عراقچی: برنامه موشکی قابل مذاکره نیست
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز جمعه ۱۰ بهمن در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در استانبول گفت توان موشکی و دفاعی ایران جزو ارکان صیانت از امنیت ملی است و تهران حاضر نیست این حوزه را روی میز مذاکره بگذارد.
او با اشاره به شروط واشینگتن برای توافق تازه با تهران گفت جمهوری اسلامی آماده مذاکرات “عادلانه و منصفانه” است، اما گفتوگو در سایه تهدید را مذاکره واقعی نمیداند و در «مذاکرهای که نتایج آن پیش از آغاز دیکته شده باشد» شرکت نخواهد کرد.
عراقچی با بیان اینکه در حال حاضر هیچ برنامهای برای دیدار یا گفتوگو با مقامهای آمریکایی وجود ندارد، تاکید کرد: ترکیه و برخی کشورهای دیگر در حال کار روی یک چارچوب برای مذاکرات احتمالی هستند.
عراقچی افزود: هاکان فیدان درباره محل احتمالی و دستور کار گفتوگوها با دولت ترامپ رایزنی کرده است. امیدوارم بهزودی بتوانیم به یک چارچوب روشن برسیم که مذاکراتی با کرامت و شأن را تضمین کند.
آمریکا پیشتر سه مطالبه محوری را تکرار کرده بود: کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای و غنیسازی، انحلال نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه و محدود شدن برنامه موشکی. عراقچی با تأکید بر این که «ایران هیچوقت میز مذاکره را ترک نکرده»، گفت تهران از اصل بازگشت به گفتوگوهای هستهای استقبال میکند، اما هنوز برنامهای برای دیدار مستقیم با مقامهای آمریکا در نظر گرفته نشده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، هشتم بهمن هشدار داده بود اگر جمهوری اسلامی حاضر به مذاکره و دستیابی به توافق نباشد، حمله بعدی به ایران “بسیار بدتر” از عملیات”چکش نیمهشب” در جنگ ۱۲ روزه خواهد بود و بار دیگر بر لزوم جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرده بود.
تهدید تهران به پاسخ قاطعتر و جنگ منطقهای
عراقچی در بخش دیگری از سخنان خود به گزارشها درباره گزینههای نظامی جدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و گفت هرگونه اقدام نظامی با پاسخی قاطعتر از جنگ ۱۲ روزه روبهرو خواهد شد.
او هشدار داد با توجه به احتمال دخالت مستقیم ایالات متحده، هر درگیری تازه ماهیتی متفاوت از نبردهای پیشین خواهد داشت و پتانسیل تبدیل شدن به یک جنگ فراگیر منطقهای را دارد؛ هشداری که در روزهای گذشته از زبان دیگر مقامهای نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی نیز تکرار شده است.
همزمان روزنامه نیویورکتایمز گزارش داده ترامپ در روزهای اخیر طیفی گستردهتر از گزینههای نظامی علیه تهران، از حمله به تأسیسات هستهای و موشکی تا هدف گرفتن حلقه نزدیک به علی خامنهای، را دریافت کرده است.
در واشینگتن، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز اعلام کرده اگر جمهوری اسلامی به مسیر فعلی در برنامه هستهای ادامه دهد، ارتش ایالات متحده آماده است «هر اقدامی را که رییسجمهور لازم بداند» انجام دهد.
ترکیه: تلاش برای جلوگیری از درگیری و انزوای ایران
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در همان نشست خبری گفت موضع آنکارا جلوگیری از وقوع هرگونه درگیری در منطقه است و افزود: «امیدواریم راهحلی پیدا شود تا بتوان از درگیری و انزوای ایران جلوگیری کرد.»
او تأیید کرد درباره تحولات ایران با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، نیز در تماس است و این رایزنیها ادامه خواهد داشت. ترکیه در روزهای گذشته از هرگونه حمله نظامی آمریکا به ایران بهعنوان “اشتباه” یاد کرده و تاکید داشته اختلافات باید به صورت یکبهیک حل شود و نه در قالب یک بسته جامع که همه مسائل را به هم گره میزند.
در همین حال، یک وبسایت منطقهای گزارش داده مقامهای ارشد وزارت خارجه ترکیه در جلسهای غیرعلنی به نمایندگان پارلمان گفتهاند دولت آنکارا خود را برای چند سناریوی احتمالی درباره آینده ایران آماده میکند؛ از جمله طرحهایی برای جلوگیری از موج احتمالی پناهجویان در صورت فروپاشی حکومت در تهران پس از حمله نظامی آمریکا.
بهگفته منابع حاضر در این جلسه، مقامهای ترکیه در بحثها از مفهوم ایجاد «منطقه حائل» در مرز سخن گفتهاند تا در صورت بروز بحران، جمعیت بهجای عبور به خاک ترکیه، در سمت ایرانی مرز کنترل و متوقف شود؛ هرچند بهصورت رسمی این عبارت را به کار نبردهاند.
محور تهران–آنکارا–دوحه زیر سایه احتمال حمله
عراقچی در استانبول روابط ایران و ترکیه را دوستی روزهای آسان و سخت توصیف کرد و از موضع آنکارا در قبال اعتراضات سراسری ایران و حمایت مقامهای ترکیه از حکومت جمهوری اسلامی قدردانی کرد.
ترکیه و قطر در هفتههای اخیر در کنار تماسهای دیپلماتیک با واشینگتن، در حال ارسال پیامهای همدلانه به تهران هستند و تلاش میکنند از تبدیل جمهوری اسلامی به یک بازیگر کاملا منزوی در منطقه جلوگیری کنند؛ روندی که بسیاری از ناظران آن را در چارچوب محاسبات امنیتی، انرژی و منافع اقتصادی این دو کشور ارزیابی میکنند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
در کنار این تحرکات، گزارشهایی نیز از بررسی طرح اعمال محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی از سوی آمریکا منتشر شده که هدف آن، توقف یا کاهش چشمگیر صادرات نفت ایران است؛ سناریویی که میتواند اقتصاد بحرانی ایران را در آستانه فروپاشی عمیقتر قرار دهد و بر محاسبات کشورهای همسایه، از جمله ترکیه و قطر، تأثیر مستقیم بگذارد.
محکومیت بینالمللی سرکوب و ابعاد انسانی بحران
شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز سوم بهمن در نشست ویژه خود، با تصویب قطعنامهای وضعیت حقوق بشر در ایران را بهشدت نگرانکننده توصیف و سرکوب خشونتآمیز اعتراضات اخیر و استفاده گسترده از نیروی مرگبار علیه معترضان را محکوم کرد.
در چنین شرایطی، همزمان با افزایش احتمال رویارویی نظامی میان آمریکا و جمهوری اسلامی، تهران از یکسو بر ادامه مقاومت و حفظ برنامه موشکی تأکید میکند و از سوی دیگر میکوشد با کمک بازیگرانی مانند ترکیه و قطر از تشدید انزوای بینالمللی خود جلوگیری کند؛ مسیری که آینده آن بیش از هر چیز به توازن میان فشارهای خارجی و پایداری اعتراضات داخلی در ایران گره خورده است.
در ادامه رایزنیهای فشرده دیپلماتیک تهران برای مقابله با فشارهای فزاینده آمریکا و متحدانش، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در آنکارا با رجب طیب اردوغان دیدار کرد و از مواضع علنی او در حمایت از حاکمیت جمهوری اسلامی و مخالفت با دخالت خارجی در تحولات ایران قدردانی کرد.
تشکر از اردوغان و دعوت به همبستگی کشورهای اسلامی
بهگزارش رسانههای حکومتی، عراقچی در این دیدار ضمن تقدیر از ابراز همبستگی دولت و مردم ترکیه و بهویژه سخنان اردوغان در حمایت از حاکمیت ملی ایران و رد مداخلات خارجی، بر ضرورت تقویت همبستگی بین کشورهای اسلامی و منطقه برای مقابله با آنچه «نسلکشی، جنگافروزی و توسعهطلبی رژیم صهیونیستی» خواند، تأکید کرده است.
او تلاش کرد در بحبوحه اعتراضات سراسری و تهدیدهای مکرر واشینگتن، میدان را از اعتراضات داخلی به نزاع منطقهای و مسئله اسرائیل ببرد و به آنکارا این پیام را بدهد که تضعیف جمهوری اسلامی میتواند معادلات قدرت در غرب آسیا را به زیان اردوغان و دیگر بازیگران اسلامگرا تغییر دهد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
عراقچی در تشریح حوادث اخیر ایران برای اردوغان، مدعی شد تجمعات در ابتدا مسالمتآمیز بوده اما با “ورود عناصر خشونتطلب و تروریست” به خشونت کشیده شده است. او گفت در این درگیریها صدها نفر از نیروهای مدافع نظم و قانون و مردم عادی کشته شدهاند و از رئیسجمهور ترکیه خواست در برابر “روایتهای ناراست و یکسویه رسانهای غربی ـ عبری” درباره وضعیت داخلی ایران هوشیار باشد.
این همان روایتی است که رهبران جمهوری اسلامی برای توجیه سرکوب خونین و کشتار هزاران معترض به کار میبرند: تبدیل خیزش اقتصادی و سیاسی به آشوب امنیتی، مقصر جلوهدادن بازیگران خارجی و جازدن قربانیان بهعنوان تروریست یا مزدور. اکنون تهران میکوشد همین چارچوب تبلیغاتی را در سطح منطقه نیز جا بیندازد و از زبان متحدانی مثل ترکیه تکرار کند.
