دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در واپسین ساعات باقیمانده از این آتشبس اعلام کرد که به درخواست شماری از مقامهای پاکستان، از سرگیری احتمالی حملات به جمهوری اسلامی را بهطور موقت متوقف و آتشبس را تمدید کرده است.
در این بین، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا با میانجیگری پاکستان نیز بینتیجه پایان یافت.
در هفتههای گذشته تنش میان دو کشور بر سر کنترل تنگه هرمز بالا گرفته است. تهران از زمان آغاز جنگ تا کنون این آبراه مهم بینالمللی را مسدود کرده است؛ اقدامی که بویژه بهدلیل پیامدهای آن بر اقتصاد جهانی، به تنش میان تهران و بسیاری از دیگر کشورها نیز انجامیده است.
بسیاری از ناظران و تحلیلگران مستقل، آتشبس کنونی میان تهران و واشنگتن را “شکننده” میدانند.
آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران
مارکو روبیو: شاید به “طرح B” برای گشودن تنگه هرمز نیاز باشد
تنگه هرمز همچنان یکی از کانونهای اصلی تنش در منازعه با ایران است. اکنون مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، به صراحت از یک “طرح B” (نقشه دوم) سخن میگوید؛ این طرح دوم برای زمانی است که این آبراه حیاتی همچنان مسدود بماند یا بار دیگر هدف حمله قرار گیرد.
مارکو روبیو در جریان نشست وزرای امور خارجه ناتو در سوئد، خواستار بررسی یک “طرح B” برای بازگشایی تنگه هرمز شد. روبیو در شهر هلسینگبوری اظهار داشت که همگان از توافقی با ایران که شامل بازگشایی این تنگه، به عنوان شاهراهی حیاتی برای بازار جهانی نفت و گاز، باشد، استقبال میکنند. اما اگر ایران از بازگشایی این آبراه امتناع کند و تصمیم بگیرد کنترل آن را حفظ کرده و برای عبور و مرور عوارض دریافت کند، به یک “طرح B” نیاز خواهد بود.
روبیو در ادامه افزود: «من امروز این موضوع را مطرح کردم و با موافقتهای زیادی روبهرو شدم، (…) اما امروز خبر یا بیانیه رسمی برای اعلام به شما (خبرنگاران) ندارم.»
وزیر امور خارجه ایالات متحده اشاره کرد که یک ائتلاف بینالمللی تحت رهبری فرانسه و بریتانیا، پیش از این خود را برای یک مأموریت دریایی احتمالی پس از پایان درگیریها آماده کرده است. او در عین حال تأکید کرد: «اما ما به یک طرح B برای زمانی که شلیک و درگیری رخ میدهد نیاز داریم؛ در آن صورت چگونه باید تنگه را دوباره باز کرد؟» او گفت نمیداند که آیا این مأموریت الزماً باید تحت پرچم ناتو باشد یا خیر، «اما قطعاً کشورهای عضو ناتو هستند که میتوانند در آن مشارکت کنند.»
روبیو در ادامه دوباره تأکید کرد که ایالات متحده وابسته به کمک متحدان خود نیست: «ایالات متحده میتواند خودش این کار را انجام دهد، اما کشورهایی وجود دارند که تمایل خود را برای مشارکت احتمالی در چنین اقدامی، در صورت رسیدن کار به آن مرحله، ابراز کردهاند.» با این حال، او از کشور خاصی نام نبرد.
بازگشایی تنگه هرمز یکی از نقاط اصلی اختلاف در مذاکرات پرافت و خیز میان واشنگتن و تهران است. ایران پس از آغاز جنگ، این تنگه را از طریق تهدید و شلیک به نفتکشها و کشتیهای باربری، تا حد زیادی غیرقابل عبور کرده بود. ایالات متحده نیز در واکنش به این اقدام، کشتیهایی را که به مقصد بنادر ایران حرکت کرده یا از آن خارج میشدند، تحت محاصره قرار داده است.
ورود عاصم منیر به تهران؛ بقایی: اختلافات با آمریکا زیاد است
محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با آمریکا، اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه را به عنوان سخنگوی این هیات منصوب کرد.
در حکم انتصاب بقایی آمده است: «بدین وسیله جنابعالی را که یکی از نیروهای انقلابی و متخصص در حقوق بین الملل هستید و تجربیات مناسب در حوزه دیپلماسی داشته و مسئولیت سخنگویی وزارت امور خارجه را هم برعهده دارید، به عنوان سخنگوی هیات مذاکراتی میناب ۱۶۸ منصوب میکنم.»
در دور قبلی مذاکرات مستقیم میان هیات ایرانی و آمریکایی به ریاست قالیباف (ایران) و جی دی ونس (آمریکا) در پاکستان نیز عملا بقایی سخنگویی هیات را به عهده داشت. صدور حکم رسمی برای این سمت از سوی برخی از ناظران نوعی نمایش قدرت و مقابله رسانهای با مخالفان مذاکره در درون حکومت و با ماندن قالیباف در رأس هیات تلقی میشود که حتی شایع کنارهگیری او را هم به دنبال آورد.
روز سی اردیبهشت، ایمان شمسایی، رئیس مرکز ارتباطات مجلس کنارهگیری قالیباف از ریاست هیات مذاکرهکننده را تکذیب کرد و با انتشار متنی عملا به جنگ قدرت در سطوح بالای جمهوری اسلامی بیشتر دامن زد. او در این متن خود نوشت: «ادعای جدید برخی افراد مبنی بر کنار رفتن دکتر قالیباف از سرپرستی تیم مذاکرهکننده، کذب محض و دروغی آشکار است. امتداد همان خط تخریبی که تا دیروز فرماندهان را نشانه میرفت و امروز شهدای والامقام را.
او اشاعهدهندگان شایعه استعفای قالیباف را کسانی را دانست که “برای توجیه خیانت خود در شرایط جنگی پشت ژستهای انقلابی پنهان” شدهاند و ممکن است همچنان درصدد “توجیه رفتارهای آسیبزای خود در شرایط حساس کنونی” کنونی باشند.
همزمان با اعلام بقایی به عنوان سخنگوی هیات مذاکرهکننده ایران، او در مصاحبهای از آخرین جزئیات مربوط به تلاشهای پاکستان برای نزدیککردن دیدگاههای تهران و واشنگتن خبر داد.
در حالی که در تداوم حضور وزیر کشور پاکستان در تهران برای پیشبرد هر چه فشرده مذاکرات عصر پنجشنبه ۱ خرداد، عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور نیز وارد تهران شد، اما به گفته بقایی “اختلافنظرها بین ایران و آمریکا آنقدر عمیق و زیاد است که نمیشود گفت با چندبار رفتوآمد یا مذاکرات ظرف چند هفته ما باید حتماً به نتیجه برسیم”.
او ضمن تایید این که یک هیات قطری نیز به تهران وارد شده و به مذاکرات پیوسته، نقش محوری را همچنان از آن پاکستان دانست.
بقایی در ادامه افزود که “مباحث هستهای در این مرحله قرار نیست صحبت شود”، از تأکید جمهوری اسلامی بر خاتمه جنگ در همه جبههها به شمول لبنان سخن گفت و (لغو) محاصره دریایی ایران را “موضوع مهمی” عنوان کرد که در مذاکرات “مورد بحث است”.
او درباره موضوع هستهای نیز “تکلیف را روشن” دانست و با اشاره به عضویت ایران در ان پی تی گفت که “حق داریم از انرژی صلح آمیز هستهای استفاده کنیم”. او بدون دادن توضیح روشنتر اعلام کرد که “درباره مواد اورانیوم هم ما روشن خواستههای خودمان را بیان کردیم”.
در مجموع گرچه جمهوری اسلامی خواهان آن است که موضوعاتی چون پایان دادن به تنشهای جاری در منطقه، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور، قبول نظم حقوقی جدیدی بر تنگه هرمز و رفع محاصره ایران از سوی آمریکا به عنوان محورهای اصلی مذاکرات باشند و راجع به سایر مسائل بعدتر صحبت شود، برای آمریکا و اسرائیل در عوض تعیین تکلیف در برنامه ادامه برنامه هستهای ایران و مسئله غنیسازی و بهخصوص انتقال بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده موضوعات محوری هستند.
هشدار کشورهای غربی به اسرائیل در مورد توسعه غیرقانونی شهرکسازیها و خشونتها
۹ کشور غربی در بیانیهای مشترک، ضمن محکوم کردن خشونتهای شهرکنشینان و هشدار به شرکتهای ساختوساز در خصوص عدم شرکت در مناقصهها، از اسرائیل خواستند تا توسعه شهرکهای خود را در کرانه باختری اشغالی متوقف کند.
در این بیانیه مشترک که روز جمعه ۲۲ مه، منتشر شد، رهبران کشورهای بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، نروژ و هلند تأکید کردند که این شهرکسازیها ناقض قوانین بینالمللی است.
در بخش از این بیانیه آمده است: «طی چند ماه گذشته، وضعیت در کرانه باختری به شکل چشمگیری وخیمتر شده است. خشونت شهرکنشینان به سطحی بیسابقه رسیده است. سیاستها و اقدامات دولت اسرائیل، از جمله تحکیم هرچه بیشتر کنترل خود بر این مناطق، در حال تضعیف ثبات و چشماندازهای دستیابی به راهحل دو کشوری است.»
گروههای حقوق بشری میگویند مقامات اسرائیلی به شهرکنشینان اجازه دادهاند تا در حملات خود علیه فلسطینیان، از مصونیت کامل از مجازات برخوردار باشند. اسرائیل در ماه فوریه طرحی را تصویب کرد تا بخشهای وسیعی از اراضی فلسطینیان در کرانه باختری اشغالی را به عنوان “املاک دولتی” تصاحب کند. در حال حاضر بیش از ۷۰۰ هزار اسرائیلی در شهرکهای غیرقانونی در کرانه باختری اشغالی زندگی میکنند.
در ادامه بیانیه آمده است: «قوانین بینالمللی صریح است: شهرکسازیهای اسرائیل در کرانه باختری غیرقانونی هستند و پروژههای ساختوساز در منطقه E1 نیز از این قاعده مستثنی نخواهند بود.» این بیانیه میافزاید که توسعه این پروژه، کرانه باختری اشغالی را به دو بخش تقسیم کرده و نقض جدی قوانین بینالمللی تلقی میشود.
طرح ساخت هزاران واحد مسکونی جدید در منطقه E1 (واقع در شرق بیتالمقدس شرقی اشغالی)، شهرک بزرگ و غیرقانونی معاله ادومیم را به اورشلیم (بیتالمقدس) متصل میکند؛ امری که عملاً کرانه باختری را به دو نیم تقسیم کرده و جوامع فلسطینی را به انزوا میکشاند. این پروژه مساحتی بالغ بر ۱۲ کیلومتر مربع (۴.۶ مایل مربع) را در بر میگیرد.
این بیانیه مشترک هشدار میدهد: «بنگاههای اقتصادی و تجاری نباید در مناقصههای ساختوساز برای منطقه E1 یا دیگر پروژههای توسعه شهرکسازی شرکت کنند. آنها باید از عواقب قانونی و اعتباریِ مشارکت در ساختوسازهای این شهرکها، از جمله خطر درگیر شدن در نقض جدی قوانین بینالمللی، آگاه باشند.»
سران این کشورها افزودند: «ما از دولت اسرائیل میخواهیم که به توسعه شهرکسازیها و اختیارات اداری خود [در این مناطق] پایان دهد، پاسخگویی در قبال خشونت شهرکنشینان را تضمین و درباره اتهامات مطرحشده علیه نیروهای اسرائیلی تحقیق کند. همچنین به تولیت هاشمی (اردن) بر اماکن مقدس قدس و ترتیبات تاریخی مربوط به وضعیت موجود (Status Quo) احترام بگذارد و محدودیتهای مالی اعمالشده بر تشکیلات خودگردان و اقتصاد فلسطین را لغو کند.»
افزایش انتقادها از اقدامات اسرائیل
این بیانیه مشترک پس از یک هفته تنشآلود در روابط اروپا و اسرائیل صادر شد؛ تنشی که پس از انتشار ویدئویی از برخورد تند با فعالان خارجیِ ربودهشده توسط نیروهای اسرائیلی از آبهای بینالمللی در یک ناوگروه (فلاتیلا) به مقصد غزه، بالا گرفت.
ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی تندروی اسرائیل، ویدئویی از خود منتشر کرد که در آن فعالان بازداشتشده را در یک بازداشتگاه موقت در شهر اشدود اسرائیل به باد تمسخر میگیرد. در این ویدئو که روز چهارشنبه منتشر شد، این فعالان با دستان بسته با دستبند پلاستیکی (کابلشو) و به حالت زانو زده دیده میشوند، در حالی که سرود ملی اسرائیل با صدای بلند در سالن پخش میشود.
در پی این اقدام جنجالی، چندین کشور از جمله ایتالیا و فرانسه، سفرای اسرائیل را برای ادای توضیحات احضار کردهاند. ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، اقدامات بنگویر را “غیرقابل قبول” خواند. آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا نیز این حادثه را “شدیداً نگرانکننده” توصیف کرد و ایوت کوپر، وزیر کشور بریتانیا گفت که این ویدئو “صحنههایی کاملاً شرمآور” را نشان میدهد.
روز پنجشنبه، اسرائیل صدها تن از فعالان بازداشتشده این ناوگروه را اخراج کرد. این فعالان پس از آزادی اعلام کردند که در زمان بازداشت در اسرائیل مورد سوءرفتار و آزار قرار گرفتهاند.
تعویق مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۲۶ در بحرین
اتحادیه جهانی کشتی (UWW) با صدور بیانیهای اعلام کرد که در هماهنگی نزدیک با کمیته المپیک بحرین و فدراسیون کشتی این کشور، مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۶ را که در ابتدا قرار بود از ۲۴ اکتبر تا ۱ نوامبر در بحرین برگزار شود به زمانی دیگر موکول میشود.
بنا بر این بیانیه، تصمیم تعویط جام جهانی کشتی “پس از بررسی دقیق و مسئولانه شرایط ژئوپلیتیک کنونی منطقه، به ویژه بلاتکلیفیهای جاری پیرامون مناقشات در حال وقوع در حوزه خلیج [فارس] و تأثیرات گستردهتر آن بر ثبات منطقه و سفرهای بینالمللی اتخاذ شده است”.
در ادامه بیانیه آمده است: «ورزش کشتی همواره فراتر از یک رقابت صرف بوده است؛ کشتی پلی میان ملتها، فرهنگها و مردم است. در روزگاری که جهان با بلاتکلیفی و تفرقه روبروست، به ما یادآوری میشود که ورزش همچنان زبان مشترک صلح، احترام و اتحاد است. با همین رویکرد و روحیه است که اتحادیه جهانی کشتی، کمیته المپیک بحرین و فدراسیون کشتی بحرین این بیانیه مشترک را صادر میکنند.»
اتحادیه جهانی کشتی اعلام کرده است که میزبان جدید و زمان جدید برگزاری مسابقات کشتی قهرمانی جهان در سال ۲۰۲۶ به زودی اعلام میشود.
تعلیق مسابقات جهانی کشتی در بحرین با حملاتی که در جنگ ۴۰ روزه اخیر از سوی ایران به این کشور شد بیارتباط نیست. آتشبس شکننده و مذاکرات همچنان مبهم میان آمریکا و ایران مسئولان برگزاری مسابقات را نسبت به امنیت وضعیت در بحرین دچار تردید کرده است.
تعلیق فروش ۱۴ میلیارد دلاری سلاح آمریکا به تایوان به دلیل جنگ ایران
سرپرست نیروی دریایی ایالات متحده روز پنجشنبه، ۲۲ مه، اعلام کرد که فروش تسلیحات به تایوان به حالت “تعلیق” درآمده است تا اطمینان حاصل شود ارتش آمریکا مهمات کافی برای عملیاتهای خود در قبال ایران را در اختیار دارد.
هنگ کائو، سرپرست نیروی دریایی آمریکا، در یک جلسه استماع در کنگره و در پاسخ به سؤالی درباره خرید تسلیحاتی معطلمانده و ۱۴ میلیارد دلاری تایوان گفت: «در حال حاضر ما یک وقفه (تعلیق) ایجاد کردهایم تا مطمئن شویم مهمات مورد نیاز برای عملیات “خشم حماسی” (Epic Fury) را در اختیار داریم، که البته مقدار زیادی هم داریم.»
او افزود: «اما ما فقط میخواهیم اطمینان حاصل کنیم که همهچیز را در اختیار داریم؛ پس از آن، هر زمان که دولت صلاح بداند، فروش نظامی به کشورهای خارجی از سر گرفته خواهد شد.»
وزارت امور خارجه و پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) بلافاصله به درخواستها برای اظهار نظر درباره سخنان کائو پاسخ ندادند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هنوز متعهد به اجرای این قرارداد فروش نشده است؛ امری که نگرانیها را درباره میزان تعهد او به حمایت از تایوان (منطقهای که چین آن را قلمرو خود میداند) افزایش داده است.
آقای ترامپ پیش از سفر رسمی اخیر خود به چین گفته بود که با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، درباره فروش این تسلیحات گفتگو خواهد کرد؛ موضعی که یک چرخش آشکار از اصرار قبلی واشنگتن مبنی بر عدم مشورت با پکن در این زمینه محسوب میشود.
آقای ترامپ در تاریخ ۱۵ مه، پس از ترک پکن و در گفتگو با خبرنگاران در هواپیمای اختصاصی رئیسجمهور (ایر فورس وان)، تأیید کرد که شی جینپینگ موضوع فروش تسلیحات آمریکایی را مطرح کرده است. رئیسجمهور به خبرنگاران گفت که او در این باره «هیچ تعهدی به هیچیک از دو طرف» نداده است و از اعلام عمومی اینکه آیا ایالات متحده در صورت حمله چین از تایوان دفاع خواهد کرد یا خیر، خودداری کرد.
در پی این سخنان، نمایندگان کنگره از هر دو حزب (دموکرات و جمهوریخواه) اعلام کردند که دولت ترامپ باید به تأمین سلاح برای تایوان ادامه دهد.
مایکل مککال، نماینده جمهوریخواه تگزاس و رئیس سابق کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان، هفته گذشته گفت: «ایالات متحده باید تایوان را مسلح کند تا آنها بتوانند برای بازدارندگی در برابر رئیسجمهور شی، از خود دفاع کنند.»
ایالات متحده در اواخر سال ۲۰۲۵ با یک فروش تسلیحاتی بیسابقه به ارزش ۱۱ میلیارد دلار به تایوان موافقت کرد، اما بسته ۱۴ میلیارد دلاری جدید ماههاست که روی میز آقای ترامپ معطل مانده است.
ایالات متحده تنها حکومت پکن را به رسمیت میشناسد، اما طبق قوانین آمریکا موظف است تسلیحات لازم برای دفاع از تایوان (که یک دموکراسی خودگردان است) را تأمین کند.
چین سوگند یاد کرده است که این جزیره را تحت کنترل خود درآورد و استفاده از نیروی نظامی را نیز منتفی ندانسته است؛ پکن در سالهای اخیر فشارهای نظامی خود را در این منطقه به شدت افزایش داده است.
مارک روته حمایت ناتو از عملیات نظامی در تنگه هرمز را محتمل دانست
مارک روته، دبیرکل ناتو، حمایت این ائتلاف نظامی از عملیات برنامهریزیشده جهت تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را منتفی ندانست. این سیاستمدار هلندی در نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو ناتو در شهر بندری هلسینگبوری سوئد گفت: «هر جا که بتوانیم کمک کنیم، حضور خواهیم داشت.» او تأکید کرد که آزادی کشتیرانی در این آبراه که توسط ایران مسدود شده، به نفع تمامی متحدان است.
همزمان، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، با اشاره به گفتگوهای جاری برای حل درگیری با ایران، از پیشرفتهای جزئی در زمان اخیر خبر داد و گفت: «نمیخواهم در این باره بزرگنمایی کنم، اما تحرکات کوچکی صورت گرفته و این نشانه خوبی است.»
روته درباره اینکه ناتو دقیقاً چه نقشی میتواند در این عملیات احتمالی ایفا کند، جزئیاتی ارائه نکرد. به گفته او، این احتمال نیز وجود دارد که ناتو به عنوان یک سازمان نقشی محوری نداشته باشد، بلکه عمدتاً کشورهای عضو آن وارد عمل شوند. اخیراً یک ائتلاف بینالمللی تحت رهبری فرانسه و بریتانیا، خود را برای یک مأموریت دریایی احتمالی پس از پایان درگیریها آماده کرده است.
آلمان پیش از این اعلام کرده است که میتواند با اعزام یک کشتی مینروب، یک کشتی پشتیبانی و نیروهای متخصص جهت حفاظت از کشتیها در این مأموریت مشارکت کند.
یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، در تازهترین اظهارنظر خود، محتاطانه در مورد مأموریت احتمالی ناتو در آزادسازی تنگه هرمز سخن گفت. او اعلام کرد که آلمان همیشه آماده است تا امنیت تردد آزاد در آنجا را تضمین کند و تحت رهبری بریتانیا و فرانسه در حال آمادهسازی برای این عملیات است.
این سیاستمدار حزب دموکرات مسیحی که در جریان نشست وزرای امور خارجه ناتو در شهر بندری هلسینگبوری سوئد سخن میگفت، در عین حال افزود: «اما من هیچ مأموریت فوری ناتو به معنای کلاسیک آن را در تنگه هرمز پیشبینی نمیکنم.»
روته نیز در ادامه سخنان خود گفت که تلاشهایی در جریان است تا متحدان اروپایی بتوانند در مرحله بعدی، بیشترین کمک ممکن را ارائه دهند. به گفته دیپلماتها، در این مسیر مشارکت دادن ناتو نیز میتواند منطقی باشد؛ بهویژه از این جهت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اخیراً چندین بار ارزش افزوده و فایده ناتو را برای کشورش زیر سؤال برده است.
” کشتهشدن ۱۰ نفر در حملات اسرائیل به جنوب لبنان، از جمله ۶ امدادگر وابسته به حزبالله و امل”
حملات متقابل میان اسرائیل و حزبالله در لبنان با وجود برقراری آتشبس همچنان ادامه دارد. بنا بر اعلام مقامات رسمی، در پی حملات هوایی اسرائیل به جنوب لبنان از شب گذشته تاکنون، دستکم ده نفر کشته شدهاند. وزارت بهداشت در بیروت گزارش داد که در میان کشتهشدگان، شش امدادگر (پزشکیار) و یک کودک وجود دارند. همچنین تعداد دیگری از شهروندان و امدادگران در این حملات زخمی شدهاند. ارتش اسرائیل هنوز واکنشی به این حملات نشان نداده است.
مراکز درمانی و امدادی هدفقرارگرفته،متعلق به حزبالله و جنبش متحد آن، “امل” هستند. اسرائیل بارها مراکز بهداشتی و تیمهای پزشکی را در لبنان هدف قرار داده و حزباللهِ تحت حمایت ایران را متهم میکند که از این مراکز به عنوان پوششی برای پنهان کردن سلاحها و جنگجویان خود استفاده میکند. از آنجا که حزبالله بهویژه در جنوب لبنان مانند “دولتی در دولت” عمل میکند، شاخه غیرنظامی آن مسئولیت تأمین خدمات پزشکی و درمانی را در این مناطق بر عهده دارد.
دولت لبنان که خود یکی از طرفهای درگیر در جنگ فعلی نیست، اتهامات اسرائیل را رد میکند. راکان ناصردین، وزیر بهداشت لبنان، اخیراً این حملات را به عنوان “تخریب سیستماتیک و هدفمند بخش بهداشت و درمان” محکوم کرد. بنا بر اعلام مقامات رسمی، از زمان آغاز تشدید تنشهای اخیر میان اسرائیل و حزبالله در اوایل ماه مارس، ۱۱۶ تن از کارکنان بخش بهداشت و درمان کشته شدهاند. همچنین به ۱۶ بیمارستان آسیب وارد شده و ۱۴۷ آمبولانس مورد حمله قرار گرفتهاند.
در همین حال، ارتش اسرائیل اعلام کرد که دو فرد مسلح را در نزدیکی مرز اسرائیل در جنوب لبنان کشته است. علاوه بر این، یک شیء پرنده مشکوک که در راه ورود به حریم هوایی اسرائیل بود، شناسایی شد؛ اما پیش از رسیدن به خاک اسرائیل، ارتباط با آن قطع گردید. این حادثه هیچ مجروحی برجا نگذاشت.
در پی جنگ ایران [و آمریکا]، تنشها میان اسرائیل و حزباللهِ متمایل به ایران نیز بار دیگر تشدید شده است. اگرچه دولت لبنان و اسرائیل در اواسط آوریل بر سر یک آتشبس به توافق رسیدند، اما حملات متقابل دو طرف متوقف نشده است. ارتش اسرائیل همچنان با نیروهای خود در جنوب لبنان حضور دارد و حزبالله نیز هرگونه مذاکره با اسرائیل را رد میکند.
هشتاد و چهارمین روز قطع اینترنت در ایران
نتبلاکس اعلام کرده است که بلکاوت (قطع کامل) اینترنت در ایران وارد هشتاد و چهارمین روز خود شده و شبکههای بینالمللی برای بیش از ۱۹۹۲ ساعت به طور گسترده قطع شدهاند.
این سازمان غیردولتی و بینالمللی که بر امنیت سایبری و حکمرانی اینترنت نظارت میکند، افزوده است که با گذشت هر ساعت، شکافهای اجتماعی و اقتصادی عمیقتر میشوند؛ چرا که هرگونه ارتباط با جهان خارج، اکنون در انحصار موقعیت اجتماعی، میزان همسویی با مواضع رسمی حکومت و برخورداری از امتیازات ویژه قرار گرفته است. قطعی کنونی اینترنت در ایران بیسابقهترین خاموشی ارتباطات دیجیتال یک کشور با جهان خارج است.
بنا بر برآوردهای مختلف، خاموشی طولانیمدت تا کنون بیش از یک میلیارد دلار به اقتصاد ایران (به ویژه بخش تجارت الکترونیک، فروشگاههای آنلاین خرد و خدمات دیجیتال) خسارت وارد کرده است. میزان فروش آنلاین در کشور در این بازه با افت شدید ۸۰ درصدی مواجه شده است.
آمارها نشان میدهد نزدیک به دو و نیم میلیون خردهفروش آنلاین در اینستاگرام و تلگرام فعالیت میکنند که نه از بیمه بهره میبرند نه در دوران قطعی اینترنت میتوانند به شبکه بینالملل دسترسی پیدا کنند. قطعی اینترنت معیشت این دو و نیم میلیون خرده فروش آنلاین را به نابودی کشانده است.
علاوه بر این، بنا بر آمارهای رسمی بیش از ۱۰ میلیون نفر در ایران بهطور مستقیم از طریق پلتفرمهای اینترنتی کسب درآمد میکنند که معیشت تمام این افراد با قطعی طولانی اینترنت بهشدت تهدید شده است.
برخی برآوردها حاکی از آن است که تداوم قطعی اینترنت میتواند به بیکاری ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر (شامل بیکاری پنهان و کاهش شدید درآمد) منجر شود.
ایران: ۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند
بنا بر اعلام مقامهای ایران، در ۲۴ ساعت گذشته ۳۵ فروند کشتی از تنگه هرمز که شاهراهی حیاتی برای تجارت انرژی به شمار میرود عبور کردهاند. رادیو و تلویزیون دولتی ایران به نقل از بیانیه نیروهای مسلح اعلام کرد که این ترددها با هماهنگی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام شده است. بر اساس این گزارش، کشتیهای مذکور شامل نفتکشها، کشتیهای باربری و سایر کشتیهای تجاری بودهاند.
نیروهای مسلح ایران مدت کوتاهی پس از آغاز جنگ، کنترل تنگه هرمز را که نقشی کلیدی در تجارت جهانی انرژی دارد، به دست گرفتند. در پی تهدیدها، بازرسیها و حمله به کشتیها، رفتوآمد در این آبراه استراتژیک تا حد زیادی متوقف شد؛ امری که افزایش چشمگیر قیمت انرژی و سوخت در سراسر جهان را به همراه داشت. علاوه بر این، به گفته ایران، این تنگه در حال حاضر مینگذاری شده است.
نیروی دریایی سپاه پاسداران در بیانیه خود اما مدعی است که این نیرو در تنگه هرمز یک آبراه ایمن برای کشتیرانی و استمرار تجارت جهانی ایجاد کرده است.
تهران همواره تأکید میکند که تنگه هرمز مسدود نیست؛ اما در واقعیت، شرکتهای کشتیرانی مجبورند هماهنگیهای لازم را با مراکز ارتباطی ایران انجام دهند و پس از آن، تنها اجازه دارند از یک کریدور مشخص در نزدیکی سواحل ایران عبور کنند. مقامات ایران برای این کار هزینههای سنگینی (عوارض بالایی) دریافت میکنند. به گفته کارشناسان حقوق بینالملل، دریافت چنین هزینههایی نقض «حق عبور ترانزیتی» محسوب میشود.
روایت شبکه العربیه از مفاد توافق احتمالی میان ایران و آمریکا
شبکه عربستانی العربیه متنی را منتشر کرده است که ادعا میکند “پیشنویس نهایی” یک توافق “احتمالی” میان آمریکا و ایران با میانجیگری پاکستان برای پایان دادن به جنگ است.
بنا بر این گزارش، انتظار میرود توافق مذکور، که ظاهراَ یک توافق موقت با “مسائل حلنشدهای” است که باید پس از اجرایی شدن مورد مذاکره قرار گیرند، ظرف چند ساعت آینده اعلام شود.
العربیه ولی تاکید دارد که این توافق “در انتظار تایید” هر دو طرف است.
این گزارش به نقل از منابع ناشناس میگوید توافق به محض اعلام رسمی از سوی هر دو طرف، بلافاصله اجرایی خواهد شد.
پیشنویس توافق گزارششده، به صراحت به خواستهای کلیدی ایالات متحده اشارهای نکرده است؛ خواستههایی از جمله برچیدن برنامه هستهای ایران و صادرات ذخیره اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده آن، محدود کردن موشکهای بالستیک و پایان دادن به حمایت از گروههای نیابتی.
بنا بر این گزارش، مذاکرات درباره “مسائل حلنشده” نامشخص، قرار است ظرف هفت روز پس از اجرایی شدن توافق آغاز شود. اگرچه این پیشنویس لغو تحریمهای آمریکا را مشروط به پایبندی ایران به مفاد توافقنامه میکند، اما به نظر نمیرسد که پیامد عدم حلوفصل مسائل باقیمانده را مشخص کرده باشد.
گفته میشود این توافقنامه ۹ مادهای شامل موارد زیر است:
آتشبس فوری، جامع و بیقیدوشرط در تمامی جبههها، از جمله زمین، دریا و هوا
تعهد متقابل به عدم هدف قرار دادن زیرساختهای نظامی، غیرنظامی یا اقتصادی
پایان دادن به عملیاتهای نظامی و متوقف کردن جنگ رسانهای
تعهد به احترام به حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و عدم مداخله در امور داخلی
تضمین آزادی کشتیرانی در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان
ایجاد یک مکانیسم مشترک برای نظارت بر اجرا و حلوفصل اختلافات
آغاز مذاکرات در مورد مسائل حلنشده ظرف مدت هفت روز
لغو گامبهگام تحریمهای آمریکا در ازای تعهد ایران به رعایت شرایط توافقنامه
تأکید مجدد بر پایبندی به قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد
آمریکا پیوسته تأکید داشته است که توقف غنیسازی در ایران و خروج اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده این کشور در کنار بازگشت وضعیت تنگه هرمز به پیش از جنگ از شرایط اولیه حصول هر گونه توافقی است.
در همین حال، وزیر کشور پاکستان برای بار دوم در ده روز اخیر در تهران بهسر میبرد تا مذاکرات میان تهران و واشنگتن را به سرانجامی برساند. در همین رابطه اعلام شده است که عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان نیز قرار است عازم تهران شود.
با این همه، العربی الجدید، رسانه نزدیک به قطر، به نقل از یک منبع نزدیک به مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و آمریکا نوشته است که “سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران به این معنی نیست که توافق نزدیک است”.
او گزارشهایی که اخیرا درباره پیشنویس احتمالی توافق ایران و آمریکا منتشر شده را نادرست خوانده و آنها را صرفاً گمانهزنی رسانهای توصیف کرده است.
این منبع با بیان این که محسن نقوی وزیر کشور پاکستان حامل پیام جدید آمریکا برای ایران نبوده آمریکا را متهم کرده است که “همچنان خواستههای آمریکا را افراطی و غیرمنطقی میداند و جمهوری اسلامی بر این باور است که مشکل اصلی مذاکرات در واشنگتن است نه در تهران”.
قرقاش: کنترل ایران بر تنگه هرمز یک سابقه خطرناک ایجاد میکند
انور قرقاش، مشاور رئیس دولت امارات متحده عربی در سیاست خارجی، روز جمعه ۲۲ مه، اعلام کرد که شانس دستیابی به توافق صلح میان آمریکا و ایران “۵۰-۵۰” است، اما تاکید کرد که هرگونه حلوفصل سیاسی برای جلوگیری از درگیریهای آینده، باید به ریشههای اصلی بیثباتی در منطقه بپردازد.
پاکستان در حال میانجیگری برای برقراری یک آتشبس میان ایالات متحده و ایران است تا به جنگی که اقتصاد جهانی را تکان داده و تجارت را در تنگه هرمز ، شاهراه حیاتی برای انتقال حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان، مختل کرده است، پایان دهد.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس دولت امارات، در کنفرانس «گلوبسک» (Globsec) در پراگ گفت: «شانس دستیابی به توافق ۵۰-۵۰ است. نگرانی من این است که ایرانیها همیشه در مذاکرات زیادهخواهی کردهاند.»
قرقاش افزود: «این موضوع جدیدی نیست. آنها در طول سالها به دلیل تمایل به دستبالا گرفتن برگهای بازی خود، فرصتهای زیادی را از دست دادهاند. امیدوارم این بار این کار را نکنند.»
او با اشارهای تلویحی به جنگ اخیر، نسبت به چشماندازی احتمالی دستیابی ایران به سلاح اتمی ابراز نگرانی کرد و گفت: «ما میبینیم که حکومت ایران ابایی ندارد از هر سلاحی که در اختیار دارد استفاده کند، این چیزی است که آموختهایم و باعث شده که حالا برنامه هستهای ایران که قبلاً نگرانی دوم یا سوم ما بود به نگرانی اول ما تبدیل شود.»
او همچنین اظهار داشت که منطقه به یک راهکار سیاسی نیاز دارد و دور دوم مواجهه نظامی، اوضاع را بیش از پیش پیچیده خواهد کرد.
با این حال، قرقاش تاکید کرد مذاکراتی که هدف آن صرفاً دستیابی به یک آتشبس باشد، در صورت عدم حل مسائل زیربنایی، خطر زمینهسازی برای درگیریهای آینده را به همراه دارد.
او در ادامه گفت: «این آن چیزی نیست که ما به دنبالش هستیم.»
ایران در طول این درگیری بارها امارات متحده عربی را هدف قرار داده است؛ از جمله حملاتی به زیرساختهای غیرنظامی و مناطق نزدیک به تاسیسات نظامی ایالات متحده که در این کشور حاشیه خلیج فارس مستقر هستند. مقامات اماراتی اعلام کردند که حملات پهپادی و موشکی ایران به کارخانههای نمکزدایی آب، تاسیسات انرژی و مناطقی در اطراف دبی و ابوظبی اصابت کرده است.
گرچه گفته میشود که جنگ اخیر برخی کشورهای عرب خلیج فارس را نسبت به توانایی آمریکا برای دفاع از آنها با تردیدهایی مواجه کرده، مشاور رئیس امارات اما تأکید کرد که آمریکا در هر معادله امنیتی کشورهای خلیج فارس به “عنصر ی محوری” تبدیل شده است. او گفت: «مناسبات با آمریکا به ستون فقرات هر راهبرد دفاع ملی تبدیل شده است.»
بخشی از سخنان قرقاش به موضوع خروج امارات از اوپک اختصاص داشت. او گفت که این تصمیمی بود که کشورش طی ۳ سال گذشته درباره آن فکر کرده بود.
او با بیان این که با بیان این که پایان “عصر هیدروکربنها” نزدیک است افزود که هر کشوری که توان تولید، ایجاد درآمد و استفاده از این منبع را دارد، باید این کار را انجام دهد.»
قرقاش هشدار داد که هرگونه تسلط بر تنگه هرمز، با سیاسی کردن این آبراه استراتژیک و قرار دادن آن تحت اهرم فشار ایران، بدعت خطرناکی ایجاد خواهد کرد.
او با بیان اینکه تغییر در وضعیت موجود این تنگه پیامدهای جهانی جدی از جمله برای اروپا خواهد داشت، از کشورهای اروپایی خواست که این مسئله را مستقیماً با امنیت انرژی و منافع تجاری خود مرتبط بدانند.
وی در پایان گفت که تنگه هرمز باید به وضعیت پیش از جنگ خود به عنوان یک آبراه بینالمللی بازگردد تا جریان آزاد انرژی، تجارت و تردد دریایی را همانطور که برای دههها برقرار بود، تضمین کند.
انتقاد شدید مارکو روبیو از ناتو به دلیل عدم همکاری در جنگ با ایران
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، کمی پیش از پرواز به مقصد سوئد برای شرکت در نشست ناتو، انتقادها از این پیمان نظامی را مجدداً تکرار کرد. این سیاستمدار آمریکایی گفت: «فکر نمیکنم کسی از اینکه ایالات متحده و به ویژه شخص رئیسجمهور در حال حاضر تا این حد از ناتو و عملکرد آن ناامید شدهاند، غافلگیر شده باشد.»
روبیو به عنوان دلیل مشخص این نارضایتی، به مخالفت و امتناع کشورهایی مانند اسپانیا از اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از پایگاههای نظامیشان در جنگ علیه ایران اشاره کرد. او در ادامه توضیحات خود افزود که عضویت ایالات متحده در یک ائتلاف باید برای این کشور ارزش و منفعتی داشته باشد و یکی از ارزشهای محوری ناتو، پایگاههای نظامی موجود در اروپا هستند. به گفته او، این پایگاهها به ایالات متحده امکان میدهند تا در صورت بروز بحران در خاورمیانه یا هر جای دیگر، قدرت نظامی خود را اعمال کند.
دیوان عالی جمهوری اسلامی احکام اعدام محمدرضا مجیدیاصل و بیتا همتی را نقض کرد
بنا بر دادههای منابع حقوق بشری دیوان عالی جمهوری اسلامی احکام اعدام محمدرضا مجیدیاصل و بیتا همتی را نقض کرده و آن را برای بررسی مجدد به شعبه همعرض ارجاع داده است.
این زوج جوان ساکن تهران و از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه پیشتر در یک پرونده مشترک به همراه دو شهروند دیگر به اعدام محکوم شده بودند.
مجیدیاصل و همتی اواخر فروردینماه سال جاری به همراه دو همپروندهای خود بهنامهای بهروز زمانینژاد و کوروش زمانینژاد توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری به اعدام، حبس و مصادره اموال محکوم شدند. یک متهم دیگر این پرونده نیز به نام امیر همتی به حبس محکوم شد.
“اقدام عملیاتی برای دولت متخاصم آمریکا و گروههای متخاصم” اتهاماتی بود که بر اساس آن برای محمدرضا مجیدیاصل، بیتا همتی، بهروز زمانینژاد و کورش زمانینژاد حکم اعدام صادر شد.
این چهار شهروند همچنین مشمول ۵ سال حبس تعزیزی به اتهام “اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور” شده و به عنوان مجازات تکمیلی حکم مصادره کلیه اموال آنها نیز صادر شده است.
آنها ۱۹ دیماه ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات مردمی در تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
“شرکت در تجمعات ۱۸ و ۱۹ دیماه”، “سر دادن شعار”، “تخریب اموال عمومی” و “پرتاب مواد آتشزا و استفاده از سلاح نامشخص” اتهاماتی بوده که علیه این ۵ نفر عنوان شده است.
به گفته فعالان حقوق بشر در متن حکم صادره، هیچگونه مستندات دقیق و تفکیکشدهای مبنی بر نقش هر یک از متهمان ارائه نشده است و آنها در دوران بازجویی برای اعترافات اجباری تحت فشارهای شدید جسمی و روحی بودهاند. عدم دسترسی به وکیل انتخابی و فقدان شماری دیگر از معیارهای یک دادرسی متعارف نیز از جمله انتقادات فعالان حقوق بشر به نحوه بررسی پرونده این شهروندان بوده است.
واکنش محتاطانه وزیر امور خارجه به مأموریت احتمالی ناتو در تنگه هرمز
یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، در اظهارنظری محتاطانه در مورد مأموریت احتمالی ناتو در آزادسازی تنگه هرمز گفت که آلمان همیشه اعلام کرده که آماده است تا امنیت تردد آزاد در آنجا را تضمین کند و تحت رهبری بریتانیا و فرانسه در حال آمادهسازی برای این عملیات است.
این سیاستمدار حزب دموکرات مسیحی که در جریان نشست وزرای امور خارجه ناتو در شهر بندری هلسینگبوری سوئد سخن میگفت، در عین حال افزود: «اما من هیچ مأموریت فوری ناتو به معنای کلاسیک آن را در تنگه هرمز پیشبینی نمیکنم.»
دولت آلمان پیشنهاد داده است که پس از پایان جنگ ایران، در زمینههایی مانند پاکسازی مینها در این آبراه حیاتی که برای تأمین انرژی (نفت و گاز) بینالمللی بسیار مهم است، کمک کند. آمادهسازیها برای این منظور در حال انجام است.
وادهفول با وجود اظهارات محتاطانهاش درباره مأموریت ناتو در تنگه هرمز، تأکید کرد: «با این حال یک چیز روشن است، ما به ائتلاف فراآتلانتیک (ناتو) پایبندیم و ایالات متحده آمریکا میتواند مطمئن باشد که در هر زمانی میتواند روی ما حساب کند.»
وزارت خارجه جمهوری اسلامی تحریم سفیر خود در لبنان را محکوم کرد
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تحریمهای اعلامشده از سوی ایالات متحده علیه محمدرضا رئوف شیبانی، سفیر خود در لبنان را محکوم کرد.
وزارت خارجه در بیانیه خود مدعی شده است که این اقدام وزارت خزانهداری آمریکا “غیرقانونی و غیرموجه” است. در این بیانیه همچنین گفته شده که این اقدام، “نمونه دیگری از رفتار قانونگریزانه و بیاعتنایی حاکمیت آمریکا به اصول بنیادین حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد است”.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین تحریم نمایندگان حزبالله را نشاندهنده “همدستی” آمریکا با اسرائیل توصیف کرد.
لبنان پیش از این در ماه مارس، سفیر معرفیشده جمهوری اسلامی در آن کشور را “عنصر نامطلوب” خوانده بود.
پیش از این یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی به خبرگزاری فرانسه گفته بود، سفیر جمهوری اسلامی علیرغم دستور ترک خاک لبنان، این کشور را ترک نخواهد کرد.
این منبع که خواست ناشناس بماند به این خبرگزاری گفته بود: «سفیر، طبق خواست نبیه بری، رئیس پارلمان و حزبالله، لبنان را ترک نخواهد کرد.»
تنش بین جمهوری اسلامی و لبنان زمانی بالا گرفت که وزارت خارجه لبنان، از سفیر ایران در این کشور خواسته بود ظرف چند روز آینده لبنان را ترک کند.
در ادامه این تنشها وزارت خارجه لبنان اعتبارنامه محمدرضا رئوف شیبانی، سفیر ایران را باطل کرد و توفیق صمدی خوشخو، کاردار ایران در بیروت نیز احضار شد.
یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان در این رابطه در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود: «به دبیر کل وزارت امور خارجه دستور دادم، کاردار ایران در لبنان را احضار کند تا او را از تصمیمِ لغو رسمی سفیر تعیینشده ایران مطلع سازد.»
رجی در پیام خود محمدرضا رئوف شیبانی را “عنصر نامطلوب” اعلام کرده و گفته بود، او باید حداکثر تا ۲۹ مارس (۹ فروردین) خاک لبنان را ترک کند.»
