «این تمرین یا مانور نیست که بشود منتظر ماند تا بگذرد. فقط وقتی تغییر میکند که با قاطعیت سر جای خود بایستیم؛ نه با رویکرد تهاجمی، اما با صراحت درباره آینده گرینلند و آینده اتحاد.»
خشم در دانمارک؛ “هیچ جایی برای ابهام نیست”
آندرس ویستیسن، نماینده دانمارکی پارلمان اروپا از حزب مردم دانمارک، میگوید اروپا باید “بازیهای دیپلماتیک و راهرفتن روی نوک پا” را کنار بگذارد و صریحا به واشینگتن بگوید که هیچ ادعایی بر گرینلند پذیرفتنی نیست.
او که پیشتر با ادبیاتی تند تلاشهای ترامپ برای خرید گرینلند را رد کرده بود، میگوید: «در وضعیتی بهاین حد جدی، نباید حتی ذرهای تردید در پیام ما وجود داشته باشد. باید کاملا روشن بگوییم: شما نمیتوانید ادعایی بر گرینلند داشته باشید و ما را با تهدید و امتیازگیری اقتصادی و نظامی به تسلیم وادار کنید.»
ویستیسن در عین استقبال از اعلام همبستگی رهبران اروپایی، تردید دارد که کشورها حاضر شوند عملا نیرو به گرینلند اعزام کنند و معتقد است که این بحران در درجه اول باید میان پادشاهی دانمارک و دولت آمریکا حلوفصل شود.
اتحادیه اروپا بهعنوان اهرم فشار؛ از تعرفهها تا تهدید اقتصادی
پر کلاوسن، نماینده چپگرای دانمارکی در پارلمان اروپا، بر این باور است که شاید اهرم موثرتر نه در بروکسلِ ناتو، که در بروکسل اتحادیه اروپا باشد. او در نامهای به همکاران خود پیشنهاد کرده است که تصویب توافق تعرفهای سال گذشته با آمریکا که بهطور گسترده به سود واشینگتن ارزیابی شده، تا زمان توقف تهدیدات علیه گرینلند، تعلیق شود.
او استدلال میکند که تصویب چنین توافقی در شرایطی که ترامپ نظم بینالمللیرا تهدید و ادعای ارضی علیه یک کشور عضو اتحادیه مطرح میکند، بهمثابه “پاداش دادن” به این رفتار و “ریختن بنزین روی آتش” خواهد بود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
کلاوسن میگوید اروپا ابزارهای اقتصادی قدرتمندی دارد که میتواند به آمریکا آسیب جدی وارد کند و باید روشن بگوید اگر واشنگتن از مواضع خود درباره گرینلند عقبنشینی نکند، این اهرمها را به کار خواهد گرفت.
بهگفته اورتس، نشانهای از جدیگرفتن تهدید در سطح رهبران اروپایی، بیانیه مشترکی است که این هفته در پاریس منتشر شد. رهبران آلمان، ایتالیا، لهستان، اسپانیا و بریتانیا، در کنار نخستوزیر دانمارک، در حاشیه نشست «ائتلاف مایل به اقدام» برای حمایت از اوکراین، تاکید کردند: «این بر عهده دانمارک و گرینلند است و فقط آنها، که درباره آینده دانمارک و گرینلند تصمیم بگیرند.»
این پیام درست پیش از دیدار آنها با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، صادر شد؛ اقدامی که بهگفته تحلیلگران نشان میدهد اروپا حاضر است در دفاع از حاکمیت دانمارک بر گرینلند، حتی خطر تنش با واشنگتن را بپذیرد.
