رادیو فرانسه در گزارشی گفت: کاهش پیشبینیپذیری درآمدهای ارزی و افزایش انتظارات تورمی، به بیاعتمادی در بازار دامن زده است. افزون بر تحریمها، نحوۀ تخصیص منابع ارزی نیز در تشدید بحران نقش داشته است. فعالان اقتصادی میگویند که در شرایط کمبود ارز، اختصاص منابع به امور نظامی و امنیتی در داخل و خارج از کشور، توان دولت برای مداخله مؤثر در بازار، واردات کالا و تثبیت قیمتها را کاهش داده است. این برداشت که اولویتها تغییر نکرده، اعتماد بازار به امکان مهار بحران را تضعیف کرده است.
در غیاب واکنش اقتصادی مؤثر و ملموس، بسیاری از کسبه میگویند تعطیلیها ممکن است ادامه یابد. بازار در ایران همواره شاخصی حساس از وضعیت اقتصاد بوده است. آنچه امروز دیده میشود، نه صرفاً یک اعتراض صنفی، بلکه نشانهای از بحرانی فرساینده است که اگر مهار نشود، میتواند از بازار فراتر رود و به کلیت جامعه سرایت کند.
اگرچه اعتراضهای جاری هنوز صنفیاند، اما در بستری شکل گرفتهاند که جامعه ایران بهشدت فقیر شده و تابآوری معیشتی آن فرسوده شده است. در چنین شرایطی، احتمال سرایت اعتراضها به لایههای گستردهتر جامعه جدی است. تجربههای تاریخی این را نشان میدهند
در سالهای پایانی اتحاد جماهیر شوروی، فشار اقتصادی، هزینههای سنگین نظامی و شکاف میان روایت رسمی و واقعیت معیشتی، اعتماد اجتماعی را فرسوده بود. اصلاحات دیرهنگام از بالا آغاز شد، اما به دلیل عمق بحران و نبود اعتماد، به فروپاشی حکومت انجامید.
ادامه اعتراضها در بازار تهران نشان میدهد که این حرکتها پراکنده و مقطعی نیست و بهصورت زنجیرهای در حال گسترش است. خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران مثل همیشه این اعتراضات را به “دشمن” نسبت داده است. اما بازاریان تاکید دارند که این اعتراضها بازتاب خشم و نارضایتی عمومی از شرایط اقتصادی است؛ صدایی که به باور آنان، دیگر نمیتوان آن را نادیده گرفت.
شنیده شدن شعارهای متفاوت در بازار تهران
خبرگزاری حکومتی ایسنا در گزارشی از تجمعهای اعتراضی در بازار تهران نوشت که برخی از افراد حاضر شعارهایی با مطالبات صنفی سر دادند، اما «گروه اندکی» با سردادن شعارهای سیاسی تلاش کردند از این اعتراض صنفی «سوءاستفاده» کنند.
بی بی سی هم در گزارشی گفت: به نظر میرسد تجمعهای امروز از نظر شمار و پراکندگی بزرگتر از دیروز است. روز گذشته شماری از بازاریان در اعتراض به افزایش قیمت دلار تجمع کردند. امروز اما شعارهای متفاوتی هم در برخی ویدیوهای منتشر شده از اعتراضات شنیده میشود، از جمله رضا شاه روحت شاد، این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده…
