او روز دوشنبه گفت هر توافقی برای پایان جنگ ایران باید شامل پیوستن کشورهایی مانند عربستان سعودی، پاکستان و قطر به توافقنامههای ابراهیم باشد. ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت که پس از تلاشهای آمریکا برای حل این “پازل پیچیده”، حداقل انتظار این است که این کشورها به این توافقها بپیوندند.
توافقنامههای ابراهیم چیست؟
توافقنامههای ابراهیم مجموعهای از توافقهای دوجانبه هستند که با میانجیگری آمریکا برای عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی شکل گرفتند. نخستین توافقها در سپتامبر ۲۰۲۰ میان اسرائیل، امارات متحده عربی و بحرین امضا شدند.
مزایا و معایب برای پاکستان
برخی مقامهای پاکستانی درخواست ترامپ را رد کردهاند، اما تاکنون دولت و ارتش پاکستان موضعی یکپارچه و قطعی اتخاذ نکردهاند.
اسلامآباد در ماههای اخیر نقش مهمی در میانجیگری برای پایان جنگ ایفا کرده و به گفته منابع آمریکایی، در آوریل موفق شده واشنگتن را به توقف حملات علیه ایران متقاعد کند. ترامپ نیز بارها از نقش پاکستان تمجید کرده و از عاصم منیر و شهباز شریف به عنوان افراد مورد علاقه خود یاد کرده است.
رضا رومی، تحلیلگر سیاسی، به دویچه وله گفت که پیوستن به توافقنامههای ابراهیم میتواند برای پاکستان مزایایی مانند بهبود روابط با واشنگتن و برخی کشورهای خلیج فارس و همچنین فرصتهای اقتصادی و فناوری به همراه داشته باشد.
اما او هشدار داد که این اقدام میتواند جایگاه پاکستان در موضوع فلسطین را تضعیف کند، تنش با ایران را افزایش دهد و به بیثباتی داخلی دامن بزند.
پاکستان، اسرائیل را به رسمیت نمیشناسد و روابط دیپلماتیک با آن ندارد، هرچند در گذشته گزارشهایی از تماسهای غیررسمی میان دو طرف منتشر شده بود.
نقش تعیینکننده عربستان سعودی
بسیاری از تحلیلگران معتقدند تصمیم نهایی پاکستان تا حد زیادی به موضع عربستان سعودی بستگی خواهد داشت. اسلامآباد و ریاض روابط نزدیک سیاسی، اقتصادی و امنیتی دارند و عربستان در افکار عمومی پاکستان جایگاه ویژهای دارد.
رومی معتقد است اگر عربستان ابتدا به سمت عادیسازی روابط حرکت کند، این موضوع تصمیمگیری را برای پاکستان آسانتر خواهد کرد، اما همچنان موانع داخلی جدی باقی خواهند ماند.
او تأکید میکند که پاکستان برخلاف دیگر پادشاهیهای عربی، با فضای سیاسی پیچیدهتر، احزاب مذهبی فعال، رسانههای متنوع و حمایت گسترده افکار عمومی از فلسطین روبهرو است.
شرط تشکیل کشور فلسطین
ملیحه لودهی، سفیر پیشین پاکستان در آمریکا و سازمان ملل، به دویچه وله گفت اسلامآباد تنها در صورتی میتواند چنین موضوعی را بررسی کند که یک کشور مستقل و پیوسته فلسطینی با پایتختی اورشلیم شرقی (بیتالمقدس) تشکیل شود.
او افزود تصمیم پاکستان بر اساس اقدام کشورهای دیگر اتخاذ نخواهد شد و اسلامآباد موضع خود را دارد.
فشار آمریکا و بنبست اسلامآباد
مخالفت با خواسته ترامپ نیز برای پاکستان هزینهبر خواهد بود. آمریکا مهمترین بازار صادراتی پاکستان است و نفوذ قابلتوجهی بر نهادهای مالی بینالمللی مانند صندوق بینالمللی پول دارد.
در عین حال، جنگ ایران باعث افزایش قیمت انرژی در پاکستان شده و اسلامآباد خواهان پایان سریع درگیری است.
به گفته رضا رومی، هرگونه حرکت به سمت به رسمیت شناختن اسرائیل میتواند با واکنش شدید احزاب مذهبی، گروههای اسلامگرا، بخشی از رسانهها و حتی برخی جریانهای اصلی سیاسی روبهرو شود. او تأکید میکند که جنگ غزه افکار عمومی پاکستان را بیش از پیش نسبت به عادیسازی روابط با اسرائیل بدبین کرده است.
در نتیجه، چه پاکستان به توافقنامههای ابراهیم بپیوندد و چه نپیوندد، تصمیمی که اکنون اتخاذ میکند میتواند تأثیر عمیقی بر مسیر آینده این کشور داشته باشد.
