تازه‌ترین گزارش سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که طالبان به صورت گسترده آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها را در افغانستان محدود کرده است و موارد متعدد از رفتارهای فراقانونی این گروه با خبرنگاران ثبت شده است.

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، سازمان ملل در گزارش جدید خود در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان، گفته است که از 15 آگوست 2021 تا 15 جون 2022 که طالبان در افغانستان حاکم بوده است، 173 مورد نقض حقوق بشری خبرنگاران را ثبت کرده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، 163 مورد از خشونت‌ها علیه خبرنگاران، توسط نیروهای طالبان انجام شده است.

در گزارش نمایندگی سیاسی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) آمده است که نقض حقوق بشری خبرنگاران شامل 122 مورد بازداشت خودسرانه، 58 مورد بد رفتاری، 33 مورد تهدید و ارعاب و 12 مورد بازداشت غیر مجاز بوده است.

در این گزارش آمده است که از زمان تسلط طالبان بر افغانستان تا 15 ماه جون سال جاری میلادی، شش خبرنگار در افغانستان کشته شده‌اند که مسئول قتل پنج نفر آنها گروه داعش است و مسئول قتل یک نفر دیگر افراد مسلح ناشناس.

در گزارش سازمان ملل همچنین آمده است که طالبان از زمان تسلط بر افغانستان، تجمعات مسالمت آمیز و اعتراضات را سرکوب کرده‌اند.

سازمان ملل متحد در گزارش خود از خبرنگارانی که در حال حاضر در زندان طالبان بسر می‌برند، یاد نکرده است.

پرونده‌های باز نشده
سازمان ملل متحد در گزارش جدید خود، موارد خشونت علیه خبرنگاران توسط نیروهای طالبان را با جزئیات شرح نداده است و مشخص نیست که این نهاد کدام موارد از خشونت طالبان علیه خبرنگاران را مستند و ثبت کرده است.

اما از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، برخورد خشونت آمیز با خبرنگاران به صورت روز مره ادامه داشته است و خبرنگارانی که بازداشت شده‌اند، در زندان طالبان هر روز چندین بار مورد شکنجه قرار گرفته‌اند.

مسئولان طالبان بارها اعلام کرده‌اند که پرونده‌های خشونت علیه خبرنگاران را بررسی می‌کنند و عاملین این خشونت‌ها مجازات خواهد شد، اما این پرونده‌ها تاکنون هیچگاه باز نشده است و نهادهای مربوطه حکومت طالبان حاضر بررسی آنها نشده است.

کمیته مصئونیت خبرنگاران افغانستان بارها اعلام کرده که برای پیگیری قضایای خشونت علیه خبرنگاران، با مقامات طالبان ارتباط گرفته است، اما آنها حاضر به پاسخگویی نشده‌اند.

رویکرد واضح طالبان تاکنون سرکوب، شکنجه، تهدید و ارعاب خبرنگاران به منظور محدود کردن آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها بوده است؛ هرچند که بارها وعده‌های فریب‌ دهنده در مورد بررسی خشونت‌ها علیه خبرنگاران داده است.

چه محدودیت‌های بر رسانه‌ها و خبرنگاران وضع شده است؟
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، تغییرات گسترده‌ای در نشرات تلویزیون‌ها و رادیوها و رسانه‌های چاپی افغانستان آمده است و بیشتر آنها مجبور شده‌اند که سفارشات طالبان را عملی کنند تا اجازه ادامه فعالیت را داشته باشند.

طالبان نشر خبرهای تلویزیون‌های بین المللی از تلویزیون‌های داخلی، نشر فیلم و سریال خارجی و نشر موسیقی را از طریق تلویزیون ممنوع کرده‌اند.

اخبار تلویزیون‌ها، رادیوها و رسانه‌های چاپی افغانستان نیز به شدت سانسور می‌شود و خبرهای ضد حکومت طالبان از طریق این رسانه‌ها نشر نمی‌شود.

علاوه بر این، طالبان مجریان زن در تلویزیون‌ها را مجبور کرده‌اند که هنگام اجرای برنامه، لباس بلند سیاه بپوشند و ماسک سیاه به صورت بزنند تا بجز چشمان، سایر قسمت‌های صورت آنها دیده نشود.

طالبان همچنین به زنان اجازه اشتراک در برنامه‌های خبری و پوشش کنفرانس‌های خبری را نمی‌دهند و در شماری موارد آنها را از سالن کنفرانس، بیرون کرده‌اند.

بعد از تسلط طالبان بر افغانستان، شمار زیادی از خبرنگاران افغانستان را ترک کردند و اکثر رسانه‌های دیداری، شنیداری و چاپی، برای همیشه تعطیل شدند.

اکنون تعداد محدودی از تلویزیون‌ها، رادیوها و رسانه‌های چاپی در افغانستان فعالیت دارند که مجبور هستند محدودیت‌های طالبان را در نظر بگیرند و مطابق میل آنها فعالیت کنند.

مصطفی فرزانه قصه می نوشت، ترجمه می کرد و فیلمساز توانایی بود.

او با ساخت فیلم‌هایی چون مینیاتورهای ایرانی ، کورش کبیر، زن و حیوان ، پاریسی‌ها، جزیره خارک، و خاطرات پاریسی توانست در جشنواره‌های معتبر دنیا از جمله کن، لوکارنو و ونیز حضور داشته باشد.

اما با همه اینها، نام او در محافل روشنفکری ایران بیش از هر چیز به خاطر انتشار کتاب «آشنایی با صادق هدایت» بر سر زبان‌ها افتاد.

این کتاب شامل عکس‌ها، نامه‌ها و خاطراتی است که مصطفی فرزانه شیفته‌وار از زندگی صادق هدایت به ویژه در ماه‌های قبل از خودکشی او در پاریس منتشر کرده است. بی بی سی