اعتراضات مردمی در ایران؛ رویکرد کشورهای اروپایی چیست؟

آمریکا تهدید کرده‌ است، با ادامه خشونت با معترضان در ایران امکان اقدام نظامی وجود دارد. سوال اینجاست که کشورهای اروپایی در این تحولات چه نقشی دارند؟ گفتگو با چند نماینده پارلمان و سیاستمدار ایرانی و آلمانی در این باره.ایران وارد یازدهمین روز اعتراضات سراسری شده است. خشم کسبه و بازاریانی که به خاطر افزایش بهای دلار تصمیم به بستن مغازه‌ها گرفتند، خیلی سریع فراگیر شد و معترضان را به خیابان‌ها کشاند.

با وجود اینکه مشکلات اقتصادی این‌بار جرقه اعتراضات را شعله‌ور کرد اما شعارهای معترضان از همان روزهای ابتدایی، متوجه حاکمیت جمهوری اسلامی شد و مردم حالا نه تنها در پایتخت، در بسیاری از شهرهای کوچک ایران نیز به خیابان‌ها آمدند. واکنش جمهوری اسلامی هم مانند همیشه سرکوب معترضان است.

اما آنچه اعتراضات این بار در ایران را متفاوت‌تر از همیشه کرده، واکنش جامعه‌ بین‌المللی بخصوص ایالات متحده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا تا روز یازدهم اعتراضات در ایران دست‌کم دو بار به صورت مستقیم به حکومت ایران پیام داده و تهدید کرده است، “در صورت کشته شدن معترضان بیشتر، رژیم تهران “ضربه بسیار سختی” از سوی ایالات متحده خواهد خورد.”

اسرائیل نیز به دقت تحولات ایران را رصد می‌کند و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور با اعلام اینکه “احتمال دارد مردم ایران در آستانه لحظه‌ای سرنوشت‌ساز قرار گرفته باشند” گفته است: «اسرائیل در کنار مردم ایران ایستاده است.»

همزمانی اعتراضات در ایران با تحولاتی که در ونزوئلا رخ داد، احتمال اینکه آمریکا یا اسرائیل قصد حمله نظامی به ایران را داشته باشند را حتی قوت بخشید.

یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل اخیرا با هشدار به جمهوری اسلامی با لحنی تهدیدآمیز گفت، “رژیم ایران باید به تحولات ونزوئلا توجه کند.

در حالی که ایالات متحده و اسرائیل آشکارا ایران را تهدید کرده‌اند، در صورت ادامه خشونت با معترضان امکان اقدام نظامی وجود دارد، کشورهای اروپایی در این تحولات چه نقشی دارند؟

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

دویچه‌ وله فارسی در این‌باره نظر برخی از نمایندگان پارلمان و سیاستمداران ایرانی و آلمانی را جویا شده است. از این نمایندگان همچنین پرسیدیم، در صورتی که اروپا قصد حمایت از معترضان در ایران را داشته باشد، چه گزینه‌های عملی و مشخصی را پیش‌رو می‌بینند؟

آیا موضوع صرفا به گسترش تحریم‌ها محدود می‌شود؛ تحریم‌هایی که به‌ویژه فشار اقتصادی بر مردم وارد می‌کند یا گزینه‌های جایگزین دیگری نیز مورد بررسی قرار دارند؟

پاسخ نمایندگان احزاب مختلف پارلمان آلمان به دویچه‌ وله فارسی را بخوانید:

هانا نویمان، نماینده پارلمان اروپا: آینده ایران را مردم ایران تعیین خواهند کرد

آینده ایران را مردم ایران تعیین خواهند کرد اما وظیفه ما در اروپا این است که از همه کسانی که برای ایرانی آزاد مبارزه می‌کنند، تا حد توان حمایت کنیم و خشونت رژیم را مشمول تحریم قرار دهیم. خشونت علیه معترضان باید پیامدهای سیاسی داشته باشد.

اتحادیه اروپا باید به‌صورت روشن اعلام کند، استفاده از مهمات جنگی، بازداشت‌های گسترده و قطع اینترنت، نقض‌جدی حقوق بشر است و نباید بدون پیامد باقی بماند. حداقل اقدام هم این است که اکنون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گیرد.

درباره تحریم‌ها هم این موضوع بسیار مهم است که این تحریم‌ها علیه چه کسانی اعمال می‌شوند. ما باید به‌طور هدفمند مسئولان سرکوب را هدف قرار دهیم و نه مردم ایران را و به همین دلیل تحریم‌های شخصی و فردمحور را به‌طور قاطع گسترش دهیم.

سرکوب امروزه در فضای دیجیتال نیز رخ می‌دهد؛ بنابراین باید از آزادی اینترنت محافظت و رصد بر صادرات فناوری‌های نظارتی و سرکوب گرایانه را تشدید کنیم.

همچنین حمایت اروپا از معترضان از نظر سیاسی و حقوقی، مشخصا باید به معنای توقف اخراج به ایران و ایجاد مسیرهای امن بشردوستانه برای فعالان، روزنامه‌نگاران و خانواده‌های آنان باشد.

بیژن جیرسرایی، دبیرکل پیشین حزب دموکرات‌های آزاد آلمان (FDP): انفعال اروپا شرم‌آور است

متاسفانه اروپا در حال حاضر تنها یک ناظر منفعل رویدادهای ایران است. این انفعال شرم‌آور است.

اروپا به‌طور فوری به یک راهبرد جدید در قبال ایران نیاز دارد که با سیاست‌های ایالات متحده هماهنگ باشد.

اینس شورتنر، از رهبران فعلی حزب چپ آلمان (Die Linke): اروپا در تحولات کنونی ایران عملا نقش قابل‌توجهی ندارد

اروپا در تحولات کنونی ایران عملا نقش قابل‌توجهی ندارد. اتحادیه اروپا در حال حاضر نه اهرم‌های موثری دارد تا بدون تشدید وضعیت دشوار مردم، فشار قابل‌توجهی بر رژیم ایران وارد کند و نه نفوذ قابل‌توجهی بر اقدامات ایالات متحده و اسرائیل دارد.

آمریکا و اسرائیل اهداف راهبردی خود را عمدتا به‌طور مستقل و بدون مشورت با شرکای اروپایی دنبال می‌کنند. سال‌ها تمرکز بر مذاکرات هسته‌ای با ایران و همچنین فقدان راهبرد جامع اتحادیه اروپا نسبت به ایران که حقوق بشر و وضعیت مردم در کشور را به‌طور جدی در مرکز توجه قرار دهد، توانایی عملی اروپا را به‌طور محسوسی تضعیف کرده است.

ابزارهای در دسترس اروپا محدود است اما بی‌اهمیت نیست. هم‌اکنون تحریم‌های گسترده‌ای علیه نمایندگان رژیم و همچنین ساختارهای فنی و نظامی جمهوری اسلامی اعمال شده است. تحریم‌های هدفمند منطقی هستند و باید گسترش یابند، حتی اگر رژیم تاکنون راه‌هایی یافته باشد تا بسیاری از این اقدامات را دور بزند. از سوی دیگر، تحریم‌های سراسری که عمدتا وضعیت اقتصادی مردم را بدتر می‌کنند، نتیجه‌بخش نخواهند بود.

علاوه بر این، امکانات مهم دیگری علاوه بر اقدامات تحریمی نیز وجود دارد. تمرکز باید بر این باشد که چگونه فعالان حقوق زنان و حقوق بشر در محل، به‌طور مشخص تقویت و محافظت شوند. این هدف حتی در قرارداد ائتلافی ثبت شده است اما دولت فدرال تاکنون کار بسیار کمی انجام داده و مردم را تنها گذاشته است.

آلمان و اتحادیه اروپا می‌توانند و باید به شفاف‌سازی موارد نقض‌حقوق بشر در ایران و مستندسازی نظام‌مند آن کمک کنند. این مستندسازی برای پیگیری و مجازات قانونی بلندمدت جنایات علیه معترضان اهمیت حیاتی دارد. در این زمینه سفارت‌های اروپایی در محل می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند.

علاوه بر این، اتحادیه اروپا می‌تواند با حمایت از فراهم کردن امکانات ارتباطی امن برای معترضان، کمک عملی شامل دسترسی به اینترنت و امکان دور زدن سانسور و نظارت دیجیتال ارائه دهد و در عین حال فعالانی که خدمات حفاظتی و ارتباطی دیجیتال ارائه می‌دهند را حمایت کند.

در نهایت، در داخل اروپا نیز نیاز به هوشیاری بالاتری وجود دارد تا به‌طور قاطع از این‌که عوامل نزدیک به رژیم، فعالان در دیاسپورا (جوامع دور از وطن) را مرعوب یا تهدید کنند، جلوگیری شود.

دانیال ایلخانی‌پور، نماینده پارلمان آلمان از حزب سوسیال‌دموکرات (SPD): هر اقدام روشنی که نشان دهد اروپا پشت جمهوری اسلامی را خالی می‌کند، می‌تواند موثر باشد

بدیهی است که اروپا در چنین وضعیتی به‌مراتب نفوذ کمتری نسبت به ایالات متحده دارد، با این حال، با توجه به شرایط موجود، واکنش کشورهای اروپایی می‌تواند قطعا بر فروپاشی رژیم تاثیر بگذارد.

از زمان اعتراضات مربوط به ژینا (مهسا) رژیم در حال وقت‌کشی بوده با این امید که روابط خود با آلمان و اروپا را دوباره ترمیم کند. در این وضعیت کنونی شکننده که بخش‌هایی از نیروهای امنیتی سلاح‌های خود را زمین می‌گذارند و تغییر موضع می‌دهند، یک علامت روشن از سوی اروپا در حمایت از مردم ایران، می‌تواند این فروپاشی را به‌طور چشمگیری تسریع کند.

رژیم در مدت کوتاهی بسیاری از متحدان خود را از دست داده است، مانند مادورو، رئیس جمهور پیشین ونزوئلا. اگر اکنون حتی امید به رسیدن به توافق با اروپا نیز ناممکن شود، آخرین فرد در دستگاه رژیم هم درخواهد یافت که همه آنها بر یک کشتی در حال غرق شدن قرار دارند. این سیستم از درون فرو خواهد پاشید، هیچ‌کس نمی‌خواهد آخرین کسی باشد که تا پایان به خامنه‌ای چسبیده است. این بدان معناست که هر اقدام روشنی که نشان دهد اروپا پشت رژیم را خالی می‌کند، می‌تواند موثر باشد؛ از اخراج سفرا گرفته تا بستن سفارتخانه‌ها در کشورهای اروپایی.

در زمینه تحریم‌ها نیز می‌توان به گسترش تحریم‌های هدفمند و دقیق علیه افراد وابسته به دستگاه امنیتی اندیشید. در این وضعیت حساس، اروپا نیز می‌تواند به‌صراحت و با صدای بلند اعلام کند، پس از سقوط رژیم، هیچ‌گونه شانسی برای دریافت پناهندگی برای نیروهای مسلح وابسته به دستگاه امنیتی وجود نخواهد داشت؛ به‌گونه‌ای که آنها درک کنند تنها شانسشان تسلیم شدن یا قرار گرفتن در کنار مردم است.

این‌که اروپا و به‌ویژه آلمان در چنین شرایطی سکوت کرده‌اند، یک رسوایی و نشانه‌ای از ضعف و ناتوانی است. با این حال، من متقاعد شده‌ام که کشورهای اروپایی هم اگر اعتراضات بیشتر ادامه پیدا کند، همراه خواهند شد، البته مثل همیشه متاسفانه با تامل و دیرهنگام.

امتناع رهبر جدایی‌طلبان جنوب یمن از شرکت در مذاکرات ریاض

رهبر جدایی‌طلبان جنوب یمن از پیوستن به پرواز حامل هیأت “شورای انتقالی جنوب” برای مذاکره در ریاض، خودداری کرد. عربستان از متواری شدن عیدروس الزبیدی خبر داده است. شورای انتقالی جنوب اما فراری بودن او را تکذیب می‌کند.عربستان روز چهارشنبه ۷ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۷ دی) از خودداری عیدروس الزبیدی، رهبر جدایی‌طلبان جنوب یمن، از پیوستن به پروازی به مقصد ریاض به منظور شرکت در مذاکرات آشتی در عربستان و فرار او به مکانی نامعلوم خبر داد.

این پرواز حامل هیأت اعزامی “شورای انتقالی جنوب”، متشکل از شماری از رهبران این جریان جدایی‌طلب یمن بود. الزبیدی قرار بود در رأس این هیأت در مذاکرات آشتی در ریاض شرکت کند؛ گفت‌وگوهایی که هدف آن رسیدگی به بحرانی بود که به شکاف جدی میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی انجامیده است.

این رویداد امیدها به حل و فصل سریع آشوب‌های اخیر در جنوب یمن را بر باد داد؛ آشوب‌هایی که شکاف عمیق میان قدرت‌های حاشیه خلیج فارس را آشکار کرد و ائتلافی را که از بیش از یک دهه پیش برای مقابله با حوثی‌های همسو با ایران در جنگ داخلی تشکیل شده بود، عملا از هم پاشید.

ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف مورد حمایت عربستان، در بیانیه‌ای از ناپدید شدن عیدروس الزبیدی خبر داد و گفت پروازی که حامل شمار زیادی از رهبران ارشد گروه جدایی‌طلب “شورای انتقالی جنوب” بوده، پس از بیش از سه ساعت تأخیر، بدون حضور الزبیدی از فرودگاه بلند شد و هیچ اطلاعاتی از محل اختفای او در دست نیست.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

المالکی با اشاره به “فراخوان‌ها برای بسیج و جابه‌جایی و مسلح‌سازی جناح‌ها با سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین” افزود، در جریان این تأخیر “اطلاعاتی به دست آمد که نشان می‌داد او نیروهای بزرگی را جابه‌جا کرده است.”

تکذیب “فرار” الزبیدی

در این میان اما “شورای انتقالی جنوب” با انتشار بیانیه‌ای متواری شدن الزبیدی را تکذیب کرده و از عربستان خواسته است “سلامت و امنیت” اعضای هیأت اعزامی این شورا به ریاض را تضمین کند.

به گفته این گروه جدایی‌طلب مورد حمایت امارات متحده عربی، عیدروس الزبیدی “همچنان به اجرای وظایف خود ادامه می‌دهد و از شهر عدن بر عملیات نظامی و امنیتی نظارت دارد.”

“شورای انتقالی جنوب” در این بیانیه همچنین “نگرانی شدید” خود را از “قطع ارتباط” با هیأت اعزامی که ساعاتی پیش وارد ریاض شده است، ابراز کرده و خواستار توقف فوری حملات هوایی عربستان و تضمین امنیت هیأت اعزامی خود شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این گروه جدایی‌طلب یمنی همچنین خواستار فراهم کردن امکان برقراری ارتباط با هیأت اعزامی‌اش توسط عربستان شده و این امر را شرط هرگونه “گفت‌وگوی جدی و معنادار” دانسته است.

اتهام “خیانت بزرگ”

بیانیه سخنگوی ائتلاف مورد حمایت عربستان درباره ناپدید شدن رئیس “شورای انتقالی جنوب”، در بحبوحه تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری‌هایی صادر شده است که ماه گذشته میان این گروه مورد حمایت امارات و دولت به‌رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی مورد حمایت عربستان در یمن، شعله‌ور شد.

دولت یمن اعلام کرده بود که از ریاض خواسته است تا میزبانی نشستی درباره مسئله جنوب را بر عهده بگیرد. چند روز پس از این اعلام، قرار شد عیدروس الزبیدی به عربستان سعودی سفر کند. اینک اما با ناپدید شدن او، وضعیت و سرنوشت این گفت‌وگوها نامشخص شده است.

به گزارش خبرگزاری دولتی یمن، “سبا”، شورای ریاست جمهوری مورد حمایت عربستان عضویت الزبیدی را در این شورا لغو کرده و او را با اتهام‌هایی از جمله “خیانت بزرگ” به دادستانی کل ارجاع داده است. در چارچوب این تصمیم که توسط رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست جمهوری یمن، صادر شد، رئیس “شورای انتقالی جنوب” به تحریک شورش مسلحانه، حمله به نهادهای قانون اساسی و سوءاستفاده از قدرت علیه غیرنظامیان در جنوب یمن متهم شده است.

فروپاشی موازنه شکننده قدرت

عربستان سعودی و امارات متحده عربی بیش از یک دهه پیش، پس از تصرف صنعا، پایتخت یمن، توسط حوثی‌های مورد حمایت ایران در سال ۲۰۱۴، برای نخستین بار در یمن مداخله کردند. امارات در سال بعد به ائتلاف مورد حمایت عربستان برای پشتیبانی از دولت به‌رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی یمن پیوست و شورای انتقالی جنوب نیز که در سال ۲۰۱۷ با حمایت امارات تشکیل شده بود، وارد ائتلاف دولتی شد.

جدایی‌طلبان کنونی “شورای انتقالی جنوب” سال‌ها بخشی از دولت به‌رسمیت‌شناخته یمن بوده‌اند؛ دولتی که کنترل جنوب و شرق یمن را در دست دارد و از حمایت کشورهای حاشیه خلیج فارس برخوردار است. ماه گذشته اما نیروهای این شورا ناگهان بخش‌های وسیعی از خاک یمن را تصرف کردند، موازنه شکننده قدرت در این کشور را بر هم زدند و عربستان سعودی را در برابر امارات متحده عربی قرار دادند.

سپس امارات تحت فشار عربستان سعودی، که پیشروی نیروهای جنوب در نزدیکی مرزهایش را تهدیدی برای امنیت ملی خود می‌دید، نیروهایش را از یمن خارج کرد.

ائتلاف به رهبری عربستان روز چهارشنبه همچنین اعلام کرد، پس از رصد تحرکات نیروهای مسلحی که اردوگاه‌های خود را ترک کرده بودند، حملات هوایی پیش‌دستانه “محدودی” را در استان جنوبی ضالع، زادگاه الزبیدی، انجام داده است. منابع داخلی و منابع درونی “شورای انتقالی جنوب” از بیش از ۱۵ حمله در این استان خبر داده‌اند.

جنجال گرینلند؛ کاخ سفید تهدید به اقدام نظامی کرد

ترامپ گرینلند را می‌خواهد. به گفته سخنگوی کاخ سفید، حتی گزینه نظامی برای رسیدن به این هدف منتفی نیست. این موضوع حتی برای سیاستمداران ارشد جمهوری‌خواه هم زیاده‌روی است. اما به نظر، وزیر خارجه آمریکا برنامه‌های دیگری دارد.دولت آمریکا در مناقشه بر سر گرینلند که متعلق به پادشاهی دانمارک است، پیام‌های متناقضی می‌فرستد. کاخ سفید صراحتاً اقدام نظامی را منتفی نمی‌داند، در حالی که بنا بر گزارش‌ها، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از خرید این جزیره خودمختار سخن می‌گوید.

کارولین لیویت، سخنگوی دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، شامگاه سه‌شنبه ۶ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۶ دی) درباره ادعای آمریکا نسبت به گرینلند گفت: «رئیس‌جمهور و تیم او در حال بررسی مجموعه‌ای از گزینه‌ها برای تحقق این هدف مهم سیاست خارجی هستند و بدیهی است که استفاده از ارتش آمریکا همواره به عنوان یک گزینه در اختیار فرمانده کل قوا قرار دارد.»

روبیو از “خرید” جزیره سخن می‌گوید

به گزارش رسانه‌ها، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، که هم‌زمان مشاور امنیت ملی ترامپ نیز هست، در نشستی محرمانه با نمایندگان کنگره آمریکا گفته است تهدیدهای اخیر نباید به عنوان نشانه‌ای از تهاجم نظامی تلقی شود.

به گزارش دو روزنامه آمریکایی “وال‌استریت ژورنال” و “نیویورک تایمز”، به نقل از منابع مطلع، روبیو گفته است که هدف آمریکا خرید گرینلند است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

نیویورک تایمز همچنین به نقل از مقام‌های دولتی گزارش داده که ترامپ از کارکنان خود خواسته است طرحی به‌روزشده برای خرید این جزیره ارائه دهند. ترامپ پیش‌تر نیز در دوره نخست ریاست جمهوری‌اش چنین طرحی را مطرح کرده بود.

گزینه نظامی علیه گرینلند حتی در میان برخی مقام‌های ارشد جمهوری‌خواه ایالات متحده هم طرفداری ندارد. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، به‌صراحت با اقدام نظامی برای در اختیار گرفتن گرینلند مخالفت کرده است. این سیاستمدار جمهوری‌خواه گفته است که چنین اقدامی را “متناسب” نمی‌داند.

حمایت اروپا از دانمارک و گرینلند

در همین حال، شمار زیادی از رهبران و سران دولت‌های اروپایی بر دفاع خود از “اصول جهان‌شمول” حق حاکمیت و مصونیت مرزها تأکید کرده‌اند.

در بیانیه مشترکی که دیروز سه‌شنبه از سوی فریدریش مرتس صدراعظم آلمان، امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه، مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، و نیز سران دولت‌های بریتانیا، لهستان، ایتالیا و اسپانیا منتشر شد، آمده است: «این‌ها اصولی جهان‌شمول هستند و ما از دفاع از آنها دست نخواهیم کشید.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این سیاستمداران تأکید کردند که امنیت در منطقه قطب شمال از “اهمیتی بالا برای اروپا” برخوردار است و این امنیت باید به طور مشترک همراه “با متحدان ناتو، از جمله ایالات متحده، و با رعایت اصول منشور سازمان ملل متحد” تأمین شود.

به گفته این بیانیه، ایالات متحده که از سال ۱۹۵۱ با دانمارک توافق‌نامه‌ای دفاعی دارد، از این منظر “شریکی مهم” به شمار می‌رود. رهبران اروپایی تأکید کرده‌اند: «گرینلند به مردمش تعلق دارد. تصمیم‌گیری درباره مسائل مربوط به دانمارک و گرینلند، فقط و فقط به دانمارک و گرینلند مربوط می‌شود.»

اتحادیه اروپا نیز پیش‌تر بر “اصول حاکمیت ملی و تمامیت ارضی” دانمارک تأکید کرده بود. سخنگوی کمیسیون اروپا گفته بود که اتحادیه اروپا از این اصول “جهان‌شمول” دفاع خواهد کرد.

ترامپ یکشنبه گذشته گفت: «ما به دلایل امنیت ملی به گرینلند نیاز داریم و دانمارک قادر به انجام این کار نخواهد بود.» او افزود: «بیایید ۲۰ روز دیگر درباره گرینلند صحبت کنیم.» او در یک گفت‌وگوی تلفنی با مجله آمریکایی “آتلانتیک” تأکید کرد: «ما قطعا به گرینلند نیاز داریم. ما برای دفاع، به آن نیاز داریم.»

رئیس دولت گرینلند تهدیدهای ترامپ را قاطعانه رد کرده است. نخست‌وزیر دانمارک نیز از ایالات متحده خواسته است تا “تهدیدهای خود علیه یک متحد تاریخی” را متوقف کند. مته فردریکسن هشدار داده است که اگر آمریکا به چنین حمله‌ای دست بزند، «همه‌چیز تمام خواهد شد».

ترامپ در ماه‌های گذشته بارها گرینلند را تهدید به الحاق به ایالات متحده کرد و حتی کاربرد زور را نیز منتفی ندانست. انتصاب اخیر فرستاده‌ ویژه برای گرینلند توسط ترامپ، هم در خود این جزیره، هم در کپنهاگ و هم در اتحادیه اروپا موجی از اعتراض را در پی داشت. ترامپ این اقدام خود را با استناد به منافع امنیتی ایالات متحده و با ادعای حضور مسکو و پکن پیرامون این جزیره مهم ژئواستراتژیک توجیه می‌کند.

گرینلند به عنوان بخشی از پادشاهی دانمارک با خودمختاری گسترده، بزرگترین جزیره جهان است که در شمال اقیانوس اطلس و اقیانوس منجمد شمالی واقع شده و بین آمریکای شمالی و اروپا قرار دارد. این جزیره همچنین در مسیر مستقیم یک راه احتمالی پرتاب موشک میان روسیه و ایالات متحده واقع شده است.

در خاک گرینلند منابع خام ارزشمندی نهفته است که تاکنون به ندرت مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. اخیرا با گشایش مسیرهای دریایی جدید ناشی از تغییرات اقلیمی، علاقه ژئواستراتژیک آمریکا، چین و روسیه به منطقه قطب شمال به شکل چشمگیری افزایش یافته است.

دروغ‌های نظام درباره هواپیمای اوکراینی؛ خاک در چشم حقیقت

فریب، دروغ و انکار حقیقت؛ خلاصه‌ای از عملکرد مقامات نظام در ۳ روز نخست پس از سقوط هواپیمای اوکراینی در پی شلیک سپاه پاسداران. این گزارش از یوحنا نجدی فهرستی از مهمترین دروغ‌های مقامات حکومت ایران درباره این فاجعه است.بامداد چهارشنبه ۱۸ دی‌ماه سال ۱۳۹۸ لحظه‌ای فراموش‌نشدنی در تاریخ جمهوری اسلامی است؛ ساعت ۶:۱۲ دقیقه صبح این روز هواپیمای متعلق به خطوط هواپیمایی اوکراین در حالی از باند پرواز فرودگاه خمینی تهران به پرواز درآمد که تنها چند ساعت پیش از تیک‌آف این هواپیما، خبر حمله موشکی سپاه به پایگاه نظامیان آمریکا در عین الاسد عراق در انتقام از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، به سرخط خبرهای رسانه‌های جهان تبدیل شده است؛ این پرواز اما هیچ‌گاه به مقصد نرسید چراکه در پی شلیک دو موشک از سوی سپاه پاسداران، سرنگون شد و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن جان باختند.

این گزارش روایتی است از مهمترین فریب‌ها و دروغ‌های نظام بویژه در ۷۲ ساعت نخست پس از سرنگونی این هواپیما توسط سپاه پاسداران.

از عابدزاده و اسلامی تا حاجی‌زاده و خامنه‌ای

ساعاتی از سقوط هواپیمای پی‌اس ۷۵۲ نمی‌گذرد که گمانه‌زنی‌ها از شلیک موشک به این هواپیما قوت می‌یابد. علی عابدزاده، رئیس وقت سازمان هواپیمایی کشوری ایران، به عنوان نخستین بازیگر وارد میدان می‌شود و ساقط شدن هواپیما در اثر برخورد موشک را “از نظر علمی غیرممکن” و “شایعاتی غیرمنطقی” توصیف و ادعا می‌کند که “آمریکا به خاطر ضرر هنگفت شرکت بوئینگ طی ماه‌های اخیر، چنین ادعاهایی را مطرح می‌کند.”

او ابراز اطمینان می‌کند که “موضوع برخورد موشک به این هواپیما به هیچ وجه نمی‌تواند صحت داشته باشد.”

عابدزاده پا فراتر می‌نهد و می‌پرسد: «مگر می‌شود پدافند به هواپیمایی شلیک کند که هشت‌هزار پا ارتفاع دارد؟»

نام علی عابدازده یک سال بعد در پرونده‌هایی مرتبط با فساد اقتصادی مطرح شد؛ همچنین روزنامه شرق، چاپ تهران، به نقل از “یک منبع آگاه در قوه قضائیه” نوشت که دو مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علی عابدزاده “که از فیلیپین اخذ شده، جعلی است.”

محمد اسلامی، وزیر وقت راه و شهرسازی در دولت حسن روحانی نیز شامگاه ۱۸ دی‌ماه از غافله عقب نمی‌ماند و با تاکید بر اینکه “شایعاتی مبنی بر تروریستی بودن، انفجار یا تیراندازی به هواپیما به عنوان علت بروز سانحه و سقوط هواپیمای اوکراینی درست نیست” می‌افزاید که “نقص فنی دلیل این حادثه بوده است.”

اسلامی با این سابقه از شهریورماه سال ۱۴۰۰ تا کنون با حکمی از سوی ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس سازمان انرژی اتمی ایران فعالیت می‌کند؛ عدم اعتماد جامعه جهانی به برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی جای تعجب دارد؟!

همزمان با بالاگرفتن شایعات درباره شلیک به هواپیمای اوکراینی، ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح، با “مضحک” دانستن این تحلیل که “هواپیمای اوکراینی مورد اصابت قرار گرفته” ابراز اطمینان می‌کند که این شایعات “کاملا دروغ محض است و هیچ کارشناس نظامی و سیاسی این موضوع را تایید نمی‌کند.”

حسن رضایی‌فر، رئیس کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی کشوری نیز روز ۱۹ دی‌ماه ادعا می‌کند که در محل سقوط این هواپیما “هیچ قطعه موشکی” پیدا نشده و عکس‌های منتشرشده در فضای مجازی را “غیرموثق” نامید و تکذیب کرد.

از جمله مهمترین چهره‌ها در این پرونده، علی ربیعی، معروف به “برادر عباد”، از چهره‌های امنیتی نزدیک به جناح موسوم به اصلا‌ح‌طلب است. او که در آن زمان، سخنگوی دولت حسن روحانی بود، در بیانیه‌ای با پیروی از ادبیات علی خامنه‌ای که همه‌چیز را بدون سند و مدرک به آمریکا نسبت می‌دهد، حق‌ به‌جانب اعلام می‌کند: «امروز به روش کاملا حساب‌شده و شناخته‌شده در عملیات روانی به نقل از یک منبع آگاه از پنتاگون که خواسته نامش فاش نشود خبر اصابت دو موشک به هواپیمای اوکراینی با آب و تاب در رسانه‌ها منعکس شده است.»

او با ادبیاتی تهدیدآمیز می‌افزاید: «در آینده که مشخص شد این ادعای دروغ عاری از حقیقت است، هیچ‌کس مسئولیت این دروغ بزرگ را بر عهده نخواهد گرفت.»

چند روز بعد اما در پی اعتراف جمهوری اسلامی به شلیک به این هواپیما، علی ربیعی پا عقب می‌گذارد و در یک نشست خبری می‌گوید که به مقامات دولت اعلام شده بود موشکی در کار نبوده است و از بی‌اطلاعی مقامات دولت “از جمله شخص رئیس‌جمهور” از علت اصلی سقوط هواپیما “تا عصر روز جمعه (۲۰ دی‌ماه)” سخن می‌گوید.

از دیگر مقامات اصلی در فریب افکار عمومی و انکار واقعیت، امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده وقت هوافضای سپاه پاسداران است؛ او روز ۲۱ دی، در سخنانی کوتاه برای پذیرش مسئولیت سرنگونی هواپیمای اوکراینی، چند ادعا را مطرح می‌کند که خیلی زود حتی از سوی دیگر نهادهای حکومتی صراحتا رد می‌شوند.

حاجی‌زاده مثلا ادعا می‌کند که مسئول شلیک موشک زمین به هوا، بویینگ شرکت هواپیمایی اوکراین را موشک کروز تشخیص داد و تلاش کرد تا با فرمانده خود تماس بگیرد، اما “ظاهرا سیستم ارتباطی‌اش با اختلال روبه‌رو بوده‌است و نمی‌تواند تماس بگیرد که شاید به دلیل شلوغ بودن شبکه یا جمینگ [جنگ الکترونیک دشمن] بوده است.”

مسئولان نظامی حکومت ایران روز ۳۰ دی‌ماه در یک جلسه غیرعلنی در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تاکید کردند که تئوری جنگ الکترونیک هیچ مبنایی ندارد. در پایان این جلسه، مجتبی ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس می‌گوید که “ابهام در خصوص احتمال جنگ الکترونیک و هجوم سایبری در این حادثه به عنوان یکی از مباحث مطرح شد اما فعلاً این موضوع اثبات نشده است.”

حاجی‌زاده همچنین ادعا می‌کند که اپراتور موشک سپاه از زمانی که هواپیمای اوکراینی را دیده، “۱۰ ثانیه فرصت داشته‌ است تصمیم بگیرد”. با این حال، مجله فوربس بلافاصله ضمن رد سخنان حاجی‌زاده اعلام می‌کند از زمانی که اپراتور موشک هدف خود را تشخیص می‌دهد، حداقل ۱ دقیقه و ۵۳ ثانیه و حداکثر ۳ دقیقه و ۳۹ ثانیه فرصت دارد تا تصمیم‌گیری کند.

افزون بر این، حاجی‌زاده در توضیحات خود در مورد “خطای” منجر به سرنگونی هواپیمای پی‌اس ۷۵۲، از شلیک “یک موشک” به این هواپیما سخن می‌گوید؛ این در حالی است که اساسا شلیک دومین موشک باعث شد تا این هواپیما به گدازه‌ای از آتش تبدیل شود. بعدها مشخص شد که حاجی‌زاده و بسیاری از مقامات امنیتی و نظامی از همان “نخستین لحظات” مطلع بودند که دو موشک به سوی این هواپیما شلیک شده است.

امیرعلی حاجی‌زاده میانه مهرماه سال ۱۴۰۳ از سوی علی خامنه‌ای نشان درجه یک فتح را دریافت کرد. او روز ۲۳ خردادماه سال ۱۴۰۴ در پی حملات اسرائیل کشته شد.

این‌ها البته تنها برخی از فریب‌ها و تلاش‌های مقامات نظام برای انکار و تحریف واقعیت درباره پرواز پی‌اس ۷۵۲ است؛ دروغ‌هایی که مرزهای وقاحت و بی‌شرمی را جا‌به‌جا کردند.

سرانجام روز شنبه ۲۱ دی‌ماه ۱۳۹۸ در پی فشار افکار عمومی و جامعه جهانی بویژه مقامات اوکراینی و کانادایی، ستاد کل نیروهای مسلح با صدور بیانه‌ای اعلام می‌کند هواپیمای اوکراینی “بر اثر بروز خطای انسانی و به صورت غیر عمد” مورد اصابت قرار گرفته است.

جامعه ایران با کوهی از خشم و غم اخبار مربوط به این هواپیما و خانواده‌های داغدار را دنبال می‌کند؛ علی خامنه‌ای اما در نخستین سخنرانی عمومی خود به‌رغم همدردی با خانواده‌های داغدار نه‌تنها بابت شلیک به این هواپیما عذرخواهی نمی‌کند، بلکه بخش بزرگی از سخنان خود را به “ستایش” از سپاه پاسداران و قاسم سلیمانی اختصاص می‌دهد؛ نمکی بر زخم ایرانیان و خانواده‌های داغدار. خامنه‌ای همچنین در عباراتی گنگ و دوپهلو می‌گوید که در مورد سرنگونی هواپیمای اوکراینی “ابهاماتی” وجود دارد.

همراهی رسانه‌های حکومتی با مقامات؛ “مهمل است”

همزمان بسیاری از رسانه‌ها و خبرگزاری‌های حکومتی نیز از این “ضداطلاعات” حمایت می‌کنند.

مثلا خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران و محافل امنیتی، روز ۲۰‌ دی‌ماه در گزارشی به نقل از یک “منبع آگاه در فرودگاه امام خمینی” می‌نویسد که “هواپیما نقص فنی داشت، مهندس ایرانی طبق فرم موجود اجازه پرواز را نداده بود اما مهندس اوکراین ایرلاین مخالف [بوده] و اعلام کرده که مشکلی برای پرواز نیست و پرواز می‌کنیم.”

تسنیم یک روز پیشتر نیز مدعی شده بود “افرادی که کوچک‌ترین شناختی از نحوه فعالیت سامانه‌های پدافندی داشته باشند” می‌دانند که ادعای اصابت موشک به هواپیمای اوکراینی “چه‌قدر مهمل و غیرمنطقی است.”

خبرگزاری دولت، ایرنا، نیز گوشه‌ای دیگر از کار را برعهده می‌گیرد و روز ۲۰ دی، در گزارشی می‌نویسد که “اگر واقعا چنین کاری [شلیک به موشک] صورت گرفته بود اساسا این امکان وجود نداشت که عکاسان خبری به این شکل آزاد بتوانند در محل حضور پیدا کرده و عکس‌برداری کنند.”

همزمان شماری دیگر از رسانه‌های نزدیک به محافل امنیتی و سپاه پاسداران، از مشرق‌نیوز و خبرآنلاین گرفته تا روزنامه‌های کیهان و قدس، نیز با اتخاذ رویه‌ای یکسان ادعای شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی را به “تمسخر” می‌گیرند.

در این رسانه‌ها از جمله بیانیه‌هایی از گروه‌هایی موسوم به “جمعی از متخصصان اتحادیه صنایع هوایی و فضایی ایران و دانش‌آموختگان مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی شریف” منتشر می‌شود که در آن ادعا شده “این هواپیما اگر مورد هدف قرار گرفته بود در هوا متلاشی می‌شد و تکه‌های آن کیلومترها از هم دور می‌افتاد، در حالی که روی زمین در اثر برخورد متلاشی شده و همه تکه‌ها یک‌جا افتاده است.”

“جمعی از متخصصان” که یک‌شبه روییدند و البته کوتاه‌زمانی پس از آن، تا امروز و برای همیشه، ناپدید شدند؛ گویی هرگز نبودند.

مقامات مطلع بودند

حالا شش سال از شلیک سپاه پاسداران به پرواز پی‌اس ۷۵۲ می‌گذرد و در این مدت حقایقی افشا شده‌اند.

از جمله جدیدترین موارد، علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، در مصاحبه‌ای که مهرماه سال ۱۴۰۴ منتشر شد، اعتراف می‌کند که از همان بدو حادثه و از طریق رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران از سرنگون شدن هواپیمای اوکراینی توسط پدافند سپاه پاسداران مطلع شده و این مساله را با حسن روحانی، رئیس‌جمهوری وقت، در میان گذاشته است: «هم من می‌دانستم، هم رئیس‌جمهوری می‌دانست. من خودم به او گفته بودم. به من گفتند که این هواپیما را به اشتباه زدند. من همان موقع، تلفن که قطع شد، تلفن را برداشتم و به رئیس‌جمهوری [حسن روحانی] گفتم.»

این‌همه البته در حالی است که حکومت، تازه “سه روز بعد” دلیل این حادثه را اعلام کرد.

تراژدی ناتمام پی‌اس ۷۵۲

تراژدی پرواز اوکراینی پی‌اس ۷۵۲ البته هنوز به پایان نرسیده و البته داغی است که سرد نخواهد شد؛ از جمله مهمترین تحولات در این خصوص، دادگاه تجدیدنظر انتاریو مردادماه سال ۱۴۰۴ محکومیت شرکت هواپیمایی بین‌المللی اوکراین به پرداخت غرامت به خانواده‌های حادثه سرنگونی هواپیمای اوکراینی در تهران را تأیید کرد.

انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز پی‌اس۷۵۲، در واکنش تأکید کرد که این حکم، ناقض و نافی مسئولیت سپاه پاسداران و حکومت جمهوری اسلامی در سرنگونی هواپیمای اوکراینی نیست.

این تصویری کوتاه از فریب‌ها و “ضداطلاعات” مقامات نظام درباره پروازی است که هرگز به مقصد نرسید و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن بر اثر شلیک دو موشک از سوی سپاه پاسداران جان باختند. تلاشی آشنا و شکست‌خورده برای خاک پاشیدن در چشم حقیقت.

بیانیه ده‌ها فعال سیاسی و مدنی: زمان تغییر بزرگ فرا رسیده است

گروهی متشکل از ۲۲۲ فعال سیاسی و مدنی از “بیانیه ۱۷ امضایی” با محوریت “نجات ایران” حمایت و تاکید کردند که “زمان تغییر بزرگ فرا رسیده” و خشونت و سرکوب نمی‌تواند ملتی را که تصمیم گرفته سرنوشت خود را تغییر دهد متوقف کند.موج جدید اعتراضات سراسری در شهرهای مختلف ایران از روز یکشنبه ۷ دی‌ماه در پی اعتصاب شماری از کسبه و بازاریان تهران در اعتراض به افزایش افسارگسیخته بهای دلار آغاز شد. این اعتراض‌ها به‌سرعت به سراسر کشور گسترش یافت و معترضان شعارهای ضدحکومتی سردادند.

خبرهای کوتاه و فشرده درباره این اعتراض‌ها را در این مجموعه بخوانید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ده‌ها فعال سیاسی و مدنی: زمان تغییر بزرگ فرا رسیده است
در ادامه اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ که از اعتصاب و تعطیلی مغازه‌ها در بازار تهران آغاز شده و اکنون به ده‌ها شهر کشور کشیده شده است، گروهی متشکل از ۲۲۲ فعال سیاسی، مدنی و مدافعان حقوق بشر با انتشار متنی مشترک، از “بیانیه ۱۷ امضایی” با محوریت “نجات ایران” حمایت کردند.

در این متن، اعتراضات اخیر بازتاب “دردها و رنج‌های پایان‌ناپذیر ملتی” توصیف شده که زیر فشار “استبداد دینی، سیاست خارجی ستیزه‌جو، ایدئولوژی ارتجاعی حاکمیت و سیاست‌های مخل توسعه” به ستوه آمده است.

امضاکنندگان این متن اعلام کرده‌اند که از گزاره محوری بیانیه ۱۷ فعال سیاسی و مدنی مبنی بر این که “نظام نامشروع جمهوری اسلامی رفتنی است” حمایت می‌کنند.

در این بیانیه، تاکید شده که تنها راه نجات کشور از پرتگاه کنونی، “گسترش اعتراضات سازمان‌یافته و همگرایی نیروهای دموکراسی‌خواه و خواهان تغییرات ساختاری سیاسی” است.

امضاکنندگان با اشاره به شعارهای آزادی‌خواهانه و ضد استبدادی در خیابان‌ها، بر این نکته تاکید کرده‌اند که این اعتراضات حول خواست‌هایی شکل گرفته که ریشه در مطالبه تاریخی جامعه ایران برای دستیابی به “آزادی، دم دموکراسی و حاکمیت ملی” دارد.

در متن این حمایت‌نامه آمده است که “زمان تغییر بزرگ فرا رسیده است” و خشونت و سرکوب نمی‌تواند ملتی را که تصمیم گرفته سرنوشت خود را تغییر دهد، متوقف کند.

به گفته نویسندگان متن، این جنبش باید بتواند در “لحظه موعود” برگزاری رفراندوم و انتخابات مجلس موسسان را در چارچوب “موازین انتخابات آزاد و منصفانه” و با تاکید بر “حفظ یکپارچگی سرزمینی و استقلال ایران” بر حاکمیت تحمیل کند.

امضاکنندگان در پایان گذار به دموکراسی را چراغ راه خود در این دوره از اعتراضات معرفی کرده‌اند.

پیام زهرا رهنورد: به اتفاق از استبداد به سوی دموکراسی گذار خواهیم کرد
زهرا رهنورد، از چهره‌های شاخص جنبش اعتراضی سبز در پیامی، ضمن ابراز همدردی با خانواده‌های جان‌باختگان اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴، بر ادامه مبارزه برای “گذار از استبداد به دموکراسی” تاکید کرد.

رهنورد در این پیام که در صفحه اینستاگرام “کلمه”، نزدیک به میر حسین موسوی در تاریخ ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ منتشر شده، با تسلیت به خانواده‌های جوانانی که در اعتراضات کشته شده‌اند، از آنان با عنوان “جوانان وطن” یاد کرده و خطاب به معترضان گفته است: «نترسید نترسید، ما همه با هم هستیم.»

استعفای معاون ارزی بانک مرکزی؛ همتی دستیار جدید در امور ارزی منصوب کرد
به گزارش منابع خبری داخلی ایران، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی روز چهارشنبه ۱۷ دی با استعفای علی‌رضا گچ‌پز‌زاده، معاون ارزی این بانک موافقت کرد.

گچ‌پز‌زاده در دوره ریاست محمدرضا فرزین به این سمت منصوب شده بود و همچنان از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه سیاست ارزی به‌شمار می‌رفت.

با پذیرش این استعفا، کرسی معاونت ارزی بانک مرکزی فعلاً بدون متصدی مانده است. همتی روز گذشته در حکمی جداگانه، مهدی دارابی را به‌عنوان دستیار رئیس کل در امور ارزی منصوب کرده بود؛ سمتی که جایگزین رسمی معاونت ارزی نیست.

روز سه‌شنبه ۱۶ دی (۶ ژانویه ۲۰۲۶)، هم‌زمان با دهمین روز اعتراضات فراگیر در نقاط مختلف ایران، اعلام رسیدن قیمت دلار به ۱۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان، تأییدی بر تداوم شوک مجدد ناشی از جهش انفجاری قیمت ارز بود.

هم‌زمان، به گزارش تسنیم، سکه امامی به ۱۶۹ میلیون و ۱۴۰ هزار تومان رسیده و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز تا ۱۶ میلیون و ۴۴۵ هزار تومان افزایش قیمت داشته است.

این نوسان در شرایطی رخ داده است که دلار هفته قبل، پس از معرفی عبدالناصر همتی به عنوان رئیس جدید بانک مرکزی، تا حدود ۱۳۵ هزار تومان پایین آمده بود. اما با شدت گرفتن اعتصاب‌ها، تجمع‌ها و گسترش اعتراضات در شهرهای دیگر، و سیاسی‌تر شدن فزاینده آن که متوجه کل نظام جمهوری اسلامی بود، این تصور قوت گرفت که کنترل بازار ارز دوباره از دست دولت خارج شده است.

فرمانده کل ارتش اعتراضات را “برنامه‌ریزی دشمن” خواند
امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی روز چهارشنبه ۱۷ دی در جمع دانشجویان دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، در نخستین واکنش علنی خود به موج جدید ناآرامی‌ها، تلاش کرد میان اعتراض و خشونت تفکیک بگذارد، اما در عین حال فضای کنونی را به “دشمنان خارجی” نسبت داد.

او گفت، اعتراضدر هر کشوری عادی و طبیعی است و آنچه غیرمعمول است، تبدیل سریع اعتراض‌ها به “اغتشاش” در مدت کوتاه است.

مقامات حکومتی جمهوری اسلامی از کلمه “اغتشاش” برای توجیه سرکوب خشن معترضان استفاده می کنند.

این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که در شهرهای مختلف، از تهران تا قم، مرودشت، ملکشاهی و شهرهای دیگر، گزارش‌های متعدد از تیراندازی به معترضان، بازداشت‌های گسترده و کشتار شهروندان منتشر شده و خانواده‌های قربانیان و نهادهای حقوق بشری روایت رسمی حکومت را به چالش کشیده‌اند.

فرمانده کل ارتش بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مواضع اخیر مقام‌های آمریکایی و دیگر منتقدان خارجی تهدید کرد: «اگر آنها مرتکب اشتباهی شوند، پاسخی قاطع‌تر دریافت کرده و ما دست هر متجاوزی را قطع خواهیم کرد.» به ادعای او، هرگونه اقدامی علیه جمهوری اسلامی پیامد “دامنه‌دار” خواهد داشت و نیروهای مسلح وارد موضوع خواهند شد.

در بحبوحه اعتراضات گسترده در سراسر کشور و وضعیت متزلزل حکومت ایران در مواجهه با معترضان، دبیرخانه شورای دفاغ جمهوری اسلامی نیز روز سه شنبه ۱۶ دی‌ماه هشدار داده بود که “هر گونه تعرض یا تداوم رفتارهای خصمانه علیه ایران با پاسخت متناسب، قاطع و تعیین کننده مواجه خواهد شد”.

اعتصاب در بازار تهران همزمان با حضور پررنگ نیروهای سرکوب
بر اساس ویدیوها و گزارش‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، بازار ۱۵ خرداد و راسته جواهرفروشان در بازار بزرگ تهران روز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه در اعتصاب کامل به‌سر می‌برند و بیشتر مغازه‌ها کرکره‌های خود را پایین کشیده‌اند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی از حضور گسترده مأموران پلیس ضد شورش در ورودی‌ها و خروجی‌های ایستگاه‌های مترو نزدیک به بازار، به‌ویژه ایستگاه پانزده خرداد، خبر داده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، در حالی که «در سراسر بازار تهران حضور پررنگ مردم به‌وضوح دیده می‌شود»، شرکت بهره‌برداری مترو تهران اعلام کرده است که تا اطلاع ثانوی قطارهای خط یک در ایستگاه پانزده خرداد توقف نخواهند کرد.

همزمان، گزارش‌ها از استان فارس حاکی از آن است که موج اعتصابو تعطیلی مغازه‌ها به برخی شهرهای این استان نیز رسیده است. در بازار طلافروشان شهر فسا و شماری از راسته‌ها و واحدهای تجاری در بازار شیراز، تعدادی از مغازه‌داران در همبستگی با اعتصاب‌های اخیر، کرکره مغازه‌های خود را پایین کشیده و از باز کردن مغازه‌های خود خودداری کرده‌اند.

واکنش عراقچی به سخنان ترامپ: مسائل داخل ایران به هیچ کشور خارجی ارتباط ندارد
در ادامه واکنش مقام‌های جمهوری اسلامی به مواضع جدید واشنگتن درباره اعتراضات سراسری ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اظهارات اخیر دونالد ترامپ را “مداخله‌جویانه” خواند و تاکید کرد که تحولات داخلی ایران ربطی به دولت‌های خارجی ندارد.

عراقچی روز چهارشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴ در حاشیه نشست هیات دولت، در جمع خبرنگاران به سخنان اخیر دونالد ترامپ درباره اعتراضاتایران و اعلام حمایت از معترضان واکنش نشان داد و گفت حل‌وفصل مسائل داخلی ایران باید “در چارچوب رابطه حکومت و مردم” انجام شود.

ترامپ در روزهای گذشته در چند پیام و مصاحبه، به حکومت ایران نسبت به خشونت علیه معترضان هشدار داده و گفته بود در صورت کشتن معترضان، ایالات متحده برای نجات آنها وارد عمل خواهد شد.

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، در پاسخ به پرسشی درباره چشم‌انداز ازسرگیری گفت‌وگوها با واشنگتن، تاکید کرد که در شرایط کنونی، از نظر تهران زمان برای مذاکره مناسب نیست.

وزارت خارجه آمریکا: پرداخت ماهانه ۷ دلار به مردم ایران توهین‌آمیز است
صفحه رسمی فارسی‌زبان وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) روز چهارشنبه ۱۷ دی (۷ ژانویه) با انتشار پیامی، سیاست‌های اقتصادی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داد و آن را “توهین‌آمیز” خواند.

در این پیام آمده است: «توهین‌آمیز است که مقامات رژیم جمهوری اسلامی فکر می‌کنند پرداخت ماهانه ۷ دلار می‌تواند خشم عمومی را فروبنشاند در حالی که ایران تنها در مدت ده ماه بیش از یک میلیارد دلار به حزب‌الله کمک مالی کرده است.»

در ادامه این پیام تاکید شده که در داخل ایران به شهروندان گفته می‌شود برای تامین نیازهای اولیه منابع مالی وجود ندارد، اما هم‌زمان حکومت ایران “در تأمین مالی گروه‌های تروریستی خارجی از هیچ هزینه‌ای دریغ نمی‌کند.”

وزارت خارجه آمریکا این رویکرد را نمونه‌ “استاندارد دوگانه آشکار” دانسته و افزوده است که چنین سیاستی نشان می‌دهد اولویت‌های جمهوری اسلامی کجاست و این اولویت‌ها “قطعا با مردم ایران نیست.”

این پیام درحالی منتشر شده که مقامات جمهوری اسلامی طی روزهای گذشته با وعده پرداخت یارانه و برخی اقدامات معیشتی، تلاش کرده‌اند از شدت اعتراضات مردمی بکاهند.

انتقاد تند انجمن آلمانی-اسرائیلی از سکوت دولت آلمان در قبال اعتراضات ایران
در ادامه اعتراضات سراسری در ایران، فولکر بک، نماینده سابق بوندستاگ (پارلمان آلمان) و رئیس انجمن آلمانی-اسرائیلی از آنچه “سکوت نگران‌کننده و یکدست” دولت آلمان در قبال سرکوب معترضان خوانده، به‌شدت انتقاد کرد.

فولکر بک، با اشاره به گزارش‌های مربوط به کشته‌شدن دست‌کم ۲۹ نفر و بازداشت بیش از هزار معترض گفت، نیروهای امنیتی ایران از آغاز اعتراضات “با خشونتی عریان علیه مردم خود” عمل کرده‌اند. به گفته او، ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نیز “استفاده از سلاح گرم علیه معترضان” را نشان می‌دهد.

او در بیانیه‌ای که نسخه‌ای از آن به دست دویچه‌ وله فارسی رسیده تاکید کرده است: «این‌که نه صدراعظم آلمان و نه دولت فدرال تاکنون موضعی روشن و قاطع در حمایت از جنبش اعتراضی ایران اتخاذ نکرده‌اند، از نظر سیاسی فاجعه‌بار است.»

فولکر بک افزوده است: «کسی که امروز آشکارا در کنار مردم ایران نایستد، فردا نمی‌تواند مدعی روابطی معتبر با ایرانِ پس از این رژیم باشد.»

در این بیانیه، تنها استثناها در میان مقامات آلمانی، رئیس پارلمان فدرال و معاون او معرفی شده‌اند که به گفته انجمن آلمانی-اسرائیلی، “مواضعی صریح و شفاف” در حمایت از معترضان اتخاذ کرده‌اند.

این انجمن در ادامه خواستار اقداماتی مشخص علیه جمهوری اسلامی شده و از جمله بر “انزوای سیاسی رژیم”، ممنوعیت فعالیت سپاه پاسداران در آلمان، قرار گرفتن این نهاد در فهرست گروه‌های تروریستی اتحادیه اروپا و تشدید تحریم‌ها تاکید کرده است.

در پایان این بیانیه آمده است: «هرگونه ادامه سیاست مماشات، تنها به طولانی‌تر شدن رنج مردم و بی‌ثباتی بیشتر منجر می‌شود. آزادی برای مردم ایران، امنیت برای اسرائیل و ثبات منطقه‌ای، بدون یک تغییر سیاسی بنیادین ممکن نیست.»

اعتصاب کاسبان بازار تاریخی تبریز در ادامه اعتراضات سراسری
امروز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه، کاسبان بازار تاریخی تبریز با تعطیل کردن مغازه‌های خود دست به اعتصاب زدند و به موج اعتراضات سراسری در ایران پیوستند.

تصاویر و ویدئوهای منتشر شده در صفحات اجتماعی که توسط کاربران دست به دست می‌شود، صحت این خبر را تایید می‌کند.

این اعتصاب در شرایطی انجام شده که در روزهای اخیر، اعتراضات در شهرها و بخش‌های مختلف کشور گسترش یافته و اقشار مختلف، از جمله دانشجویان و بازاریان، نارضایتی خود را نسبت به وضعیت معیشتی موجود ابراز کرده‌اند.

اعتراضات دی ۱۴۰۴؛ ادامه اعتراضات دانشجویی در دانشگاه ارومیه
امروز ۱۷ دی ۱۴۰۴ برابر با ۷ ژانویه ۲۰۲۶، اعتراضات دانشجویی در دانشگاه ارومیه ادامه داشت و دانشجویان با وجود برف و سرما، در محوطه دانشگاه تجمع کردند و شعار “دانشجو می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد” سر دادند.

ویدیوهای متعددی از این تجمع منتشر شده که نشان می‌دهد دانشجویان این دانشگاه به اعتراضات سراسری پیوسته‌اند.

حکومت جمهوری اسلامی با وجود سرکوب گسترده معترضان در شهرهای مختلف، تاکنون موفق به فرونشاندن اعتراضات نشده است. هر روز، شهرهای بزرگ و کوچک ایران شاهد تجمعات اعتراضی هستند که شعارهای آن‌ها به‌طور مستقیم علیه حکومت جمهوری اسلامی و علی خامنه‌ای سر داده می‌شود.

لیندسی گراهام خطاب به رژیم ایران: «اگر مردم را بکشید، ترامپ شما را خواهد کشت»
لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه از ایالت کارولینای جنوبی آمریکا و متحد سیاسی دونالد ترامپ، در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز به رهبران جمهوری اسلامی هشدار داد که اگر آن‌ها به کشتن معترضانادامه دهند، با واکنش مرگبار دولت آمریکا روبه‌رو خواهند شد.

او در این مصاحبه خطاب به حاکمان ایران گفت: «به آیت‌الله‌ها باید فهماند که اگر به کشتن مردم خود که خواهان زندگی بهتری هستند ادامه دهند، ترامپ آن‌ها را خواهد کشت.»

این اظهارات در ادامه مواضع دولت ترامپ در قبال جمهوری اسلامی و پس از هشدارهای پیشین رئیس‌جمهور آمریکا درباره واکنش احتمالی واشنگتن به “کشتار معترضان” بیان شده است.

سناتور جمهوری‌خواه در پیام‌ جداگانه‌ای در حساب خود در شبکه ایکس نیز لحن تندی علیه رهبران جمهوری اسلامی به کار برده و نوشته است که تا این لحظه، “بدها” باید فهمیده باشند وقتی دونالد ترامپ چیزی می‌گوید، «منظورش جدی است».

او رهبران جمهوری اسلامی را “در صدر فهرست آدم‌بدها” توصیف کرده و آن‌ها را “نازی‌های مذهبی” نامیده که مردم خود را به وحشت می‌اندازند، به شکل بی‌ضابطه کسانی را که خواهان زندگی بهتری هستند می‌کشند و برای دهه‌ها بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان بوده‌اند.

هم‌زمان با مواضع گراهام، اکثریت جمهوری‌خواه در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا نیز در پیامی در شبکه‌های اجتماعی از اعتراضات در ایران حمایت کرده و اعلام کرد که در برخی نقاط، معترضان “شهرها را به طور کامل” در کنترل خود گرفته‌اند.

در پیام منتشرشده از سوی این کمیته آمده است، معترضان “مخالف حکومت” در حال برخاستن و تصرف شهرها هستند و مردم ایران از دست “آیت‌الله‌های مستبد و قاتل” به ستوه آمده‌اند. در این بیانیه، گفته شده «چنگال حکومت ایران در حال سست‌شدن است».

دستور پزشکیان: تا جای ممکن با معترضان برخورد امنیتی نشود
همزمان با ادامه اعتراضات در ایران، محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، روز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در حاشیه جلسه هیئت دولت گفت: «امروز آقای پزشکیان دستور داد تا حدی که به امنیت ملی خدشه وارد نشود، هیچ برخورد امنیتی با مردم معترض انجام نشود.»

به گفته معاون اجرایی رئیس‌جمهوری ایران، پزشکیان تاکید کرده است که مدیریت اعتراضات باید “با حداکثر خویشتن‌داری” انجام شود و برخوردهای امنیتی تنها در مواردی صورت گیرد که تهدیدی متوجه امنیت ملی باشد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در هفته‌های اخیر، اعتراضات گسترده نسبت به وضعیت معیشت و اقتصاد در شماری از شهرهای ایران جریان داشته و گزارش‌هایی از بازداشت، برخوردهای امنیتی و کشتار معترضان منتشر شده است.

هفته گذشته نیز علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با خانواده‌های جان‌باخته در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، ضمن “اغتشاشگر” خواندن معترضان مدعی شده بود که حکومت با معترض “حرف” می‌زند اما “با اغتشاش‌گر حرف‌زدن فایده‌ای ندارد.”

او همچنین تهدید کرده بود که “اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند.”

پنج سازمان زنان در کُردستان ایران از اعتراضات سراسری حمایت کردند
پنج سازمان زنان فعال در مناطق کُردستان ایران روز دوشنبه ۶ ژانویه ۲۰۲۶ در بیانیه‌ای مشترک، حمایت قاطع خود را از اعتراضات سراسری اخیر در ایران اعلام و سرکوب خشونت‌آمیز آن توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی را به شدت محکوم کردند.

این سازمان‌ها در بیانیە خود تأکید کردەاند که “زنان کرد همیشه در صف مقدم قیام کردستان بوده‌اند و اکنون نیز خود را حامی کامل مردمی می‌دانند که علیه رژیم به پا خاسته‌اند”.

بیانیه فوق با امضای سازمان آزادی زنان کردستان-نینا، سازمان اسوی زنان کرد-زنان کومەلە، سازمان زنان خبات کردستان ایران، سازمان جامعه آزادی زنان شرق کردستان – کژار و اتحادیه زنان دموکرات کردستان ایران منتشر شده است.

در این بیانیه آمده است که اعتراضات روزهای اخیر از شهرهای مختلف ایران و کردستان آغاز شد و به سرعت گسترش یافت، اما جمهوری اسلامی مانند همیشه با سرکوب و خشونت به آن پاسخ داد. سازمان‌های امضاکننده این بیانیه اعلام کردند که “کردها در این سرکوب شدیدترین حملات را متحمل شده‌اند”. آنها به‌ویژه سرکوب در ایلام و لرستان را محکوم کردەاند.

این سازمان‌ها در پایان از جامعه جهانی، سازمان‌های حقوق بشری، نهادهای دموکراتیک و همه نیروهای آزادی‌خواه خواستند سکوت نکنند و حمایت “واقعی و کارآمد” از مبارزه زنان و مردان کرد و مردم ایران داشته باشند.

ادعای نماینده مجلس بریتانیا: ایران به روسیه طلا قاچاق کرده است
تام توگندهات، نماینده حزب محافظه‌کار در مجلس عوام بریتانیا و وزیر امنیت پیشین این کشور، در یک سخنرانی در پارلمان گفت گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد هواپیماهای باری روسیه در تهران فرود آمده‌اند و مقادیر زیادی طلا از ایران خارج کرده‌اند.

او این پرسش را مطرح کرد که آیا این تحولات می‌تواند نشانه آن باشد که “رژیم ایران برای ادامه بقا پس از سقوط احتمالی‌اش آماده می‌شود؟

به گفته توگندهات، این هواپیماها “احتمالا حامل سلاح و مهمات” نیز هستند.

همیش فالکنر، معاون وزیر خارجه بریتانیا در امور خاورمیانه و افریقای شمالی، در این باره گفت به دلیل ملاحظات اطلاعاتی نمی‌تواند وارد جزئیات این گزارش‌ها شود، اما تاکید کرد که حق تجمع و اعتراض مسالمت‌آمیز، “حقی اساسی” برای مردم ایران است و باید از سوی حکومت محترم شمرده شود.

هشدار آمریکا، بریتانیا، کانادا، هند و استرالیا در مورد سفر به ایران
وبسایت Travel and Tour World گزارش داده است که آمریکا، بریتانیا، کانادا، هند و استرالیا از تاریخ ششم ژانویه (۲۶ دی) به شهروندان خود هشدار داده‌اند که از سفر به ایران خودداری کنند یا سفرهای غیرضروری خود به این کشور را لغو کنند.

بیشتر بخوانید: اعتراضات مردمی ۱۴۰۴

این کشورها اعلام کرده‌اند که ایران به دلیل ناآرامی‌های گسترده، اعتراضات سیاسی، سرکوب شدید توسط نیروهای امنیتی، خطر بازداشت خودسرانه، آدم‌ربایی و احتمال تشدید درگیری‌های نظامی در منطقه، در زمره مقاصد بسیار خطرناک طبقه‌بندی می‌شود.

این هشدارها به ویژه برای شهروندان دوتابعیتی و گردشگران خارجی جدی است و این کشورها تاکید کرده‌اند که در صورت وخامت اوضاع قادر به ارائه کمک اضطراری نخواهند بود.

جمهوری اسلامی سابقه‌ای طولانی در گروگان‌گیری خارجی‌ها و دوتابعیتی‌ها دارد و از این روش برای گرفتن امتیاز در سیاست خارجی خود استفاده می‌کند.

EnglishGermanPersian