سخنگوی وزارت خارجه چین اعلام کرد: «به دعوت رئیس جمهور شی جینپینگ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، دونالد جی. ترامپ، از ۱۳ تا ۱۵ مه سفری رسمی به چین خواهد داشت.»
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ در این دیدار خواهد کوشید همزمان با کاهش تنشهای تجاری، رهبر چین را در رابطه با ایران تحت فشار قرار دهد؛ کشوری که پکن یکی از مهمترین مشتریان نفتی آن به شمار میرود.
کاخ سفید اعلام کرده است که ترامپ شامگاه چهارشنبه ۱۳ مه وارد پکن خواهد شد و بامداد پنجشنبه در مراسم استقبال رسمی و نشست دوجانبه با شی شرکت خواهد کرد. بازدید از نیایشگاه آسمان و حضور در ضیافت رسمی دولتی نیز در برنامه سفر او قرار دارد. دو رهبر روز جمعه نیز در نشستی همراه با صرف چای و ناهار کاری گفتوگو خواهند کرد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، این سفر را “دارای اهمیت نمادین فوقالعاده” توصیف کرد، اما تأکید کرد که «ترامپ هرگز فقط برای نمادپردازی سفر نمیکند.»
ایران؛ محور حساس مذاکرات پکن
جنگ ایران، که از نهم اسفندماه ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد، اکنون به یکی از مهمترین محورهای روابط واشنگتن و پکن تبدیل شده است. مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ در دیدار با شی تلاش خواهد کرد چین را وادار کند نفوذ خود بر تهران را در جهت پایان دادن به جنگ به کار گیرد.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا به خبرگزاری فرانسه گفت: «انتظار دارم رئیس جمهور فشار بیاورد.» او افزوده است که ترامپ در تماسهای خود با شی “بارها” نگرانیهای واشنگتن را درباره درآمدهای نفتی ایران و روسیه از محل فروش نفت به چین و نیز صادرات کالاهای دومنظوره نظامی−غیرنظامی مطرح کرده است.
چین، بهویژه از طریق پالایشگاههای مستقل موسوم به “تیپات”، از خریداران اصلی نفت ارزان ایران است و همین موضوع به یکی از حساسترین اختلافات دو کشور تبدیل شده است. مقامهای آمریکایی همچنین گفتهاند تحریمهای اخیر واشنگتن علیه برخی نهادهای چینی به دلیل همکاریهای مرتبط با جنگ ایران نیز احتمالاً در مذاکرات مطرح خواهد شد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
این فشارها در شرایطی اعمال میشود که دولت ترامپ همچنان در پی یافتن راهی برای خروج از جنگی است که در داخل آمریکا نیز به موضوعی مناقشهبرانگیز بدل شده است. به گزارش آسوشیتدپرس، ترامپ پس از بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران، تلاش کرده بود چین را به مشارکت در بازگشایی این مسیر حیاتی انرژی وادارد، اما این تلاش به نتیجه نرسید.
با این حال، چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، بعداً از نفوذ خود برای ترغیب تهران به پذیرش آتشبسی استفاده کرد که هنوز شکننده توصیف میشود.
رقابت تجاری؛ از تعرفهها تا مواد معدنی حیاتی
در کنار ایران، جنگ تجاری و تعرفهها همچنان یکی از اصلیترین موضوعات اختلاف میان واشنگتن و پکن است. مقامهای آمریکایی میگویند دو طرف قرار است درباره تمدید آتشبس تجاری یکسالهای گفتوگو کنند که اکتبر گذشته در کره جنوبی بر سر آن میان ترامپ و شی توافق شد. با این حال، هنوز مشخص نیست که در جریان این سفر توافق تازهای حاصل خواهد شد یا نه.
یکی از مقامهای دولت آمریکا در این باره گفته است: «هنوز روشن نیست که این توافق اکنون تمدید میشود یا در آینده. ما مرتباً با چینیها در تماس هستیم. فکر میکنم هر دو طرف خواهان ثبات هستند.»
به گفته مقامهای آمریکایی، دو کشور همچنین درباره ایجاد سازوکاری موسوم به “هیأت تجاری” گفتوگو خواهند کرد؛ گروهی متشکل از چینیها و آمریکاییها که قرار است حوزههای واجد منافع مشترک، از خرید محصولات کشاورزی و هواپیما گرفته تا همکاریهای صنعتی، را شناسایی کند.
بیشتر بخوانید: جنگ ایران و درسهای پکن از ضعف آمریکا، به روایت پولیتیکو
تنشهای اقتصادی میان دو کشور از دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ آغاز شد؛ زمانی که ترامپ تعرفههای سنگینی علیه کالاهای چینی وضع کرد. در واکنش، چین نیز خرید سویا از آمریکا را کاهش داد و صادرات عناصر خاکی کمیاب، که برای صنایع پیشرفته آمریکا حیاتیاند، را محدود کرد.
اگرچه تنشها میان دو کشور پس از آتشبس تجاری پاییز گذشته تا حدی کاهش یافته است، اما فضای بیاعتمادی همچنان پابرجاست.
شکوهی کمتر از سفر سال ۲۰۱۷
این سفر از نظر تشریفات رسمی نیز زیر ذرهبین قرار دارد. به گزارش آسوشیتدپرس، انتظار نمیرود پکن این بار همان سطح از شکوه و امتیازهای نمادین سفر سال ۲۰۱۷ ترامپ را تکرار کند؛ سفری که چین آن را “سفر رسمی با تشریفات ویژه” نامیده بود.
در آن سفر، شی جینپینگ ترامپ را به بازدید از “شهر ممنوعه” برد؛ جایی که ترامپ و ملانیا ترامپ در فضایی اختصاصی با شی و همسرش شام خوردند. ترامپ نخستین رهبر خارجی پس از تأسیس جمهوری خلق چین بود که چنین میزبانیای را تجربه کرد.
علی واین، مشاور ارشد سازمان “گروه بحران”، به آسوشیتدپرس گفت احتمالاً پکن باز هم خواهد کوشید ترامپ احساس کند “برجستهترین سفر رسمی دوران ریاست جمهوریاش” را تجربه کرده است. اما او تأکید کرد که اکنون شی «درک بسیار بهتری از ترامپ دارد» و روابط دو کشور نیز دیگر مانند گذشته نیست.
جاناتان زین، مدیر پیشین امور چین در شورای امنیت ملی آمریکا در دولت بایدن، نیز گفته است که حتی پیش از جنگ ایران هم قرار نبود این سفر در سطح دیدار ۲۰۱۷ برگزار شود، زیرا روابط دو کشور بهشدت پرتنش شده است.
تایوان، هوش مصنوعی و “ثبات”
موضوع تایوان نیز از دیگر محورهای مهم مذاکرات خواهد بود. چین همچنان این جزیره خودگردان را بخشی از قلمرو خود میداند، در حالی که آمریکا طی سالهای اخیر فروش تسلیحات به تایوان را افزایش داده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ و شی درباره تایوان “گفتوگویی مداوم” داشتهاند و این موضوع در دیدارهای اخیرشان نیز مطرح بوده است.
همچنین رقابت بر سر فناوری هوش مصنوعی، صنایع هوافضا و مواد معدنی حیاتی از دیگر موضوعاتی است که دو طرف درباره آن رایزنی خواهند کرد.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، امروز دوشنبه گفت پکن آماده است بر پایه “برابری و احترام متقابل” همکاری با آمریکا را گسترش دهد و به جهان “ثبات” بیشتری ببخشد.
ترامپ و شی؛ میان تحسین و رقابت
رابطه شخصی ترامپ و شی همچنان یکی از ویژگیهای خاص روابط دو کشور است. ترامپ بارها از رهبر چین تمجید کرده است. او حتی در سال ۲۰۲۴ به هیأت تحریریه والاستریت ژورنال گفته بود: «نمیخواهم بگویم “دوست”، اما با او خیلی خوب کنار میآمدم.»
با این حال، همین رابطه شخصی “خیلی خوب” میان سران دو ابرقدرت جهانی، اکنون در سایه جنگ ایران، رقابت راهبردی و اختلافهای تجاری قرار گرفته است.
به نوشته آسوشیتدپرس، شی جینپینگ اکنون بهتر از گذشته ترامپ را میشناسد و میداند که رئیس جمهور آمریکا در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره، زیر فشار داخلی قرار دارد؛ فشاری که میتواند بر موضع او در مذاکرات با چین نیز تأثیر بگذارد.
در مقابل، دولت ترامپ امیدوار است که این سفر هم از نظر نمادین و هم در عمل، نشان دهد واشنگتن همچنان قادر است در برابر رقیب اصلی خود، چین، دست بالا را حفظ کند؛ حتی در زمانی که جنگ ایران، بخش بزرگی از انرژی سیاسی و راهبردی آمریکا را به خود مشغول کرده است.
