در ادامه تداوم اعتراضات مردم بە مرگ مهسا امینی، دامنه تجمعات و شعارهای ضدحکومتی به به د‌ەها شهر و شهرستان رسیده است. گزارش‌های اولیه حاکی از برخورد قهر آمیز نیروهای امنیتی و کشتە و زخمی شدن چند معترض است.بنا بر گزارش‌‌‌ها روز چهارشنبه ٣٠ شهریور، در ادامه اعتراضات عمومی بە مرگ مهسا امینی، مردم معترض در ده‌ها شهر ایران به خیابان آمدند و شعارهای ضد حکومتی سر دادند. گزارش‌های اولیه حاکی از کشتە و زخمی شدن چند شهروند است.

گستردگی اعتراضات چهارشنبه کم سابقه بودە است. مردم در تهران، تبریز، گوهردشت کرج، مرند، مرودشت، پاکدشت، زاهدان، ارومیه، مهاباد، بوکان، قشم، گنبد کاووس، رشت، تنکابن، لاهیجان، تالش، قائم شهر، بجنورد، قوچان، شیروان، کرمانشاه، سمنان، شهرقدس، نوشهر، ایلام، آمل، همدان، رضوان شهر، اصفهان، سردشت، خرم‌آباد، نورآباد ممسنی، شوشتر، اهواز، انزلی، نیشابور، شیراز، کاشان، سنندج، سقز، مریوان، اردبیل، زنجان، لنگرود، شهر ری، مبارکه، گرمسار، زرین‌شهر، نوشهر، اسلام آباد، سیرجان، ورامین، مشهد و رباط کریم، تجمع‌های اعتراضی برگزار کردند.

گفتە می‌شود در اشنویه نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به سوی مردم معترض شلیک کردەاند. دویچەوله فارسی چند ویدیو از اشنویه دریافت کردە که در برخی از آنها صدای تیراندازی‌های پی در پی شنیده می‌شود. حداقل در دو تصویر مختلف چند معترض با بدن‌های خونی و افتاده بر زمین دیده می‌شوند.

شاهرخ حسن‌زادە، مدیر مرکز حقوق بشر کردستان ایران (چاونیوز)، در ارتباط با وضعیت اشنویه به دویچه وله گفت: «نیروهای امنیتی با استفادە از سلاح جنگی بە تجمع مسالمت‌آمیز معترضین حمله کردەاند. براساس اطلاعات ما حداقل ٢٠ تن زخمی شدەاند و دو نفر هم جان باختەاند.»

یک شاهد میدانی از اشنویه نیز به دویچه وله فارسی گفت کە حداقل “زخمی شدن ٨ معترض” را در اثر شلیک گلوله‌های ساچمەای نیروهای امنیتی دیده است.

گزارش‌ها از سقز، سردشت، ارومیه، پاوە و قوچان هم حاکی از کشتە و زخمی شدن چند معترض در اثر تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی است.

دویچەوله فارسی امکان راست‌آزمایی مستقل این اخبار را ندارد.

علیرغم وضعیت ناپدار اینترنت در ایران، ویدیوهای بسیاری از تجمعات امروز در شهرهای مختلف در شبکه‌های اجتماعی همرسانی شدە است.

در بسیاری از فیلم‌ها صدای تیراندازی، ضرب و شتم معترضان و پرتاب گاز اشک‌آور توسط نیروهای امنیتی شنیده و دیده می‌شود.

در تبریز، شیروان، تنکابن و نوشهر چند ساختمان دولتی و خودروی پلیس به آتش کشیده شدەاند.

در فیلم‌های کە از زاهدان منتشر شدە است، مردم شعار می‌دهند “ننگ ما، ننگ ما، رهبر الدنگ ما”.

خبرگزاری “حال وش” کە اخبار بلوچستان را پوشش می‌دهد، از زخمی شدن حداقل سه نفر از معترضان در اثر شلیک گلوله‌های ساچمەای خبر دادە است.

در اردبیل هم مردم به خیابان آمدەاند و شعار می‌دهند “امسال سال خونه، سید علی سرنگونه”.

اظهار نظر اولیه پزشک قانونی در مورد علت مرگ مهسا امینی

مهدی فروزش، مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران در اولین اظهار نظر درباره جان باختن مهسا امینی گفت: «هیچگونه آثاری از ضرب و جرح در ناحیه سر و صورت و آثار کبودی در اطراف چشم‌ها و شکستگی در قاعده جمجمه مشاهده نشده است.»

فروزش افزوده است: «تا این لحظه مستندات پزشکی که بتوان به آن استناد کرد صرفاً یک پرونده بستری در بیمارستان آن هم در سال ۱۳۸۶ و در سن ۸ سالگی متوفی است که این پرونده مربوط به جراحی مغز در یکی از بیمارستان‌های تهران بر روی وی است.»

به گفتە مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران “در کالبدگشایی تنه و شکم نیز هیچ گونه آثاری از خونریزی و یا پاره‌شدگی در احشای داخلی بدن” دیده نشدە است. این مقام رسمی پیش‌تر اعلام کرده بود که بررسی‌های تخصصی سه هفته طول می‌کشد.

امجد امینی، پدر مهسا در مصاحبه با رسانه‌ها هرگونه بیماری دخترش را رد کردە و گفتە بود کە “مهسا در کمال صحت و سلامت کامل بود.”

به موازات تظاهرات عمومی و عدم دسترسی کاربران ایرانی به اینستاگرام، نیروهای امنیتی چند زن کنشگر را نیز بازداشت کردند. همزمان جو بایدن در مجمع عمومی سازمان ملل گفت آمریکا در کنار زنان ایرانی می‌ایستد.سازمان نت‌بلاکس کە وضعیت اینترنت در جهان را رصد می‌کند، در توییتی از محدودشدن دسترسی به اینستاگرام در ایران خبر داد.

پیش از اعلام این خبر، شمار زیادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی از مختل‌شدن دسترسی خود به شبکه اجتماعی اینستاگرام گفتە بودند.

شماری از مخاطبان دویجە وله فارسی هم از شهرهای مختلف ایران قطع دسترسی بە اینستاگرام تایید کردەاند. یکی از کاربران در پیامی نوشتە است: «بدون فیلترشکن نمی‌توان وارد اینستاگرام شد.»

گمان می‌رود کە این شبکه اجتماعی محبوب در ایران، بە دنبال تداوم و گستردگی اعتراضات اخیر بە مرگ مهسا امینی، فیلتر شدە باشد.

پیشتر عیسی‌زارع‌پور، وزیر ارتباطات ابراهیم رئیسی گفتە بود کە بە دلیل “مسائل امنیتی”، “نهادهای امنیتی” احتمال دارد در سرعت اینترنت محدودیت ایجاد کنند.

ادامه روند دستگیری کنشگران در ایران

همزمان با تداوم و گسترش اعتراضات به مرگ مهسا امینی و حجاب اجباری، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف اقدام به دستگیری کنشگران و شهروندان کردەاند.

خبرگزاری حقوق بشری هرانا گزارش داد کە “منصوره موسوی”، استاد دانشگاه، نویسنده و مترجم چند عنوان کتاب در حوزه جامعه‌شناسی زنان در مشهد توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده است.

بیشتر بخوانید: آنونیموس در پی وصل اینترنت؛ وزیر ارتباطات ایران در پی قطع آن

فاطمه سپهری، کنشگر سیاسی نیز در مشهد دستگیر شده است.

اصغر سپهری، برادر فاطمه سپهری در توییتی نوشت: «… اطلاعات به خانه خواهرم، فاطمه سپهری، حمله کرده و خانه را بازرسی کردند و خواهرم را بردند. برادرم را هم خواستند تا به اطلاعات مشهد (به آدرس کوچه قانع ۱۰) برود. گفت که دارد به آنجا می‌رود. فعلا خبر بیشتری ندارم…»

فاطمه سپهری یکی از امضا کنندگان نامه درخواست استعفای رهبر جمهوری اسلامی ایران است، کە در سال‌های اخیر بە خاطر مصاحبه‌های صریح با رسانه‌های خارج از کشور به چهرەای شناختە شدە تبدیل شدە است.

پیشتر هم خبرگزاری‌های حقوق بشری از دستگیری‌های گستردە در مناطق کردنشین ایران خبر دادە بودند.

آژانس خبری کردپا از دستگیری خسرو و مسعود کردپور، دو برادر روزنامه‌نگار در بوکان توسط نیروهای امنیتی خبر داد.

کاوە کرمانشاهی، سخنگوی شبکه حقوق بشر کردستان در گفت‌وگو با دویچەوله فارسی ضمن تائید بازداشت‌های گستردە، شمار بازداشتی‌ها را بیش از ٢٠٠ تن عنوان کرد.

در این میان تعداد زیادی از زنان کنشگر نیز بازداشت شدەاند. از جمله حیات الماسی، گشین محمدیان، ساریا شریفی، گلارە مرادی، ریزان احمدی، آزادە جماعتی، بهار زنگی‌بند، باران ساعدی، ماهرو هدایتی و مینو مجیدی.

بایدن در سازمان ملل: ما در کنار زنان ایرانی می‌ایستیم

جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا، در جریان سخنرانی‌ خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت که “کشورش در کنار شهروندان و زنان شجاع ایرانی که برای حقوق بنیادی خود می‌جنگند می‌ایستد.”

او تاکید کرد کە آمریکا پیوستە از حقوق بشر در دفاع خواهد کرد.

جو بایدن به جز اعتراض‌های ایران به “سرکوب دموکراسی‌خواهان” توسط حکومت نظامی برمه و “افزایش سرکوب زنان و دختران” توسط طالبان در افغانستان هم اشارە کرد.

بیشتر بخوانید: رئیسی در سازمان ملل؛ فرافکنی و سکوت در باره مرگ مهسا امینی

اعتراض نمادین، بدن‌های نیمە برهنه در مقابل سفارت ایران در مادرید

شماری از فعالان فمن در شهر مادرید، پایتخت اسپانیا در اعتراض به مرگ مهسا امینی و حجاب اجباری در ایران، با بدن‌های نیمە برهنه در مقابل سفارت جمهوری اسلامی اعتراض خود را نشان دادند.

این فعالان روی بدن خود نوشتە بودند: “عدالت، آزادی، نه به حجاب اجباری” و “عدالت برای مهسا امینی”.

ابراهیم رئیسی در سازمان ملل به مسائل هسته‌ای و تحریم‌ها پرداخت. او هیچ اشاره‌ای به اعتراضات گسترده مردم در ده‌ها شهر ایران نکرد اما بدون نام بردن از مهسا امینی، واکنش‌های بین‌المللی به موضوع را “استاندارد دوگانه” خواند.ابراهیم رئیسی روز چهارشنبه ۳۰ شهریور (۲۱ سپتامبر) در هفتاد و هفتمین اجلاس سازمان ملل سخنرانی کرد و گفت “از جهانی شدن عدالت حمایت می‌کند”.

رئیسی در نخستین حضور در مجمع عمومی، نامی از مهسا امینی نبرد اما واکنش‌های بین‌المللی نسبت به کشته شدن این دختر ۲۲ ساله را “استاندارد دوگانه” وصف کرد. او هم‌زمان به “قتل ده‌ها زن بی‌پناه در یکی از کشورهای غربی” و سکوت در این زمینه پرداخت اما مشخص نکرد که منظورش کجا و چیست.

او خود را نماینده مردم ایران معرفی کرد و در اشاره‌ای گذرا عنوان کرد که “یک رویداد در حال بررسی” در جمهوری اسلامی جریان دارد. او افزود که “استاندارد دوگانه برخی دولت‌ها در زمینه حقوق بشر، مهم‌ترین عامل نقض حقوق انسان” است.

دویچه وله فارسی در اینستاگرام دنبال کنید

اعتراضات سراسری به مرگ مهسا امینی که توسط گشت ارشاد در تهران بازادشت شده بود، تا کنون در بیش از ۲۳ استان ایران جریان داشته است.

طبق آخرین خبرها هشت نفر در اعتراضات کشته و ده‌ها نفر بازداشت شده‌اند و اینترنت در بسیاری از شهرهای ایران قطع شده‌ است.

بیشتر بخوانید: مهسا امینی؛ گسترش دامنه اعتراض و افزایش شمار کشتگان به ٨ نفر

رئیسی به “حقوق هسته‌ای ایران” هم اشاره کرد و خواستار تضمین آمریکا در این باره شد. او گفت ایران به خاطر نقض توافق هسته‌ای توسط آمریکا و اروپا از منفعت اقتصادی دور بوده و “تحریم سلاح کشتار جمعی” است. او همچنین تاکید کرد که “منطق مذاکرات ایران فقط یک جمله است پایبندی به تعهدات”.

او در بخشی از صحبت‌های خود در ارتباط با برجام گفت “گره را از همانجایی گشود که گره خورده” است.

این سخنان را رئیسی در حالی طرح می‌کند که ایران از تعهدات برجامی خود گام به گام خارج شده و به مفاد این توافق پایبند نبوده است.

جمهوری اسلامی از جمله با طرح برخی درخواست‌های خارج از برجام نیز عملا مذاکرات هسته‌ای را به بن‌بست کشانده است.

رئیسی همچنین از آمریکا انتقاد کرد و گفت آمریکا نظامی‌گری را تنها گزینه می‌داند و ماهیت لشکرکی این کشور به شرق آسیا و به شرق اروپا در این ارتباط تفاوتی ندارد. او با نشان دادن تصویر قاسم سلیمانی به حاضران در صحن سازمان ملل متحد تاکید کرد که باید “به جنایت رئیس جمهور سابق آمریکا” رسیدگی کرد.

رسانه‌های داخلی نشان دادن عکس قاسم سلیمانی را به عنوان “حرکت غافلگیرکننده رئیسی در صحن سازمان ملل” ستوده‌اند.

بیشتر بخوانید: بازتاب مرگ مهسا امینی در رسانه‌های آلمان

نطق ابراهیم رئیسی از روی نوشته انجام شد و او برخی قسمت‌های سخنرانی خود را دوبار تکرار کرد.

او جمله “تحریم سلاح کشتار جمعی” را دوبار تکرار کرد و مشخص نبود که آیا روی این جمله تاکید دارد و یا در خواندن جمله دچار اشکال شده است.

به موازات سخنرانی رئیسی، گروهی از ایرانیان در برابر مقر سازمان ملل تجمع کرده و علیه حکومت ایران شعار می‌دادند. شماری از مخالفان بلندپایه ایرانی و زندانیان سابق غربی در ایران، شکایتی در دادگاه فدرال جنوب نیویورک علیه رئیسی اقامه کرده‌اند. این شکایت شامل “نقض قانون حمایت از قربانیان شکنجه، اعمال شکنجه، ایجاد ناراحتی عاطفی عمدی، ضرب و جرح و حبس بدون دلیل می‌شود.

وکالت این شاکیان بر عهده وکیل ایرانی−آمریکایی شاهین میلانی است و شاکیان عبارتند از مهدی حاجتی، نماینده سابق شورای شهر شیراز، دکتر کیلی مور گیبرت، استاد دانشگاه در استرالیا و زندانی سابق در ایران و حمید بابایی ایرانی-بلژیکی و زندانی سابق در ایران.