اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
مدیریت این جلسه با تورج اتابکی، پژوهشگر ارشد موسسه بینالمللی تاریخ اجتماعی و استاد بازنشسته تاریخ اجتماعی در دانشگاه لیدن بود.
دویچه وله فارسی با دو نفر از برگزارکنندگان این سلسله نشستها گفتوگو کرده که خود در سمینار روز پنجشنبه ۱۳ فروردینماه نیز سخنرانی کردند.
میثاق جوادپور: همزمان “نه به جنگ” و “نه به دیکتاتوری”
میثاق جوادپور، مدرس و پژوهشگر در زمینه مطالعات خاورمیانه دانشگاه آمستردام است و با موضوع “همبستگی جهانی در زمان جنگ: معضلات و تناقضات در پرونده ایران” به سخنرانی پرداخت.
از او درباره دلیل برگزاری چنین نشستهایی پرسیدم: «ایده اصلی این برنامه از دل بحثهایی میان من و آقایان تورج اتابکی، دامون گلریز و بابک رضایی درآمد و به پیشنهاد دکتر اتابکی به این نتیجه رسیدیم که باید یک سری برنامههایی در دانشگاههای هلند برگزار کنیم تا سپهر سیاسی را از فضای دانشگاهی و آکادمیک به عرصه عمومی منتقل کنیم. در واقع، ما به عنوان افراد دانشگاهی قصد داریم تا فضای گفتوگو را از دانشگاه به میان مردم بسط دهیم تا از آن، نتایجی هم برای مردم و هم برای سیاستمداران فراهم شود.»
به گفته جوادپور، این نخستین بار است که قرار است چنین سلسله نشستهایی با موضوع ایران در شهرهای مختلف هلند برگزار شود و در آینده نیز قرار است این نشستها در دیگر کشورهای اروپایی سازماندهی شود تا نهایتا به تعریف و انجام پروژهای در همین زمینه منجر شود.
به گفته او، قرار است تقریبا هرماه چنین برنامهای با موضوع ایران برگزار شود و نشست بعدی احتمالا در آمستردام یا اوترخت برگزار خواهد شد و این سمینارها در حالحاضر حداقل برای شش ماه دیگر برنامهریزی شدهاند. ایران همچنان موضوع اصلی گفتوگو میماند اما سخنرانان، جنبهها و چشماندازها تغییر خواهند کرد.
از جوادپور درباره علت انتخاب “همبستگی جهانی در زمان جنگ: معضلات و تناقضات در پرونده ایران” به عنوان موضوع سخنرانیاش پرسیدم: «من سعی کردم توضیح دهم که باید به ورای دوگانگی “نه به جنگ” یا “نه به دیکتاتوری” برویم و درک وسیعتری از پیچیدگیهای وضعیت ایران داشته باشیم. ما میتوانیم همزمان هم “نه به جنگ” و هم “نه به دیکتاتوری” بگوییم. جنبشهای ضد جنگ در غرب در اکثر موارد به دلایل ژئوپولیتیک و سوگیریهای ایدئولوژیک امکان همبستگی با مبارزات داخل ایران را از دست دادهاند. از طرف دیگر، اعتراضات مدافعان مداخله نظامی هم به این فضای دوگانه افزوده است.»
او ادامه داد: «به نظر من، تاریخ نشان داده که جنگ در واقع لزوما و در اکثر موارد نه به دموکراسی، بلکه به ویرانی بیشتر ختم میشود. این نگاه اما باید همزمان با رد دیکتاتوری در داخل کشور باشد که خود یکی از عوامل اصلی جنگ و ویرانی است.»
بابک رضایی: لزوم تغییر نگاه “اروپامحور” به جامعه ایران
بابک رضایی دریاکناری، دانشیار روابط بینالملل در دانشگاه لیدن با تمرکز بر موضوع نزاع و خشونت سیاسی، از دیگر برگزارکنندگان این سمینار بود که عنوان سخنرانیاش را به “فراتر از نه به جنگ: ایرانیان واقعا درباره مقاومت و مداخله چه فکر میکنند؟” اختصاص داده بود.
بیشتر بخوانید: بازگشت به عصر حجر؛ فرجام وعدههای ترامپ به مردم ایران
از او درباره اهمیت برگزاری این سلسله نشستها پرسیدم: «ما نباید فراموش کنیم که یک تحلیل آکادمیک باید سعی کند بهدور از فضای ایدئولوژیک باشد و باید بر اساس دادهها و تئوریها ارائه شود نه یک فضای ایدئولوژیزده. من سعی کردم بر این موضوع تاکید کنم که صحبتها و تحلیلها درباره ایران باید دادهمحور باشند نه در اسارت ایدئولوژیها.»
رضایی با اشاره به اینکه بیشتر تحلیلها درباره ایران و آیندهاش عمدتا “اروپامحور” هستند، ادامه داد: «بخش بزرگی از صحبتهای آکادمیک درباره ایران در عرصه علوم اجتماعی اغلب توسط افراد اروپایی ارائه میشود و استادهای ایرانی کمتر در این بین قرار دارند؛ به این ترتیب، تحلیلها درباره ایران عمدتا توسط کسانی ارائه میشوند که اتفاقا خیلی از فضای جامعه ایران دور هستند و حتی نگاهشان به همه مسائل از جمله ایران، بسیار “اروپامحور” است. ما با برگزاری این نشستها قصد داریم تا این فضا را تغییر دهیم.»
او با بیان اینکه “ما قطعا در تحلیلها از دانش و تئوریهای غربی استفاده میکنیم”، تصریح کرد: «با این وجود، استفاده از دانش غربی برای تحلیل ایران، به دانش عمیقی درباره جامعه ایران نیاز دارد که دانشمندها و استادهای اروپایی اغلب فاقد آن هستند. آنها به نوعی به جامعه ایران نگاه میکنند که انگار ایران نیز یک کشور اروپایی است؛ با همان ویژگیها، پیششرطها و فرضیهها. ما قصد داریم این خلاء را پُر کنیم.»
از بابک رضایی پرسیدم که چرا عنوان سخنرانیاش را “فراتر از نه به جنگ: ایرانیان واقعا درباره مقاومت و مداخله چه فکر میکنند؟” انتخاب کرد: «در اغلب تحلیلها این موضوع فراموش میشود که جامعه ایرانی موزاییکی از تنوع اقوام، گروههای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است؛ این جامعه تنوع زیادی دارد و ما باید ببینیم گروههای مختلف درباره جنگ چه فکر میکنند.»
بیشتر بخوانید: رقص بر ویرانهها؛ چرا بخشی از دیاسپورا برای جنگ شادی میکند؟
او با اشاره به اینکه “واقعیت این است که بخشی از جامعه ایران اتفاقا با جنگ موافق است و این جمع کوچکی نیست”، افزود: «شما اگر به شبکههای اجتماعی هم نگاه کنید بخشی از جامعه از جنگ استقبال کردند؛ علاوه بر آن، بخشی از الیت [نخبگان] هم از جنبههای مختلف خواستار حمله نظامی بودند؛ من معتقدم که به جای حمله به این افراد، باید از نظر سیاسی تلاش کنیم تا این افراد و رویکردشان را درک کنیم. من در سخنرانیام سعی کردم درباره این موارد توضیح دهم که چه نوع تحلیل سیاسی، به چنین نتیجهای رسیده است.»
رضایی افزود برگزاری نشستها با موضوع ایران مورد استقبال طیف وسیع و متنوعی از جمله دانشگاهیان، جوانان، فعالان اقتصادی و شهروندان عادی است و “عرضه” چنین سمینارهایی به دلیل “تقاضای” فراوان از سوی این گروهها است.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
در این سمینار همچنین آرمیتا کریمی، کارشناس ژئوپلیتیک و امنیت جهانی با موضوع “تاثیرهای بستهشدن تنگه هرمز بر امنیت اقتصادی و انرژی جهانی” و دامون گلریز، مدرس ژئوپلتیک و فناوری در دانشگاه علوم کاربردی لاهه با “موضوع ایران در تقاطع راهها: میان هژمونی رو به افول آمریکا و قدرتهای منطقهای در جستجوی معماری امنیتی جدید” سخنرانی کردند.
در این نشست حدود ۶۰ نفر از کشورهای مختلف به عنوان شرکتکننده حضور داشتند.
