او افزود در مقابل، ایران نیز اقدامات شفاف و مشخصی انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل شود که برنامه هستهای کشور هرگز به سمت نظامیشدن حرکت نخواهد کرد.
شرط آمریکا برای ایجاد چنین اطمینانی انصراف ایران از هرگونه غنیسازی اورانیوم است. مقامهای جمهوری اسلامی اما به رغم آن که تاسیسات غنیسازیایران در بمباران تیرماه گذشته توسط آمریکا آسیب جدی دیدهاند و غنیسازی در حال حاضر دراین کشور متوقف است، با این وچود چنین شرطی را نمیپذیرند.
در رسانههای غربی برخی گمانهها در باره انعطافها احتمالی ایران در این زمینه مطرح شده است، ایران اما این خبرها را تایید نکرده و از زبان عباس عراقچی، وزیر خارجه گفته است که “مذاکرات را به صورت رسانهای پیش نخواهد برد”.
بقایی درباره احتمال ارائه بسته پیشنهادی از سوی آمریکا گفت: «ایران در حال تدوین پیشنویس دیدگاههای خود است و اینکه طرف مقابل چه اقدامی انجام میدهد باید از خودشان پرسیده شود. وی افزود ایران از دیدگاههای طرف مقابل مطلع است و هر روند دیپلماتیک نیازمند کار مشترک و حسننیت دو طرف است.»
پیشتر اعلام شده بود که ایران باید ظرف ۴۸ ساعت مواضع و طرح خود را شفاف ودقیق تنظیم و دراختیار آمریکا قرار دهد تا بر مبنای آن مذاکرات میان دو طرف ادامه یابد. هر دو طرف تایید کردهاند که دور دوم مذاکرات جاری روز پنجشنبه دوباره با وساطت عمان در ژنوبرگزار خواهد شد.
“فعلا معذوریم”
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال پذیرش مجدد پروتکل الحاقی، بقایی یادآور شد ایران در زمان اجرای برجام بهصورت داوطلبانه این پروتکل را اجرا میکرد. وی تأکید کرد اجرای مجدد آن منوط به دریافت امتیازات مشخص در زمینه رفع تحریمها خواهد بود.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی دیگر مبنی بر اینکه پیش شرطی در مذاکرات است که سایتهای هستهای ایران به روی بازرسان گشوده شوند، گفت که “بازدید از سایتهای آسیب دیده موضوعی بین ما و آژانس است؛ اما مستلزم این است که تفاهم در شیوه نامه صورت گیرد اما فعلا در این مرحله نیستیم و فعلا معذوریم”.
او در واکنش به اظهارات رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مبنی بر لزوم اجازه بازرسی از تأسیسات بمبارانشده هم گفت که ایران چنین پیششرطی را نمیپذیرد.
پس از بمباران تاسیسات هستهای ایران در تیرماه گذشته، جمهوری اسلامی همکاری خود با آژانس اتمی را محدود کرد و بهخصوص از اجازه بازدید از سایتهای بمباران شده با آین استدلال که پروتکلی بینالمللی برای چنین مواردی وجود ندارد امتناع کرد. بعدتر با تلاش مصر توافقی در این زمینه به دست آمد که جمهوری اسلامی پس از فعالشدن مکانیسم ماشه از سوی آمریکا و کشورهای اروپایی در شهریورماه اعلام کرد که دراقدامی تلافیجویانه به این توافق عمل نمیکند. این در حالی است که هرگونه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا مستلزم بازگشت کامل اختیارات به آژانس و اجازه بازرسیهای جامع در ایران است.
ضربالاجل ده روزه بیمبنا است
بقایی در ادامه اظهارات خود همچنین گفتههای اخیر مقامهای آمریکایی، از جمله استیو ویتکاف، مبنی بر فاصله یکهفتهای ایران تا تولید سلاح هستهای را “کاملاً نادرست” خواند و گفت که این اظهارات را به حساب “خطای زبانی” میگذارد.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین ضربالاجلهای ۱۰ روزه مطرحشده از دونالد ترامپ و برخی مقامهای آمریکایی برای ایران جهت حصول توافق را “بیمبنـا” دانست و تأکید کرد “ایران بر اساس منافع ملی خود تصمیمگیری میکند.” این در حالی است که شواهد از آمادگی ایران برای تنظیم هر چه سریعتر طرح پیشنهادی خود و ارائه آن قبل از مهلت ده روزه یعنی قبل از مذاکرات آتی در ژنو حکایت دارند.
در همین راستا بقایی اتهام تلاش ایران برای خرید زمان در مذاکرات را رد کرد و گفت ایران آمادگی دارد مذاکرات را بهصورت فشرده و در بازههای زمانی کوتاهتری برگزار کند، “زیرا مردم ایران تحت فشار تحریمها هستند و خواهان رفع سریعتر آناند”.
در تمامی سالها و ماههای گذشته تاکید جمهوری اسلامی این بوده است که با “اقتصاد مقاومتی” و “نگاه به شرق” قادر خواهد بود که تحریمها راخنثی کند و برای مذاکره جهت رفع آنها عجلهای ندارد. فلاکت اقتصادی و سختترشدن وضعیت معیشت مردم که از جمله به همین تحریمها برمیگردند و یکی از عوامل اصلی اعتراضات اخیر بودهاند ظاهرا سبب شده که جمهوری اسلامی اشارهای صریحتر به موضوع تحریمها و اثرات مخرب آن بر زندگی مردم داشته باشد.
شماری از کارشناسان و بخشیهای ازجامعه اما بدبین هستند که جمهوری اسلامی در مذاکرات بهراستی در جهت رفع تحریمها انعطاف لازم را نشان دهد و تداوم غنیسازی پرهزینه را بهگونهای کاذب به یک مسئله “حیثیتی و خواست ملی” بدل نکند.
“حمله محدود وجود ندارد”
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای آمریکا مبنی بر حمله محدود، گفت: : «چیزی به نام حمله محدود وجود ندارد؛ هر اقدام تجاوزکارانهای تجاوز محسوب میشود.» او در همین راستا افزود که “هرکشوری در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع، واکنشی قاطع و شدید نشان خواهد داد و واکنش ایران نیز در همین چارچوب خواهد بود”.
بقایی درباره هشدار برخی از کشورها برای خروج اتباع شان از ایران تحت تاثیر افزایش تهدیدها و تنش میان ایران و آمریکا، مدعی شد که “جنگ روانی ۲۴ ساعته علیه ایران در جریان است، در حالی که زندگی به روال عادی (در این کشور) ادامه دارد” او افزود: « بنابراین، این رفت و آمدها وجود دارد، نمیتوانیم حکم قطعی دهیم که همه اتباع از ایران میروند یا بر میگردند.»
از به رسمیت شناختن دولت طالبان تا شرط کانادا
بقایی دربخشی دیگر از اظهارات خود به سوالی در باره بهرسمیتشناختن حکومت طالبان پاسخ داد و گفت:«روابط ایران و افغانستان بر پایه منافع متقابل و اشتراکات ادامه دارد و تماسها در سطح خوبی برقرار است… و بهرسمیتشناختن هیأت حاکمه افغانستان موضوعی حاکمیتی است و در صورت اتخاذ تصمیم، اطلاعرسانی خواهد شد.»
به نظر میرسد که با فشردهشدن هر چه بیشتر مناسبات میان جمهوری اسلامی و دولت طالبان به رسمیتشناخته شدن حکومت حاکم بر کابل چندان بعید و دور نباشد و ایران بعد از روسیه دومین کشوری خواهد بود که در این مسیر گام میگذارد.
بقایی همزمان درباره اظهارات تازه مقامهای کانادا که احیای رابطه با ایران را به تغییر رژیم دراین کشور مشروط کردهاند گفت که کانادا باید نگران تلاش دولت ترامپ برای الحاق این کشور به آمریکا باشد.
او همچنین سیاستهای این کشور در قبال ایرانیان مقیم را “غیرقانونی” توصیف کرد و مدعی شد تعداد زیادی از ایرانیان از حقوق بنیادین خود محروم شدهاند.
کانادا چه بر سر مسائل مربوط به نقض حقوق بشر و چه در مورد “قصور و عدم أراده جدی” در ایران برای دادرسی پیرامون مسئولیت جمهوری اسلامی در سرنگونسازی هواپیمای اوکراینی که به کشتهشدن شماری از اتباع ایرانی-کانادایی انجامید باتهران دچاراختلاف شدیدی است که تداوم قطع رابطه و تروریست خواندن سپاه از پیامدهای آن است.
