دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز یکشنبه ۱۴ ژوئن (۲۴ خرداد) با انتشار پیامی از نهایی شدن توافق با تهران خبر داد. دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران نیز با انتشار بیانیهای دستیابی به توافق با آمریکا برای پایان جنگ را تایید کرد.
بر اساس گزارشها ونس، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر قرار است روز جمعه ۲۹ خرداد با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در ژنو دیدار کنند تا درباره مراحل بعدی توافق که قرار است مطابق با تفاهمنامه تدوین شوند، گفتوگو کنند.
آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران
پیام مجتبی خامنهای درباره توافق: بنده علیالاصول نظر دیگری داشتم
با گذشت چهار روز از امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، روز پنجشنبه ۲۸ خرداد پیامی منسوب به مجتبی خامنهای درباره این تفاهمنامه منتشر شد.
در متن این پیام آمده است: «بنده علیالاصول، نظر دیگری داشتم ولی از باب تعهّدی که رئیسجمهور محترم بهعنوان رئیس شورای عالی امنیّت ملّی از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملّت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر نمودم.»
او البته تاکید کرده که اگر طرف آمریکایی بخواهد “زیادهخواهی” کند زیر بار نخواهد رفت.
مجتبی خامنهای پذیرش توافق را به معنای “پذیرش نظر دشمن” ندانسته و نوشته است: «از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز، منتظر تحقّق شروط گفتهشده خواهیم بود.»
مجتبی خامنهای گفت: «اما بدیهی است مذاکرات حضوری که در آینده برقرار خواهد شد، به معنی پذیرش نظر دشمن نخواهد بود.»
بسیاری از مخالفان این توافق در داخل ایران این پرسش را مطرح میکردند که چرا مجتبی خامنهای که حتی برای روز درختکاری هم پیام داده بود درباره این توافق پیامی صادر نکرده است.
مجتبی خامنهای در اولین روز حملات اسرائیل به بیت رهبری به شدت مجروح شد و از آن زمان تا کنون در هیچ مراسمی دیده نشده و هیچ پیام صوتی هم از او منتشر نشده است. گفته میشود که او در این حملات که منجر به کشته شدن پدرش، علی خامنهای و نیز همسر، خواهر و شوهرخواهرش شد، به شدت مجروح شده است.
نتانیاهو: اسرائیل از جنوب لبنان خارج نخواهد شد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در یک سخنرانی تاکید کرد که نیروهای ارتش این کشور از جنوب لبنان خارج نخواهند شد و تا هر زمانی که لازم باشد منطقه امنیتی خود را در آنجا حفظ خواهند کرد.
نتانیاهو این سخنان را در مراسم افتتاح بزرگراهی که از ناصره تا بئرشِبع امتداد دارد و از کرانهٔ باختری عبور میکند ایراد کرد، بعد از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا این هفته حملات اسرائیل به لبنان را محکوم کرد و همزمان توافقی را با ایران امضا کرد که پایان جنگ در لبنان یک بند مهم آن است.
نخستوزیر اسرائیل گفت: «ما امنیت و رفاهمان را در شهرهای شمالی بازسازی میکنیم و این نیازمند حفظ منطقه امنیتی در جنوب لبنان است و نیازمند آن است که ما آنجا را ترک نکنیم، تا زمانی که امنیت اسرائیل به آن نیاز دارد.»
یک مقام اسرائیلی نزدیک به نتانیاهو پنجشنبه صبح به خبرگزاری رویترز گفت که اورشلیم در حال انجام مذاکراتی “سرسختانه” با واشنگتن درباره ادامه حضور نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان است.
ارتش اسرائیل سپس نقشهٔ بهروزشدهای از منطقهٔ امنیتی خود در لبنان را منتشر و اعلام کرد که در این مرحله قصد خروج از این منطقه را ندارد.
ونس: محاصره دریایی ایران برداشته شده است
جیدی ونس،، معاون رئیس جمهور امریکا میگوید نیروی دریایی این کشور بیش از ۱۲ کشتی را برای رسیدن به بنادر ایران از تنگه هرمز عبور داده و بهعنوان بخشی از توافق برای پایان جنگ، محاصره را برداشته است.
ونس این موضوع را روز پنجشنبه ۱۸ ژوئن در یک نشست خبری در کاخ سفید اعلام کرد و گفت اکنون نفت بیشتری از تنگه هرمز عبور میکند.
معاون ترامپ همچنین گفت بیش از ۱۲٫۵ میلیون بشکه نفت چهارشنبهشب از این گذرگاه دریایی عبور کرده است و ادامه داد: «بنابراین ما در حال عمل به بخش اولیه توافق از نظر نظامی هستیم.»
او این موضوع را یکی از مزایای فوری توافق دانست و انتقادهایی را که میگویند توافق به نفع ایران است، کماهمیت دانست.
روز سهشنبه، دو نفتکش ایران را ترک کردند و بدون توقف از محاصرهٔ نظامی آمریکا عبور کردند.
یک وبسایت ردیابی کشتیهای تجاری گزارش داد که این دو کشتی در مجموع ۳٫۸ میلیون بشکه نفت خام ایران را حمل میکردند.
“هیچ پولی به ایران پرداخت نمیشود”
ونس ضمن دفاع از توافق موقت دونالد ترامپ با ایران گفت ایالات متحده هیچ پولی به جمهوری اسلامی پرداخت نمیکند و هرگونه منفعت اقتصادی برای ایران منوط به پایبندی کامل تهران به توافق است.
او گفت: «تنها در صورتی که ایرانیها بهطور کامل به مفاد توافق پایبند باشند، میتوانند به هر یک از این منابع دسترسی پیدا کنند.»
ونس انتقادها درباره اینکه رفع تحریمها یک امتیاز بزرگ به ایران بوده را نیز رد کرد و گفت: «نقطهٔ خفگی نفت ایران هرگز بخشی از تحریمها نبود. ما این را یک امتیاز بزرگ به ایرانیها نمیدانستیم.»
ونس استدلال کرد که ایران پیش از این نیز با وجود تحریمهای آمریکا نفت میفروخت؛ تحریمهایی که او آنها را در زمان حصول توافق “اساساً بیاثر” توصیف کرد. او گفت رفع تحریمها حتی میتواند به آمریکا امکان دهد دید بهتری نسبت به فعالیتهای مالی ایران پیدا کند.
معاون رئیس جمهور آمریکا گفت: «با برداشتن تحریمها، ما در واقع خواهیم توانست کمی مشاهده کنیم که نظام مالی آنها پول را کجا میفرستد و از کجا دریافت میکند. این یک منفعت واقعی برای مردم آمریکا است.»
ونس افزود “برنامهٔ هستهای ایران کاملاً نابود شده است” و توافق را مرحلهٔ بعدی کارزار فشار ترامپ معرفی کرد، نه امتیازدهی به تهران.
ونس گفت: «اکنون میبینیم که آیا آنها حاضرند به مرحلهٔ بعدی طرح صلح رئیسجمهور پایبند باشند یا نه.»
ونس استدلال کرد که اگر ایران به تعهدات خود عمل کند، این توافق میتواند منطقه را دگرگون کند. او گفت: «اگر رفتارشان را تغییر دهند، رابطهای تحولآفرین با خاورمیانه خواهند داشت.»
او افزود دولت قصد دارد “بهزودی” یک نشست توجیهی رسمی برای کنگره برگزار کند. با این حال، به گفته ونس دولت “کاملاً مطمئن است” که میتواند برخی تحریمها را بهطور موقت و بدون تأیید کنگره تعلیق کند.
اظهارات او در حالی مطرح شد که کاخ سفید با واکنش تند جمهوریخواهان روبهرو شده است. منتقدان میگویند ترامپ در یادداشت تفاهم ۱۴بندی شامل کاهش تحریمها، دسترسی به داراییهای بلوکهشده و یک طرح بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری، امتیازات بیش از حدی به ایران داده است.
از زمان اعلام توافق صلح، هشدارهایی از سوی هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه مطرح شده نسبت به این که این توافق ممکن است پس از ماهها جنگ، بهنوعی پاداش دادن به تهران تعبیر شود.
قالیباف: هرآنچه را که با زدن میخواستیم بگیریم چندین برابرش را با مذاکره گرفتیم
محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکره کننده ایران با امریکا در یک گفتوگو به پرسشهایی درباره تفاهم انجام شده میان ایران و آمریکا پاسخ داد.
او ابتدا درباره انتقاداتی که به شخص او مطرح شده گفت: «برای من اصلا راحت نبود که با قاتل قاسم سلیمانی بخواهم وارد مذاکره شوم اما وقتی تمام سران نظام یکصدا گفتند فقط تو، حتی من گفتم کس دیگری هم باشد اما گفتند فقط تو من فکر کردم ما باید آنچه را که وظیفهمان هست انجام دهیم نه آنچه را که دوست داریم.»
قالیباف پیششرطهایی را که پیش از مذاکرات از سوی برخی جریانهای داخل ایران مطرح شده و حتی در خیابانها به عنوان پیششرط مذاکرات به صورت بنر نصب شده بودند بیاساس دانسته و گفت: «دو موضوع اصلی ما که از ابتدابر آن اصرار داشتیم بحث لبنان و بحث پولهای بلوکهشده بود.»
او مدعی شد در پاکستان جیدی ونس، معاون ترامپ مستقیم درباره لبنان از او پرسیده و او هم با پافشاری و بحث بالاخره این موضوع را در مذاکرات وارد کرده است.
قالیباف سپس گفت: «هرآنچه را که ما با زدن میخواستیم بگیریم چندین برابرش را که اصلا قابل مقایسه نیست با مذاکره گرفتیم.» و به سخنان تند ترامپ در مقابل نتانیاهو درباره لبنان اشاره کرد.
ادعای برداشته شدن محاصره دریایی ایران
قالیباف همچنین مدعی شد که با آنکه در متن تفاهم آمده محاصره دریایی ایران باید ظرف ۳۰ روز برداشته شود، ترامپ دیشب پس از امضای تفاهم محاصره دریایی ایران را برداشت.
او همچنین گفت مانند “برادران” امور خارجه تجربه دیپلماسی ندارد و شغلش دیپلماسی نیست بلکه “رزمنده” است و “با فرهنگ رزمندگی دیپلماسی را دنبال” میکند.
قالیباف هدف مذاکرات را “برداشتن آتش از روی مردم” عنوان کرد و گفت “بدون آن موشکها نمیشد به ابن هدف رسید و تنها با موشک هم نمیشد به این هدف رسید”.
او همچنین با کنایه به کشورهای اروپایی گفت: «شما دیدید همان کشورهای اروپایی که میخواستند سه روزه کار ما را تمام کنند و سپاه را در لیست تروریستی قرار دادند بلافاصله پس از توافق گفتند حاضرند برای برداشتن تحریمها با ما مذاکره کنند.»
“تنگه هرمز دیگر به حالت قبل باز نمیگردد”
قالیباف در بخش دیگری از سخنانش درباره تنگه هرمز گفت بر اساس قوانین بینالمللی کشورهای ساحلی تنگه هرمز حق دارند هزینه خدماتی را که ارائه میدهند دریافت کنند.
او مدعی شد که این بند در توافق نامه ذکر شده و گفت: «ما حق حاکمیتی داریم و باید هزینه خدماتمان را بگیریم. ما موفق شدیم این امکان بالقوه را به حالت بالفعل درآوریم.»
صندوق ۳۰۰ میلیاردی برای جبران غیرمستقیم خسارت
قالیباف در پاسخ به پرسشی درباره گرفتن غرامت از امریکا گفت “در دنیایی که قانون جنگل حاکم است ما نمیتوانیم از امریکا غرامت بگیریم”. او اما ادامه داد به طور غیرمستقیم هزینه خسارات وارد شده از طریق صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری تامین خواهد شد.
به گفته او در مدت ۶۰ روز تعیینشده باید سرمایهگذاری صورت بگیرد و از محل این سرمایهگذاریها برای جبران خسارات استفاده میکنیم.
بر اساس توافق امضاشده میان ایران و آمریکا، واشنگتن و متحدانش موظف هستند که تأمین مالی یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تهران را تضمین کنند
جیدی ونس، معاون ترامپ نیز هفته گذشته گفته بود ایرانیها میتوانند به این صندوق که به گفته او از سوی کشورهای حوزه خلیج فارس تامین مالی میشود دسترسی داشته باشند. اما هنوز مشخص نیست کدام یک از این کشورها قرار است تامین مالی این صندوق را بر عهده بگیرند.
پاپ از توافق میان ایران و آمریکا استقبال کرد
پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان در پستی در شبکه اجتماعی ایکس از توافق امضاشده میان ایران و آمریکا استقبال کرد.
او این توافق را “نتیجه دلگرمکننده تلاشهای صبورانه در مسیر گفتوگو و مذاکره” دانست و از کشورهایی که این کار را ممکن کردند، قدردانی کرد.
پاپ در پایان نوشت: «امیدوارم این توافق بتواند به تقویت اعتماد متقابل، امنیت و ثبات در خاورمیانه کمک کند و مسیرهای گفتوگو و همکاری میان ملتها را گسترش دهد.
پاپ لئو چهاردهم که زاده امریکاست پس از آنکه ترامپ تهدید کرد “تمدن ایران را نابود خواهد کرد” این سخنان را محکوم کرد. پاپ این تهدید را “کاملا غیرقابل قبول” خواند و از کاتولیکها خواست تا رهبران سیاسی را به “تلاش برای صلح” ترغیب کنند.
پس از این سخنان پاپ، ترامپ در پستی طولانی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، به پاپ حمله کرد و او را “در برابر جرم ضعیف و در سیاست خارجی بسیار بد” توصیف کرد.
ترامپ نوشت: «من پاپی نمیخواهم که فکر میکند اشکالی ندارد اگر ایران سلاح هستهای داشته باشد.»
هگست: برای ازسرگیری دوباره حملات آمادهایم
کوتاه زمانی پس از آنکه دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا سند تفاهم میان ایران و ایالات متحده را در کاخ ورسای در فرانسه امضا کرد، پیت هگست وزیر دفاع (جنگ) امریکا گفت ارتش این کشور آماده از سرگیری حملات علیه ایران “در صورت نیاز” است.
هگست که پیش از ترک بروکسل بر روی باند فرودگاه این شهر مقابل خبرنگاران حاضر شده بود، گفت: «هرچند یادداشت تفاهم با هدف پایان دادن به جنگ با ایران تنظیم شده، اما ایالات متحده همچنان آماده است در صورتی که تهران بهگونهای عمل نکند که پایبندی به تعهداتش در چارچوب توافق را نشان دهد، حملات تازهای را آغاز کند.»
وزیر جنگ ایالات متحده ادامه داد: «اگر در چارچوب جدول زمانی این مذاکرات ایران به آنچه که گفته عمل نکند، سلاح اتمی را کنار نگذارد، بلندپروازی هستهای را متوقف نکند، مواد هستهایاش را خارج نسازد و به توانایی اتمی نزدیک شود، ما برای ازسرگیری حملات آماده خواهیم بود. در این صورت وزارت جنگ اینجاست و آماده است تا اگر لازم باشد همه چیز را دوباره آغاز کند. ما ترجیح میدهیم اینطور نشود اما ما آمادهایم.»
هگست همچنین گفت وزارت دفاع بهزودی نیروهای خود را در خاورمیانه مورد بازبینی قرار خواهد داد و حضورش را بر آن اساس تنظیم خواهد کرد. او با به کار بردن زمان آینده در حقیقت نشان داد که نیروهای آمریکایی فوراً از منطقه خارج نخواهند شد.
او در ادامه تصریح کرد: «وقتی محاصره بهطور کامل برداشته شود، ما عقب میرویم و اجازه میدهیم تجارت جریان پیدا کند، اما اگر ایران پایبند نباشد، کاملاً قادر هستیم که یک محاصرهٔ آهنین را دوباره اعمال کنیم.»
در حال حاضر تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران مسدود شده و نیروهای آمریکا نیز سواحل ایران را تحت محاصره خود دارند.
وزیر دفاع آمریکا همچنین تاکید کرد که “بخش زیادی” از پایگاههای آمریکا در منطقه “همانطور که هست باقی خواهد ماند و ما بررسی خواهیم کرد که به چه تعداد نیرو در منطقه نیاز داریم و بر همان اساس تنظیم خواهیم کرد”.
بند نهم از یادداشت تفاهم ۱۴ بندی میان ایران و آمریکا تصریح میکند که ایالات متحده وضعیت موجود را در مورد نیروهایش در منطقه حفظ خواهد کرد و از اعزام نیروهای اضافی خودداری میکند.
وقتی از او درباره متن تفاهمنامه میان ایران و آمریکا پرسش شد، هگست از این توافق دفاع و استدلال کرد که تفاوت کلیدی میان این توافق و توافق هستهای باراک اوباما این است که توافق ترامپ پس از نمایش قدرت آمریکا حاصل شده است.
او گفت: «یک تفاوت کلیدی که باید به آن اشاره کرد این است که این توافق از موضع قدرت و عمل آمریکا بهوجود آمد و توافق اوباما نتیجهٔ یک مشت التماس و حرفزدن بود.»
او با اشاره به این که “این توافق پس از ماهها بمباران و یک محاصرهٔ نفوذناپذیر به دست آمد” نتیجه گرفت که ایران در موقعیتی قرار گرفت که “مجبور شد پای میز مذاکره بیاید”.
این در حالی است که بسیاری این توافق را یک عقبگرد برای آمریکا محسوب کرده و حتی همحزبیهای ترامپ نیز انتقاداتی را به آن وارد کردهاند.
سرنوشت نامشخص صندوق تامین مالی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران
بر اساس توافق امضاشده میان ایران و آمریکا، واشنگتن و متحدانش موظف هستند که تأمین مالی یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تهران را تضمین کنند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا این هفته گفت: «آنها پس از آنکه ما آنها را نابود کردیم به این پول نیاز خواهند داشت.»
جی دی ونس، معاون ترامپ نیز هفته گذشته گفته بود ایرانیها میتوانند به این صندوق که به گفته او از سوی کشورهای حوزه خلیج فارس تامین مالی میشود دسترسی داشته باشند. اما هنوز مشخص نیست کدام یک از این کشورها قرار است تامین مالی این صندوق را بر عهده بگیرند.
فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی روز چهارشنبه ۱۷ ژوئن به العربیه انگلیسی گفت که او “هیچ جزییاتی” درباره این صندوق نمیداند. او در عین حال اضافه کرد که حملات ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس “باعث کاهش قابل توجه اعتماد شده است”.
وزیر خارجه عربستان ادامه داد: «ما تازه در مراحل آغازین ایجاد رابطه با ایران بودیم؛ نتیجه تفاهمی که در پکن حاصل شد… روندی که تازه داشت شتاب میگرفت و میتوانست درِ همکاریهای اقتصادی و موارد مشابه را باز کند.»
او تصریح کرد: «فکر میکنم از آن زمان تاکنون عقبگرد داشتهایم.» و افزود که پیش از هرگونه گفتوگو دربارهٔ همکاری اقتصادی، باید اعتماد دوباره بازسازی شود: «ما اکنون در مراحل بسیار ابتدایی هستیم.»
امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، نیز در دیداری با ترامپ در حاشیهٔ نشست سران گروه هفت در این هفته، گفت که پس از این توافق احتمالاً “فرصتهای عظیمی” در ایران به وجود خواهد آمد، اما دربارهٔ صندوق مالی بهطور مشخص اظهارنظر نکرد.
او گفت: «مطمئنم که فرصتهای بزرگی به وجود خواهد آمد» و افزود که پس از مذاکرات، درهای ایران برای “همهگونه سرمایهگذاری” گشوده خواهد بود.
ترامپ مخالفان توافق با ایران را “احمق” و “حسود” نامید
دونالد ترامپ رییس جمهور ایالات متحده امریکا در پستی در شبکه اجتماعی خودش، تروث سوشال نوشت: «این احمقها که فکر میکنند من در قبال ایران به اندازه کافی سختگیر نبودهام، در حالی که بازار سهام همین حالا به یک رکورد تاریخی رسیده و قیمت نفت در حال سقوط است، یا حسودند، یا آدمهای بدی هستند، یا احمق.»
این در حالی است که بسیاری از همحزبیهای ترامپ نیز به این توافق بدبین هستند. از جمله مایک پنس، معاون ترامپ در دوره پیشین ریاست جمهوری او، در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز نگرانیهایی جدی در باره تفاهمنامه ایران و آمریکا “هم به خاطر آنچه در آن گنجانده شده و هم به خاطر آنچه در آن منظور نشده است” ابراز داشت.
او گفت: «تفاهمنامه مزبور بهطور نگرانکنندهای یادآور همان سیاست مماشات است که دولت ما در توافق هستهای اوباما با ایران رد کرد و همچنین همان رویکردی که جو بایدن تلاش داشت در دوران ریاستجمهوری خود دوباره آن را احیا کند.»
تد کروز، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز در رابطه با مفاد تفاهمنامه ایران و آمریکا پیامهایی در شبکه ایکس منتشر کرد و نوشت: «حمایت رابرت مالی از این تفاهمنامه شاید جدیترین انتقادی باشد که میتوان به آن وارد کرد.»
رابرت مالی فرستاده ویژه پیشین آمریکا برای امور ایران متهم است که اسناد و اطلاعات طبقهبندی شده را در اختیار ایران یا یک کشور خارجی دیگر قرار داده است.
اعلام آمادگی آلمان برای مینروبی سواحل ایران “با پیششرط”
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان اعلام کرد که این کشور حاضر است برای مینروبی در تنگه هرمز مشارکت کند “اما با پیششرطهایی”.
در توضیح این پیششرطها، وزیر خارجه آلمان به روزنامه “راینیشن پست” گفت که ابتدا باید تمام درگیریهای نظامی متوقف شوند و همه طرفهای درگیر توافق کنند که آبراه میان ایران و عمان دوباره آزاد میشود. پس از آن نیز آلمان باید یک ماموریت برای مینروبی دریافت کند.
این سیاستمدار حزب دموکرات مسیحی سپس گفت: «در این صورت و اگر پارلمان آلمان نیز تایید کند ما آماده هستیم.»
به عقیده وزیر خارجه آلمان مطابق قوانین حقوق بینالملل همه اینها میتواند پس از یک قطعنامه سازمان ملل اتفاق بیفتد. اما به گفته او طبق کنوانسیون حقوق دریاها، بهطور کلی دفاع در برابر اقداماتی که امنیت کشتیرانی را تهدید میکنند، مجاز است.
او در عین حال تاکید کرد: «اما یکبار دیگر: باید روشن باشد که هم ایران و هم عمان با استقرار کشتیهای ما در آبهای سرزمینیشان مخالفت نکنند. ما نمیتوانیم و نمیخواهیم نیروهای مسلح خود را در معرض خطرهای غیرضروری قرار دهیم.»
پس از آغاز حملات امریکا و اسرائیل به ایران در اسفند سال گذشته، سپاه پاسداران تنگه هرمز را مسدود و رفت و آمد کشتیها را مشروط به صدور اجازه از ایران کرد. در جریان این عملیات مسدودسازی دهها مین نیز از سوی ایران در این آبراه بینالمللی کار گذاشته شد.
آمادگی آژانس اتمی برای “برداشتن گامهای لازم” در راستای اجرای توافق ایران و آمریکا
آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز پنجشنبه ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) اعلام کرد که آماده است “گامهای مشخص” لازم برای اجرای توافق آمریکا و ایران با هدف پایان دادن به جنگ خاورمیانه را آغاز کند. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ژنو به خبرنگاران گفت: «اکنون نوبت ماست که با همکاران آمریکایی و ایرانی خود بنشینیم و شروع کنیم به تدوین گامهای مشخصی که باید برداشته شوند.»
گروسی ادامه داد: «این یک عملیات بسیار پیچیده است و پنهانی هم نیست؛ بنابراین باید بسیار، بسیار دقیق عمل کنیم.» او تاکید کرد که نتیجهٔ کار “به ارادهٔ سیاسی هر دو طرف بستگی خواهد داشت”.
گروسی افزود: «اینکه در یادداشت تفاهم امضاشده، نقش ضروری آژانس به رسمیت شناخته شده… همین برای نشان دادن اعتبار ما و نقش غیرقابلجایگزینیمان کافی است.»
مدیر آژانس اتمی تصریح کرد: «فکر میکنم خوب است که این یادداشت تفاهم وجود دارد. اکنون کار فنی آغاز میشود.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز چهارشنبه توافقی را امضا کردند که هدف آن پایان دادن به جنگ خاورمیانه است؛ توافقی که بر اساس آن به گفته طرف آمریکایی، تهران میپذیرد اورانیوم غنیشده خود را رقیق کند و در مقابل، از تخفیفهای اقتصادی گسترده برخوردار شود.
طبق مفاد توافقی که مقامهای آمریکایی منتشر کردهاند، ایران باید ذخایر اورانیوم غنیشده خود را رقیق کند؛ احتمالاً از طریق “رقیقسازی در محل، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی”.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی برآورد میکند که ایران پیش از آغاز نخستین حملات اسرائیل و ایالات متحده در ژوئن سال گذشته، ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که فاصلهٔ اندکی با درجهٔ مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای دارد.
ایران در آن زمان همکاری با آژانس را تعلیق کرد و بازرسان از آن زمان تاکنون این مواد را ندیدهاند.
هفتهٔ گذشته، شورای حکام آژانس بینالمللی، قطعنامهای را تصویب کرد که از ایران میخواهد فوراً اطلاعات و دسترسی لازم درباره ذخایر اورانیوم و تأسیسات تولید آن را فراهم کند.
تهران این قطعنامه را در زمانی که مذاکرات در جریان است “غیرسازنده” خواند و آن را “سیاسی” توصیف کرد؛ ادعایی که گروسی بهشدت آن را رد کرد.
او گفت: «کار آژانس بینالمللی انرژی اتمی کاری بیطرفانه و فنی است.»
توافق امضاشده میان ایران و آمریکا تنها یک توافق موقت است تا زمان لازم برای آغاز مذاکرات تفصیلی دربارهٔ موضوع بسیار پیچیدهترِ کنترل بلندمدت برنامهٔ هستهای ایران فراهم شود؛ برنامهای که آمریکا معتقد است احتمالا یک پروژهٔ مخفی ساخت سلاح را پنهان کرده است. ایران همواره این ادعا را رد کرده است.
وزیر خارجه عربستان: تعیینکننده ایجاد یک نظام نظارتی بلندمدت است
شاهزاده فیصل بن فرحان بن عبدالله آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی درباره توافق میان ایران و امریکا محتاطانه و بدون جزییات نظر داد.
او در نشست سالانه اندیشکده شورای اروپا برای روابط خارجی درباره این توافق گفت: «بسیار مهم خواهد بود که سازوکارهای نظارتیای را ببینیم که فراتر از تعهدات مربوط به غنیسازی اورانیوم و همچنین فرایند حذف یا رقیقسازی مواد هستهای ایجاد میشوند.»
فیصل افزود: «آنچه تعیینکننده خواهد بود، این است که چگونه میتوانیم یک نظام نظارتی بلندمدت و پایدار ایجاد کنیم. زیرا دقیقاً همین موضوع است که بیشترین اعتماد را برای جامعه بینالمللی و همچنین برای کشورهای منطقه فراهم میکند و امکان نگاه به آیندهای بهتر را به وجود میآورد.»
او از ذکر جزییات بیشتر در باره موضع رسمی کشورش در قبال این توافق خودداری کرد و گفت هنوز نسخه نهایی این توافق را ندیده است.
عربستان سعودی به عنوان متحد بزرگ آمریکا در منطقه، برنامه هستهای ایران را با دقت زیر نظر دارد. یکی از نگرانیهای این کشور و نیز دیگر کشورهای منطقه سرنوشت ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشدهای است که همچنان در ایران است.
انجمن آلمان-اسرائیل: توافق ایران و آمریکا؛ برگه عبور برای سیاست تهاجمی تهران
فولکر بک، مدیر انجمن آلمان-اسرائیل در یک بیانیه مطبوعاتی موضع این نهاد در قبال توافق امضاشده میان ایران و آمریکا را اعلام کرد.
بک نوشته هرآنکسی که به تاثیرات کوتاه مدت این توافق خوشبین است، سیاست امنیتی درازمدت را فراموش کرده است.
او تصریح کرده که این توافق هیچگونه پایهای برای صلح فراهم نمیکند و برعکس “برگه عبوری برای سیاست تهاجمی رژیم ملاهاست”.
مدیر انجمن آلمان-اسرائیل نوشته بر پایه این توافق سیاست تهاجمی ایران با میلیاردها دلار پول تشویق میشود و پرسشهای اساسی امنیتی، برنامه موشکی، شبکه ترور و تسلیحات اتمی ایران بدون پاسخ میمانند. به گفته او در عوض تهران تا تنش بعدی، زمان، پول و فضایی برای بازی سیاسی میخرد.
بک نارساییهای اصلی این تفاهمنامه را بدین ترتیب شرح میدهد:
– دفاع اسرائیل از خود به طور غیرمستقیم مشروعیتش را از دست میدهد و بدین ترتیب امنیت کشور یهودی و دموکراتیک به خطر میافتد.
– حل مسأله تهدید هستهای به تعویق میافتد.
– مشروط کردن قدرت تسلیحاتی جمهوری اسلامی از جمله با موشکهای بالستیک و پهپادها حتی مورد اشاره هم قرار نگرفته بلکه با منابع مالی اضافی امکانات تازهای هم به دست میآورد.
– ایران متعهد نشده که حمایت مالی و نظامی خود از گروههای نیابتی مانند حزبالله، حماس یا حوثیهای یمن را متوقف کند. در مقابل امکانات مالی جدیدی به دست آورده تا ترور را در سراسر جهان گسترش دهد.
باید یادآور شد که تفاهم امضاشده میان ایران و آمریکا تنها یک توافق اولیه است و قرار است در ۶۰ روز آینده بر سر مواردی چون برنامه اتمی و موشکی ایران گفتوگو شود.
با این حال فولکر بک با استناد به ۱۴ ماده منتشرشده توافق کنونی این انتقادات را مطرح کرده است.
عدم توجه به منافع و امنیت اسرائیل
او همچنین تصریح کرده که منافع امنیتی اسرائیل در این توافق نادیده گرفته شده و این سیگنال برای اسرائیل “بسیار ویرانگر” است. بک عبارت “پایان جنگ در همه جبههها” را “اعمال فشار سیاسی” بر اورشلیم دانسته که به نظر او “توان دفاع از خود در برابر حزبالله و دیگر نیروهای نیابتی ایران را برای اسرائیل محدود میکند”.
مدیر انجمن آلمان-اسرائیل تنها “اعلام صرف” از سوی ایران مبنی بر اینکه قصد تولید سلاح اتمی را ندارد، ناکافی دانسته و نوشته است: «این رژیم طی سالها توانمندیهای هستهای خود را گسترش داده، برنامهٔ موشکیاش را پیش برده و سازمانهای تروریستی را در سراسر منطقه مسلح و تأمین مالی کرده است. اینکه تهران با وجود این تهدیدهای بنیادین ــ که حتی اندکی هم برطرف نشدهاند ــ دوباره باید میلیاردها دلار دریافت کند، از منظر امنیتی فاجعهبار است.»
او همچنین این توافق را باعث “پایان بخشیدن به انزوای بینالمللی رژیم ایران” و “خیانت به جنبش آزادیخواهی مردم ایران” دانسته است.
در پایان این بیانیه از دولت آلمان و سایر شرکای اروپایی خواسته شده تا “بدون ابهام در برابر واشنگتن” اعلام کنند که “امنیت اسرائیل و آزادی مردم ایران باید معیار هر سیاستی در قبال ایران باشد”.
اختصاصی؛ محمود قنبریراد، شهروند ۴۰ ساله، به “همکاری با اسرائیل” متهم شد
بر اساس اطلاعاتی که یک منبع مطلع در اختیار بخش فارسی دویچه وله قرار داده است، محمود قنبریراد، یک شهروند “۴۰ ساله و متاهل”، از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به “اجماع و تبانی علیه امنیت ملی”، “جمعآوری اطلاعات طبقهبندیشده” و “ارائه این اطلاعات به اسرائیل” متهم شده است.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، افزود که قنبریراد، که به عنوان “متخصص امنیت شبکه” در شرکتی در تهران مشغول به کار بوده است، اردیبهشتماه سال جاری در منزل شخصیاش بازداشت شد. به گفته او، قنبریراد “هیچگونه سابقه فعالیت سیاسی و مدنی نداشته است”.
این منبع مطلع افزود قنبریراد در تماس تلفنی از زندان این پرونده را “ساختگی” نامیده و گفته که برای پذیرش اتهامات “تحت فشار” قرار دارد.
طبق اظهارات او، محمود قنبری راد که از نوعی اختلال عصبی رنج میبرد، “یک ماه نخست پس از بازداشت را در زندان اوین بوده و پس از آن تا کنون در زندان فشافویه محبوس است. او از زمان بازداشت تا کنون از حق دسترسی به وکیل محروم مانده است”.
در هفتههای اخیر روند فزاینده صدور و اجرای احکام اعدام علیه بسیاری از زندانیان در جمهوری اسلامی به اتهام “جاسوسی” یا “همکاری با اسرائیل” به نگرانیها درباره وضعیت زندانیانی همچون محمود قنبریراد افزوده است.
مذاکرات مقدماتی ایران و آمریکا در اقامتگاه کوهستانی در سوئیس
وزارت امور خارجه سوئیس اعلام کرد که گفتوگوها میان آمریکا و ایران طبق برنامه روز جمعه ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) در اقامتگاه کوهستانی بورگناشتوک (Bürgenstock) در سوئیس برگزار خواهد شد. این اقامتگاه لوکس پنج ستاره در نزدیکی دریاچه لوسرن قرار دارد.
بنا بر اعلام این وزارتخانه در حال حاضر، برنامه همچنان این است که آمریکا و ایران به همراه میانجیگران، پاکستان و قطر و دیگر کشورهای درگیر، فردا [جمعه] در بورگناشتوک برای مذاکرات اولیه درباره اجرای توافق دیدار کنند.
این وزارتخانه به در پاسخ به تماس خبرگزاری رویترز گفت که تا کنون جزییات و اطلاعات بیشتری در مورد این دیدار در دسترس نیست.
تفاهمنامه ایران و آمریکا که به امضای رؤسای جمهور دو کشور رسیده، فاز اول محسوب میشود و با تحقق آن اکنون مرحله دوم شروع است؛ بازهای زمانی بالغ بر ۶۰ روز که طرفین قصد دارند در طی آن به توافقی نهایی دست یابند.
استقبال روسیه و چین از امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا
به گزارش خبرگزاری تاس، وزارت امور خارجه روسیه روز پنجشنبه ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) با انتشار بیانیهای اعلام کرد که مسکو از کسب توافق برای پایان دادن به درگیری میان ایران و آمریکا که به امضای رؤسای جمهور دو کشور رسیده است، استقبال میکند.
این وزارتخانه تأکید کرد که طرفهای درگیر باید به تفاهمات حاصلشده پایبند بمانند و از هر گونه تشدید تنش جدید جلوگیری کنند. روسیه در این بیانیه همچنین از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان در راستای امضای این تفاهمنامه قدردانی کرد.
از سوی دیگر چین نیز از یادداشت تفاهم که به امضای ترامپ و پزشکیان رسیده، استقبال کرد. یک سخنگوی وزارت خارجه چین این تفاهمنامه را گامی مثبت در راه تنشزادیی و تثبیت آتشبس دانست و افزود، چین امیدوار است که همه طرفهای درگیر “روح تفاهمنامه را حفظ کرده و به تعهدات خود عمل کنند”. بنابر اظهارات سخنگوی وزارت خارجه چین “مشکلات را با زور اسلحه نمیتوان حل کرد”.
پکن در عین حال تهران و واشنگتن را فراخواند تا با موضعی “عقلانی و مصلحتگرایانه” وارد فاز دوم مذاکرات شوند که اکنون با امضای تفاهمنامه آغاز شده است و به طرفین ۶۰ روز فرصت میدهد تا به توافقی نهایی دست یابند. سخنگوی وزارت خارجه چین تأکید کرد که این کشور همچنان نقشی فعالانه و سازنده در این روند ایفا خواهد کرد.
