منصور امان

فساد حُکومتی به مثابه دولت مُوازی

رژیم ولایت فقیه رکورد پیشین خود را در پهنه فساد شکسته است. دو رُسوایی بُزُرگ در خلال کمتر از شش ماه حتی از استاندارد معمول آن نیز فراتر می رود و “نظام” را یک پله در نردبام فساد حُکومتی بالاتر می برد؛ یک پیشروی توجُه پذیر به سوی انحطاط تمام عیار!

بهمن ماه سال گذشته بود که با افشای یک فایل صوتی، پرده از غارت هزاران میلیارد تومانی داراییهای شهرداری توسُط پاسداران محمدباقر قالیباف و قاسم سلیمانی که از نزدیکترین سرکردگان سپاه پاسداران به آقای خامنه ای به شُمار می آیند، برداشته شد.

اینک و در حالی که هنوز گردوغبار این افتضاح فرو ننشسته، دستگاه حاکم با یک لکه ننگ چرک آلوده تر در برابر چشم مردُم گرفتار و مشقت کِش پدیدار شده است. این بار سُخن از غارت بیش از ۹۰ هزار میلیارد تومان در شرکت دولتی “فولاد مُبارکه” است.

آنچه که گُزارش مجلس مُلاها در این باره به دست می دهد، وجود یک سیستم هماهنگ شده مُتشکل از نهادها و پایوران ارشد حُکومتی است که چپاوُل در این مجموعه صنعتی را سازمان می داده. یکی از شُرکا وزارت اطلاعات و دیگری سپاه پاسداران بوده که وظیفه دیده بانی و حراست از یغما را به عُهده داشته اند.

شُرکای دیگر، ائمه جُمعه و حوزه علمیه اُستان اصفهان هستند که با دریافت وجه، به ایجاد حاشیه امن دینی و ایمن سازی شرعی غارت، اشتغال داشتند. همزمان یک دستگاه ارتباط جمعی گُسترده شامل صداوسیما، رسانه های حُکومتی و مُزدوران اینترنتی نیز خریداری شده بود که مامور ساختن تصویر مُثبت از مجموعه، جو سازی به سود آن و شانتاژ و تخریب مُنتقدان و رُقبایش بود.

حال اگر در نظر گرفته شود که افراد دخیل در این غارت کلان از همه طیفها و جناحهای حُکومتی بوده اند و رسانه هایی که به آنها خدمت می کردند به همین صورت به همه طیفهای سیاسی موجود زیر “خیمه نظام” تعلُق دارند، آنگاه می توان گُستردگی ساختاری فساد و در هم تنیده بودن اجزای گوناگون آن را دریافت. هرگاه تصور روشنی از اصطلاح “فساد حُکومتی” وجود نداشت، “فولاد مُبارکه” یک نمونه عینی را با تمامی پیکربندی و جُزییات ارائه کرده است.

بر پایه مُدل “فولاد مُبارکه”، فساد در ج.ا را می توان یک دستگاه بوروکراتیک با زیر مجموعه های اداری، دینی، نظامی، امنیتی و رسانه ای دید که همچون یک دولت مُوازی فعالیتهای خود را سازمان داده و تصمیمهایش را به کُرسی می نشاند.

در این ساختار بین دولت رسمی و دولت مُوازی مرزی وجود ندارد، آنچه که هست فقط نقشهای گوناگونی است که نهادها و افراد در زمینهای مُختلف بازی می کنند. زیربنای مادی این دستگاه، انباشت از طریق غارت و رانت قُدرت است؛ یک هدف اقتصادی که نیروی مُحرکه بخشها و نهادهای گوناگون با هر پوسته و وظیفه است و آنها را مُتحد و همزمان رقیب یکدیگر می سازد.

یک منبع آمریکایی می گوید: روسیه برای دور زدن تحریم‌های نفتی خود به احیای برجام امید بسته است

در همین حال حکومت ایران گفته پاسخ آمریکا به نظراتی که پیش تر به اروپا ارائه داده بود را دریافت کرده است. وال‌استریت ژورنال نوشته: پاسخ آمریکا احتمالا منفی است.

همزمان شبکه العربیه اعلام کرد که آمریکا هیچ کدام از خواسته‌های اضافی رژیم ایران برای احیای برجام را نپذیرفته است.

برپایه این گزارش، آمریکا در پاسخی که به اتحادیه اروپا ارائه داده تاکید کرده که غنی‌سازی اورانیوم در ایران نباید از چهاردرصد فراتر برود و همچنین خواستار لغو هرگونه محدودیت بر بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ایران شده است.

به گزارش ایران اینترنشنال، روزنامه وال استریت ژورنال پیشتر به نقل از منابع مطلع نوشته بود که احتمالا آمریکا خواست‌های ایران را نپذیرفته و این امر می‌تواند منجر به یک سری مذاکرات جدید یا مبادله پیشنهادهای دیگری شود و مذاکرات هسته‌ای احیای برجام را طولانی‌تر کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت: تحولات جدید که شامل افزایش اظهارات علنی مقامات تهران و واشینگتن می‌شود، گویای آن است که طرفین به توافق نزدیک شده‌اند. اما علی‌رغم تحولات رو به پیشرفت، موانع زیادی نیز باقی مانده است و اختلافات کلیدی همچنان می‌تواند مانع احیای توافق هسته‌ای شود. حتی حامیان آمریکایی برجام نیز برخلاف بهار سال گذشته که مذاکرات آغاز شد، دیگر تصور یک توافق طولانی‌تر و محکم‌تر را ندارند.

این منبع افزود: ز سوی دیگر، درخواست‌های ایران از ایالات متحده برای لغو تحریم‌های بیشتر از آن‌چه که دولت آمریکا راضی به انجام آن است یا می‌تواند قولش را بدهد، تلاش‌ها برای احیای برجام را تضعیف کرده است.

این در حالیست که برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی است که در صورت احیای برجام، بخت روسیه برای دور زدن تحریم‌های غرب که در نتیجه تهاجم نظامی پوتین به اوکراین اعمال شده است، افزایش خواهد یافت.

پایگاه خبری-تحلیلی «پولیتیکو» روز چهارشنبه دوم شهریورماه به نقل از دیپلمات‌های غربی گزارش داد که مسکو در صدد است تا از تهران به عنوان واسطه‌ای برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی به‌ویژه در رابطه با فروش نفت خود به بازارهای جهانی استفاده کند.

پس از دیدار ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، با رهبر جمهوری اسلامی در ژوئیه امسال، مسکو هیات‌هایی متشکل از مقام‌های تجاری و مالی و همچنین مدیران اجرایی گازپروم و شرکت‌های دیگر را به تهران اعزام کرده بود تا زمینه‌های همکاری نزدیک‌تر بین دو کشور فراهم شود.

دیپلمات‌ها به رسانه آمریکایی پولیتیکو گفته‌اند که ایرانی‌ها ظرف چندین روز با همتایان روس خود و همچنین مدیران اجرایی بخش خصوصی روسیه دیدار و گفت‌وگو کردند.

از دسامبر آینده، صادرات نفت روسیه تقریبا با تحریم کامل از سوی کشورهای اتحادیه اروپا مواجه خواهد شد.

با وجود این، چنانچه توافق هسته‌ای بین‌المللی با ایران منعقد و نهایی شود، روسیه فرصت خواهد یافت تا طبق برنامه‌ای کاملا زمان‌بندی شده طرح جایگزین خود را برای دور زدن تحریم‌های غرب به‌ویژه در رابطه با فروش نفت خام خود که منبع اصلی درآمد ارزی کرملین است، عملی کند.

به گفته رادیو فردا، گزارش پولیتیکو می‌افزاید که بر اساس آن‌چه «معامله پایاپای» یا «سوآپ» نفتی خوانده می‌شود، ایران قادر خواهد بود نفت خام روسیه را به سواحل شمالی خود در دریای خزر وارد کند و سپس به همان میزان، مقادیری از نفت خام روسیه را با نفتکش‌های خود و از طریق آب‌های خلیج فارس، به سایر کشورها بفروشد.