چگونگی روند بلندمدت
تعداد کل پناهجویان ساکن آلمان در سال ۲۰۱۵ نسبت به سال پیش از آن تقریباً دو برابر شد. یکی از دلایل این امر مداخله نظامی روسیه در جنگ داخلی سوریه در حمایت از بشار اسد، رئیس جمهور وقت این کشور بود. شمار پناهجویان افغانستانی هم که به آلمان آمدند، پس از به قدرت رسیدن گروه اسلامگرای طالبان در سال ۲۰۲۱ افزایش یافت.
در سال ۲۰۲۲، زمانی که روسیه تجاوز نظامی علیه اوکراین را آغاز کرد، شمار بسیار بیشتری از پناهجویان وارد آلمان شدند و در مدت چند ماه حدود یک میلیون شهروند اوکراینی در این کشور پناهنده شدند. آنها لازم نیست درخواست پناهندگی ارائه دهند، بلکه بر اساس دستورالعمل اتحادیه اروپا، مورد حمایت موقت قرار میگیرند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
شمار افرادی که برای نخستین بار در آلمان درخواست پناهندگی میدهند از پاییز ۲۰۲۳ رو به کاهش بوده است. در حالی که در سال ۲۰۲۴ هنوز نزدیک به ۲۳۰ هزار درخواست نخست پناهندگی ثبت شده بود، این رقم در سال گذشته (۲۰۲۵) به حدود ۱۱۳ هزار مورد کاهش یافت.
دلیل کاهش شمار پناهجویان
اینکه در پایان سال ۲۰۲۵ شمار پناهجویان در آلمان کمی کمتر از یک سال پیش از آن بود، از یک سو به کنترلهای مرزی مربوط میشود. اکنون نه تنها در همه مرزهای زمینی آلمان کنترل انجام میشود، هرچند در محدوده شنگن اصولاً چنین چیزی پیشبینی نشده است، بلکه شدت این کنترلها افزایش هم یافته است. افزون بر این، الکساندر دوبرینت، وزیر کشور آلمان از حزب سوسیال مسیحی، در ماه مه گذشته دستور داد که پناهجویان عموما باید بازگردانده شوند.
از سوی دیگر، در مجموع شمار کمتری پناهجو وارد اروپا شده است. علاوه بر این، شمار زیادی از کسانی که در سال ۲۰۲۵ وارد اروپا شدهاند، ونزوئلاییهایی بودهاند که به دلیل زبان مشترک و سیاست مهاجرتی لیبرالتر اسپانیا، بیشتر به این کشور رفتهاند.
یکی از دیگر دلایل مهم کاهش شمار پناهجویان در آلمان، سرنگونی حاکم پیشین سوریه در دسامبر ۲۰۲۴ بود. افزون بر این، بسیاری از سوریهایی که میان سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ وارد آلمان شده بودند، اکنون شرایط لازم برای دریافت تابعیت را دارند و در صورت استفاده از این حق، دیگر در آمار به عنوان پناهجو ثبت نمیشوند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
در سال گذشته ۲۲ هزار و ۷۸۷ مورد اخراج از آلمان، یعنی رقمی بیشتر از سال پیش از آن، صورت گرفته است. در سال ۲۰۲۴ نیز ۲۰ هزار و ۸۴ نفر به کشور مبدأ خود یا به یک کشور اروپایی مسئول رسیدگی به پرونده پناهندگیشان، بازگردانده شده بودند.
تأثیرات ناشی از اصلاحات دولت پیشین آلمان
در دولت ائتلافی پیشین آلمان، متشکل از احزاب سوسیال دموکرات، سبزها و دموکراتهای آزاد، مدت انتظار برای ارائه درخواست تابعیت کوتاهتر شد. به این ترتیب واجدان شرایط اکنون میتوانند پس از پنج سال، به جای هشت سال، تابعیت آلمانی دریافت کنند.
قانون مربوط به “فرصت حق اقامت” که از سوی دولت پیشین تصویب شد تا پایان سال ۲۰۲۵ اعتبار داشت. این قانون برای افرادی طراحی شده بود که تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۲ دستکم پنج سال با وضعیت “دولدونگ”، اجازه اقامت موقت یا اجازه اقامت در آلمان زندگی کرده بودند.
وضعیت “دولدونگ” به نوعی از اقامت اطلاق میشود که در آن فرد از نظر قانونی باید آلمان را ترک کند، اما اخراج او فعلاً به دلایلی، از جمله بیماری یا نداشتن مدارک هویتی، امکانپذیر نیست.
افراد با چنین مختصاتی میتوانستند همراه با اعضای خانواده خود برای ۱۸ ماه نوعی اجازه اقامت آزمایشی دریافت کنند. پس از آن، حق اقامت دائمی به کسانی اعطا میشد که میتوانستند هزینه اصلی زندگی خود را تأمین کنند، به زبان آلمانی صحبت کنند، مرتکب جرم نشده باشند و مدارک هویتی لازم را ارائه داده یا «همه اقدامات لازم و معقول برای روشن شدن هویت خود را انجام داده باشند.»
حدود ۴۳ درصد از افراد واجد شرایط از این امکان استفاده کردند. حدود ۲۸ هزار نفر از این طریق حق اقامت به دست آوردند. نزدیک به ۱۰ هزار تبعه خارجی در این روند ناکام ماندند و دوباره به وضعیت “تحملشده” یا اصطلاحا “دولدونگ” بازگشتند. درباره بیش از ۱۵ هزار نفر که از اقامت فرصت برخوردار شدهاند هنوز نتیجه مشخص نشده است.
اشکال دیگر پذیرش یا حق اقامت
یکی از شکلهای پذیرش، مواردی است که بر اساس قوانین بینالمللی یا دلایل بشردوستانه صورت میگیرد. در سالهای گذشته حدود ۳۸ هزار افغانستانی، از جمله کارکنان محلی سابق مؤسسات آلمانی، در آلمان پذیرفته شدهاند.
طبق اعلام دولت آلمان، از سال ۱۹۹۳ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ در چارچوب برنامه پذیرش تنظیمشده برای مهاجران یهودی، در مجموع ۲۱۴ هزار و ۹۴۰ نفر از جمهوریهای اتحاد جماهیر شوروی سابق وارد آلمان شدهاند.
راه دیگر برنامه موسوم به اسکان مجدد است. در این چارچوب کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل افراد آسیبپذیر را برای اسکان مجدد معرفی میکند. نمایندگان نهادهای آلمانی پیش از این انتقال، در محل با آنان مصاحبه کرده و بررسیهای امنیتی را انجام میدهند.
ائتلاف دولتی کنونی آلمان، متشکل از احزاب مسیحی و حزب سوسیال دموکرات، موافقت کرده است که برنامههای پذیرش بشردوستانه تا حد امکان متوقف شده و برنامه جدیدی هم آغاز نشود. به همین دلیل اخیراً تنها شمار اندکی، برای نمونه از سودان و اریتره، در قالب اسکان مجدد پذیرفته شدهاند. روند پذیرش این افراد نیز پیش از تغییر دولت، تا حد زیادی پیش رفته بود.
شمار افراد موظف به ترک آلمان
در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳۲ هزار نفر از مشمولین ترک آلمان، در این کشور زندگی میکردند. بسیاری از آنان از ترکیه، عراق یا افغانستان آمده بودند. یک سال پیش از آن، شمار این افراد نزدیک به ۲۲۱ هزار نفر بود. از میان افرادی که تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ موظف به ترک آلمان بودند، نزدیک به ۱۹۱ هزار نفر اقامتی از نوع “دولدونگ” داشتند.
