این هشدار، صریحترین نمونه از کارزار دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، تا به امروز، برای مهار نفوذ گروههای وابسته به ایران در عراق محسوب میشود؛ کشوری که سالها تلاش کرده تعادل در روابط خود با دو متحد اصلیاش، یعنی واشنگتن و تهران، را حفظ کند.
به گفته سه مقام عراقی و یک منبع آگاه از موضوع که برای این گزارش با رویترز صحبت کردهاند، این پیام در دو ماه گذشته بارها توسط جاشوا هریس، کاردار سفارت آمریکا در بغداد، در گفتوگو با مقامهای عراقی و رهبران بانفوذ شیعه، به آنها منتقل شده است. آنان افزودهاند که این پیام از طریق واسطهها به برخی از رهبران گروههای نزدیک به ایران نیز رسانده شده است.
منابع رویترز به دلیل حساسیت فاش کردن گفتوگوهای خصوصی از سوی آنان، خواستهاند ناشناس بمانند و هریس و سفارت آمریکا در بغداد نیز به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی ندادهاند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
دونالد ترامپ از زمان آغاز دوره دوم ریاست جمهوریاش در یک سال پیش، اقداماتی را برای تضعیف حکومت ایران، از جمله از طریق کشور همسایهاش عراق، انجام داده است.
به گفته مقامهای آمریکایی و عراقی، حکومت ایران عراق را برای سر پا نگه داشتن اقتصاد خود در شرایط تحریم حیاتی میداند و سالهاست که از نظام بانکی بغداد برای دور زدن محدودیتها و تحریمها استفاده میکند. دولتهای پی در پی آمریکا کوشیدهاند جریان دلار از این کشور به سوی ایران را مسدود کنند و برای همین منظور در سالهای اخیر چندین بانک عراقی را تحریم کردهاند.
اما واشنگتن هرگز جریان دلارهای حاصل از درآمدهای نفتی عراق را که از طریق “فدرال رزرو” نیویورک به بانک مرکزی عراق منتقل میشود، قطع نکرده است. ایالات متحده از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ عملاً بر دلارهای حاصل از درآمدهای نفتی این کشور، که یکی از تولیدکنندگان بزرگ اوپک است، کنترل داشته است.
دفتر محمد شیاع سودانی، نخستوزیر عراق، بانک مرکزی این کشور و نیز نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل، تاکنون به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این خصوص پاسخی ندادهاند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
یکی از سخنگویان وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر گفت: «ایالات متحده از حاکمیت عراق و حاکمیت همه کشورهای منطقه حمایت میکند. این امر هیچ نقشی برای شبهنظامیان مورد حمایت ایران که منافعی بدخواهانه را دنبال میکنند، به اختلافات فرقهای دامن میزنند و تروریسم را در سراسر منطقه گسترش میدهند، باقی نمیگذارد.»
این سخنگو اما به پرسشهای رویترز درباره تهدید آمریکا به تحریمهای جدید علیه بغداد پاسخی نداد. ترامپ که در ماه ژوئن گذشته تأسیسات هستهای جمهوری اسلامی را بمباران کرده بود، هفته گذشته، همزمان با سرکوب خونین اعتراضات سراسری در ایران توسط حکومت، بار دیگر رهبران این کشور را تهدید به اقدام نظامی کرد.
تلاش برای حذف نیابتیهای ایران از دولت جدید
به گفته سه منبع رویترز، از جمله سیاستمداران ارشدی که پیام هریس به آنها منتقل شده، محمد شیاع سودانی، نخستوزیر، عمار حکیم و هادی عامری، از سیاستمداران شیعه، و مسرور بارزانی، از رهبران کُردها و رئیس دولت خودمختار اقلیم کردستان عراق، بودهاند.
به گفته این منابع، گفتوگوهای هریس با مقامهای عراقی پس از انتخابات ۱۱ نوامبر آغاز شده است؛ انتخاباتی که ائتلاف سیاسی سودانی در آن بیشترین تعداد کرسیها را به عنوان یک بلوک واحد به دست آورد، اما شبهنظامیان مورد حمایت ایران نیز دستاوردهایی داشتند.
همه منابع نامبرده گفتهاند که این پیام بر ۵۸ نماینده مجلسی که از نظر آمریکا با ایران مرتبط هستند متمرکز بوده است. یکی از مقامهای عراقی گفت: «موضع آمریکا اساساً این بود که در صورت حضور هر یک از این ۵۸ نماینده در کابینه، تعامل خود با دولت جدید را به حالت تعلیق در خواهد آورد.» به گفته او، تشکیل کابینه جدید به دلیل اختلاف نظر بر سر شکلگیری اکثریت، ممکن است ماهها طول بکشد.
این مقام عراقی گفت وقتی از آمریکاییها خواسته شد توضیح بیشتری بدهند، پاسخ دادند: «یعنی با آن دولت کار نمیکنیم و انتقال دلار را متوقف خواهیم کرد.»
ایران سالهاست از مجموعهای از گروههای مسلح در عراق حمایت میکند. در سالهای اخیر، چندین گروه از این مجموعه وارد عرصه سیاسی شده، در انتخابات شرکت کرده و کرسیهایی هم به دست آوردهاند تا سهمی از ثروت نفتی عراق کسب کنند.
رناد منصور، مدیر پروژه “ابتکار عراق” در اندیشکده “چتم هاوس” لندن، میگوید گروههای مسلح به شکل فزایندهای از جایگاههای خود در بوروکراسی عظیم عراق سود میبرند و به همین دلیل، تهدید قطع جریان دلار را بسیار جدی میگیرند. به گفته منصور: «ایالات متحده اهرم فشار قابل توجهی دارد. تهدید از دست دادن دسترسی به دلار آمریکا، که اقتصاد عراق از طریق فروش نفت بر آن میچرخد، موضوعی بسیار نگرانکننده است.»
مخالفت واشنگتن با معاون اول رئیس پارلمان
به گفته یک مقام عراقی و یک منبع مطلع از موضوع، یکی از افرادی که واشنگتن با او مخالفت دارد عدنان فیحان، عضو گروه سیاسی−نظامی قدرتمند و مورد حمایت ایران “عصائب اهل حق” است که در ۱۲ دسامبر به عنوان معاون اول رئیس پارلمان انتخاب شد. آنان گفتند ایالات متحده با انتصاب فیحان به این سمت مخالف است.
یک مقام عراقی، به عنوان نشانهای از مؤثر بودن کارزار فشار آمریکا، گفت که قیس خزعلی، رهبر “عصائب اهل حق”، آمادگی خود را برای برکنار کردن عدنان فیحان از سمت معاونت ریاست پارلمان، به آمریکاییها اعلام کرده است. فیحان هنوز در این سمت باقی مانده است. دفتر رسانهای “عصائب اهل حق” و خود فیحان، تاکنون به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی ندادهاند.
عصائب اهل حق در دولت پیشین وزارت آموزش و پرورش را در اختیار داشت. مقامهای عراقی میگویند این گروه در پی آن است که در دولت آینده نیز مشارکت داشته باشد.
به گفته منابعی که پیشتر با رویترز گفتوگو کرده بودند، عصائب اهل حق یکی از بازیگران اصلی یک شبکه پیچیده قاچاق نفت بوده که سالانه دستکم یک میلیارد دلار برای ایران و نیروهای نیابتیاش در عراق درآمد ایجاد میکرده است.
قیس خزعلی در سال ۲۰۱۹ از سوی واشنگتن به اتهام نقش عصائب اهل حق در نقض جدی حقوق بشر، از جمله در ارتباط با کشتار معترضان در عراق در همان سال و دیگر اعمال خشونتآمیز، از جمله حملهای در سال ۲۰۰۷ که به کشته شدن پنج سرباز آمریکایی انجامید، تحریم شد. او در آن زمان این تحریمها را بیاهمیت شمرد.
کنترل دلار
عراق بخش عمده درآمدهای حاصل از صادرات نفت خود را در حسابی متعلق به بانک مرکزیاش نزد فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) در نیویورک نگه میدارد. گرچه این حساب، حسابی حاکمیتی و متعلق به دولت عراق است، اما این ساز و کار عملاً به ایالات متحده امکان میدهد بر گلوگاه حیاتی درآمدهای دولتی عراق کنترل داشته باشد و بغداد را نیز به حسن نیت واشنگتن وابسته میکند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسشهای رویترز گفت: «تلاشهای ایالات متحده برای دستیابی به ثبات در منطقه، بر تضمین حفظ حاکمیت کشورها از طریق شکوفایی اقتصادی متقابل متمرکز است.»
اقدام آمریکا برای تحت فشار قرار دادن بغداد از طریق تعلیق احتمالی انتقال دلار، در حالی صورت میگیرد که ایالات متحده بازاریابی برای نفت ونزوئلا را آغاز کرده است؛ رخدادی که پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر برکنارشده ونزوئلا، در کاراکاس توسط نیروهای آمریکایی و انتقال او به نیویورک برای محاکمه به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر انجام شد.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که همه درآمد حاصل از فروش نفت ونزوئلا ابتدا در حسابهایی تحت کنترل آمریکا در بانکهای معتبر بینالمللی تسویه خواهد شد.
