واکنش غیرمعمول آمریکا به دستور خامنه‌ای برای سرکوب معترضان در ایران

رهبر فرقه تبهکار حاکم بر ایران در اولین سخنرانی پس از شروع دور تازه‌ای از اعتراضات مردمی، تلویحا دستور سرکوب معترضان را صادر کرد. خامنه‌ای که در مراسم سالگرد هلاکت ابرتروریست قاسم سلیمانی سخنرانی می کرد، گفت: اعتراض غیر از اغتشاش است. ما با معترض حرف می‌زنیم. مسئولین باید با معترض حرف بزنند، اما با اغتشاشگر حرف زدن فایده‌ای ندارد. اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند…

این در حالیست که پس از هشدار رئیس جمهور آمریکا به مقامات حکومتی در ایران در مورد سرکوب معترضان، صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا روز شنبه ۱۳ دی (۳ ژانویه) در شبکه اجتماعی اکس، شماری از ویدیوهای مرتبط با برخورد نیروهای امنیتی را بازنشر کرده است.

در یکی از این ویدیوها، نیروهای امنیتی مردی را با زور و در برابر دیدگان پسر خردسال و اعضای خانواده‌اش بازداشت می‌کنند. وب‌سایت فارسی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به این تصاویر نوشته است که “این قدرت نیست؛ این قساوت بی‌حد و مرز است” و تاکید کرده که چنین رفتارهایی خشونت حکومت جمهوری اسلامی را آشکار می‌کند.

در این پیام آمده است که آسیب ناشی از این بازداشت‌ها تنها به لحظه دستگیری محدود نمی‌شود، بلکه در خانواده‌ها، کودکان و حتی نسل‌های آینده ریشه می‌دواند.

وزارت خارجه آمریکا افزوده است که مردم ایران شایسته عزت و جامعه‌ای هستند که در آن کودکان با ترس بزرگ نشوند.

صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا در پیامی دیگر بر “شجاعت غیرقابل انکار مردم ایران” تاکید کرده و نوشته است که با وجود خشونت نیروهای امنیتی، شهروندان همچنان به اعتراض و بیان مطالبات خود ادامه می‌دهند.

به گفته این نهاد، دستگیری، ضرب‌وشتم و حتی کشتن معترضان نتوانسته خواسته‌های مردم ایران برای رفاه، کرامت و برخورداری از حقوق ابتدایی را خاموش کند و اراده آن‌ها در برابر سرکوب، شایسته توجه جامعه جهانی است.

شب گذشته تهران، نازی‌آباد در جنوب، نارمک و تهرانپارس در شرق، صادقیه در غرب و مناطق دیگر صحنه تظاهرات و درگیری بود. در نازی‌آباد مردم با شعار «مرگ بر خامنه‌ای» موتور و ماشین نیروهای سرکوبگر را آتش زده و کنترل خیابان‌ها را در دست گرفتند. در تهرانپارس و خاک‌سفید جوانان با سنگربندی و روشن کردن آتش خیابان‌ها را مسدود کردند و با مزدوران که گاز اشک‌آور شلیک می‌کردند درگیر شدند.

دستگیری مادورو؛ اختلاف آمریکا و ونزوئلا بر سر چیست؟

فهرست اختلافات آمریکا و ونزوئلا طولانی است. از نظر واشنگتن، مادورو از جمله هدایت‌گر یک کارتل قاچاق مواد مخدر است. او در مقابل با رد این اتهام، آمریکا را متهم به تلاش برای دستیابی به نفت ونزوئلا می‌کرد. نقاط اختلاف کجاست؟به فرمان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، نیروهای آمریکایی نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری چپ‌گرای ونزوئلا را در یک عملیات نظامی بازداشت و از کشور خارج کردند.

زمینه این اقدام، از جمله اختلافات دو کشور بر سر نتایج انتخابات ونزوئلا، تحریم نفتی این کشور از سوی آمریکا، قاچاق مواد مخدر و موضوع مهاجرت است.

اختلاف بر سر “دموکراسی”

ایالات متحده، مانند دیگر کشورهای غربی، نیکلاس مادورو را به عنوان رئیس‌جمهوری مشروع ونزوئلا به رسمیت نمی‌شناسد. پس از سرکوب خشونت‌آمیز مخالفان مادورو در پی نخستین اعلام پیروزی او در انتخابات سال ۲۰۱۳ میلادی، آمریکا شماری از مقام‌های ارشد ونزوئلا را به دلیل نقض حقوق بشر تحریم کرد.

انتخاب مجدد مادورو در سال ۲۰۱۸ نیز “غیرقانونی” عنوان شد. همین ارزیابی درباره انتخابات سال ۲۰۲۴ نیز مطرح شد؛ انتخاباتی که اپوزیسیون ونزوئلا خود را پیروز واقعی آن خود می‌دانست.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

میان سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، آمریکا و به دنبال آن حدود ۶۰ کشور دیگر، خوان گوایدو، رهبر وقت اپوزیسیون، را به عنوان “رئیس جمهوری موقت” به رسمیت شناختند؛ اقدامی که به قطع روابط دیپلماتیک با کاراکاس انجامید.

اپوزیسیون ونزوئلا اخیرا ماریا کورینا ماچادو، سیاستمدار راست‌گرا و برنده سال گذشته جایزه نوبل صلح، را به عنوان رهبر خود برگزید. ماچادو پس از انتخاب مجدد و مناقشه‌برانگیز مادورو در سال ۲۰۲۴، در این کشور در زندگی مخفی به سر می‌برد.

اتهام دخالت آمریکا در امور داخلی ونزوئلا

دولت مادورو بارها ایالات متحده را به دخالت در امور داخلی ونزوئلا متهم کرده بود. او در سال ۲۰۱۹، پس از تلاشی نافرجام برای قیامی نظامی در ونزوئلا، آمریکا را متهم به سازماندهی یک “کودتای فاشیستی” کرد.

او یک سال بعد، در دوران نخست ریاست جمهوری ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا را متهم به هدایت حمله‌ای مسلحانه به ونزوئلا از مسیر دریا کرد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مادورو در ماه اکتبر گذشته نیز، پس از اظهارات ترامپ مبنی بر موافقت با اقدامات اطلاعاتی آمریکا در ونزوئلا، نسبت به “کودتای” سازمان سیا در این کشور هشدار داد.

تحریم نفتی آمریکا علیه کاراکاس

ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارد. واشنگتن با هدف فلج کردن اقتصاد ونزوئلا و کنار زدن نیکلاس مادورو از قدرت، از سال ۲۰۱۹ تحریم نفتی علیه این کشور را اعمال کرد.

پیش از آن، نفت ۹۶ درصد از تولید ناخالص داخلی ونزوئلا را تشکیل می‌داد و سه‌چهارم درآمدهای نفتی این کشور از مشتریان آمریکایی تأمین می‌شد.

از آن زمان، ونزوئلا نفت خود را در بازار سیاه، با قیمتی به مراتب پایین‌تر از نرخ جهانی، به ویژه به چین می‌فروشد. واشنگتن در هفته‌های گذشته از “محاصره کامل” نفتکش‌های ونزوئلا خبر داد و چندین کشتی آن را توقیف کرد.

دونالد ترامپ پس از آغاز دوره دوم ریاست جمهوری خود در سال گذشته، مجوزهای نفتی شرکت‌های چندملیتی را، که با وجود تحریم‌ها در ونزوئلا فعالیت می‌کردند، لغو کرد. شرکت آمریکایی “شِورون” از ماه ژوئیه گذشته مجوزی ویژه در اختیار داشته است.

طبق آمار سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، تولید نفت ونزوئلا از ۳.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۸ به کمتر از یک میلیون بشکه کاهش یافته است؛ کاهشی که هم به تحریم‌های آمریکا و هم به فرسودگی تأسیسات نفتی این کشور نسبت داده می‌شود.

ونزوئلا که به ویژه بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ با بحران شدید اقتصادی روبه‌رو بوده، همچنان در وضعیت اقتصادی نابسامانی قرار دارد؛ وضعیتی که مادورو عامل اصلی آن را تحریم‌های ایالات متحده می‌دانست.

اتهام قاچاق مواد مخدر علیه مادورو

در ماه مارس ۲۰۲۰، نیکلاس مادورو در ایالات متحده به اتهام “تروریسم مواد مخدر” تحت پیگرد قرار گرفت و واشنگتن برای دستگیری او جایزه‌ای ۱۵ میلیون دلاری تعیین کرد. در اوایل سال ۲۰۲۵ این جایزه به ۲۵ میلیون دلار افزایش یافت و در ماه اوت به ۵۰ میلیون دلار رسید.

پس از آن، ایالات متحده با اعزام شمار زیادی ناو جنگی و بزرگترین ناو هواپیمابر خود، یعنی “یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد”، به همراه ده‌ها جت جنگنده به منطقه دریای کارائیب، حمله به شناورهایی را آغاز کرد که ادعا می‌شد حامل مواد مخدر هستند.

این حملات تاکنون بیش از صد کشته بر جای گذاشته است. با این حال، هنوز هیچ مدرکی ارائه نشده که نشان دهد این شناورها واقعاً متعلق به قاچاقچیان مواد مخدر بوده‌اند.

واشنگتن مادورو را به هدایت قاچاق مواد مخدر برای “کارتل خورشیدها” (Cartel de los Soles) متهم می‌کند؛ کارتلی که وجود آن، به گفته بسیاری از کارشناسان، هنوز ثابت نشده است.

مادورو در مقابل، با رد همه این اتهام‌ها، آمریکا را متهم می‌کند که صرفاً به دنبال کنترل نفت ونزوئلاست. گفته می‌شود که ونزوئلا، برخلاف کشور همسایه‌اش کلمبیا، تولیدکننده عمده مواد مخدر نیست، بلکه عمدتاً به عنوان مسیری ترانزیت عمل می‌کند.

مناقشه بر سر مهاجران

ترامپ در چارچوب رویکرد سخت‌گیرانه خود علیه مهاجرت غیرقانونی از آمریکای مرکزی و جنوبی، دولت کاراکاس را مسئول ورود شمار زیادی از مهاجران ونزوئلایی به ایالات متحده می‌داند.

ترامپ این اتهام را مطرح کرده است که “صدها هزار زندانی از زندان‌ها” و نیز “ساکنان بیمارستان‌های روانی” از ونزوئلا به سمت آمریکا “رانده” شده‌اند.

به گزارش سازمان ملل متحد، از سال ۲۰۱۴ تاکنون حدود هشت میلیون ونزوئلایی به دلیل بحران اقتصادی و سیاسی از کشور خود گریخته‌اند؛ رقمی که نزدیک به یک‌چهارم جمعیت ونزوئلا را تشکیل می‌دهد. طبق این گزارش، بیشتر این افراد به کشورهای آمریکای لاتین پناه برده‌اند و گروهی نیز راهی ایالات متحده شده‌اند.

ترامپ در سال ۲۰۲۵ وضعیت حمایت ویژه از مهاجران ونزوئلایی را لغو کرد و هزاران نفر از آنان از آمریکا اخراج شدند. ایالات متحده در بهار سال گذشته بیش از ۲۵۰ ونزوئلایی را، بدون ارائه شواهد و مدارک و بی محاکمه، اخراج کرد و به زندان بدنامی در السالوادور فرستاد.

این افراد ناچار شدند چهار ماه در آنجا بمانند تا اینکه سرانجام اجازه بازگشت به کاراکاس را یافتند. دولت ونزوئلا و سازمان‌های حقوق بشری، در این ارتباط اتهام “شکنجه” زندانیان در دوران بازداشت را مطرح کردند.

تحلیل نشریه اکونومیست از اعتراضات سراسری در ایران

به نوشته نشریه “اکونومیست”، موج تازه اعتراضات در ایران که از اعتصاب فروشندگان لوازم الکترونیک در تهران آغاز شد، در پس‌زمینه یک سال جنگ، فروپاشی اقتصادی و بحران آب و انرژی در حال گسترش است.نشریه اکونومیست با انتشار گزارشی به موضوع اعتراضات جاری در ایران پرداخته است. این نشریه با اشاره به این که در پایان سال ۲۰۲۵ حال و هوای غالب در جامعه ایران “یاس و درماندگی” است؛ نوشت که یک سال جنگ، سقوط اقتصادی و بحران محیط زیستی، کشوری به جا گذاشته که دولتش فلج شده و رهبرانش یا ضعیف‌اند، یا ایدئولوژیک، یا ناتوان از تغییر مسیر و گاه هر سه با هم.

بر اساس این تحلیل، جرقه اعتراضات تازه از جایی غیرمنتظره زده شد: روز ۲۸ دسامبر، فروشندگان لوازم الکترونیک در تهران دست به اعتصاب زدند. اکونومیست نوشت: «بخش بزرگی از کالای آنان وارداتی است و در شرایط “سقوط آزاد” ارزش ریال، خرید و فروش برایشان تقریبا ناممکن شده است. این اعتصاب به سرعت به دیگر کسب‌وکارها سرایت کرد؛ بازاریان در بازار بزرگ تهران هم به آن پیوستند؛ بازاری که به طور سنتی، “دماسنج” سیاست در جمهوری اسلامی به شمار می‌رود.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این گزارش با اشاره به این که خیابان‌ها در تهران و بعد در شهرهایی چون اصفهان و شیراز شاهد تجمعات بود نوشت، شعارها خیلی زود از مطالبات صرفا اقتصادی عبور کرد؛ شعار “مرگ بر دیکتاتور” دیگر فقط مطالبه ثبات نرخ ارز نیست. در یک شهر کوچک در جنوب ایران هم گروهی از معترضان تلاش کردند وارد ساختمان شهرداری شوند.

روز ۳۱ دسامبر، مدارس و ادارات در ۲۱ استان تعطیل اعلام شد؛ به صورت رسمی به بهانه صرفه‌جویی در مصرف انرژی در هوای سرد، اما بسیاری از شهروندان آن را تلاشی برای جلوگیری از گسترش اعتراضات تعبیر کردند.

به نوشته این نشریه، شمار معترضان هنوز به مقیاس میلیونی سال ۲۰۰۹ نرسیده و بیشتر در حد “هزاران نفر” است، اما این بزرگ‌ترین موج اعتراض از سال ۲۰۲۲ وخیزش پس از مرگ مهسا امینی به شمار می‌رود. حاکمیت در شهرهای کوچک سخت‌گیرانه‌تر برخورد کرده، اما در شهرهای بزرگ فعلا از رودررویی تمام‌عیار پرهیز کرده است؛ با این حال چند نفر کشته و بیش از صد نفر بازداشت شده‌اند.

اقتصاد در سراشیبی و جامعه در حال جوشش

اکونومیست یادآور می‌شود که خشم عمومی ریشه‌ای عمیق در فروپاشی اقتصادی دارد. ریال از زمان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در ژوئن، بیش از ۴۰ درصد دیگر از ارزش خود را از دست داده و ماه گذشته به کف تاریخی حدود یک‌میلیون و چهارصد هزار ریال در برابر یک دلارسقوط کرده است. حداقل دستمزد اگرچه در دو سال گذشته تقریبا دو برابر شده، اما هنوز به زحمت به حدود ۲ دلار در روز می‌رسد.

تورم سال‌هاست دو رقمی است و اکنون بالای ۴۰ درصد قرار دارد. همزمان، “کمبود مزمن انرژی و آب” به بخشی از زندگی روزمره بدل شده است؛ خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌نشده طی ماه‌ها ادامه داشته و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور حکومت ایران، در نوامبر هشدار داده که اگر وضعیت آب بدتر شود، ممکن است بخش‌هایی از تهران نیازمند تخلیه اضطراری باشد.

این مشکلات به نوشته اکونومیست، برای ایرانی‌ها آشناست؛ همان ترکیب “فقر، تورم، بی‌ثباتی و فقدان افق” پیش از این نیز موج‌های اعتراضی بزرگ در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ را تغذیه کرده بود. این نشریه تاکید می‌کند شاید خطاست اگر این اعتراضات را حوادثی جدا از هم ببینیم؛ تقریبا نیم قرن بعد از انقلاب ۱۹۷۹، ایران به کشوری تبدیل شده که “در حالت جوشش دائمی” است؛ با انفجارهای بزرگ هر چند سال یک بار و ده‌ها حرکت کوچک‌تر میان آن‌ها.

حاکمیتی ناتوان از اصلاح، اپوزیسیونی بدون رهبری

مسعود پزشکیان در انتخابات ۲۰۲۴ با وعده اصلاح روی کار آمد، اما اکونومیست می‌نویسد “اصلاح کشوری که توسط یک روحانی ۸۶ ساله اداره می‌شود که در برابر تغییر مقاومت می‌کند، کار ساده‌ای نیست.” علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، حاضر نشده امتیازهای عمده‌ای در پرونده هسته‌ای و موشکی بدهد که راه یک توافق با آمریکا و کاهش تحریم‌ها را باز کند.

برخی مقام‌های جمهوری اسلامی امیدوار بودند جنگ با اسرائیل نوعی “اثر پرچم” پایدار ایجاد کند؛ یعنی جامعه را حول تهدید خارجی بسیج کند و فضای داخلی را برای مدتی آرام سازد. در کنار کاهش نسبی فشار برای اجرای حجاب اجباری و استفاده از نمادهای ملی‌گرایانه و قهرمانان پیشااسلامی در تبلیغات شهری، قرار بود نوعی “ناسیونالیسم ایرانی” جای شکاف‌های سیاسی و اجتماعی را بگیرد. اما برای اکثریت ایرانی‌ها “مسئله اصلی همچنان کاهش کیفیت مستمر زندگی روزمره است.”

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در واکنش به سقوط ریال، پزشکیان ۲۹ دسامبر رئیس بانک مرکزی را برکنار و عبدالناصر همتی، رئیس سابق این بانک را دوباره بر مسند نشاند؛ چهره‌ای که در مارس به خاطر تورم بالا از وزارت اقتصاد کنار گذاشته شده بود. بسیاری از ایرانی‌ها این جابه‌جایی را به “جا‌به‌جا کردن صندلی‌ها روی عرشه تایتانیک” تشبیه می‌کنند؛ تغییری در چهره‌ها بدون چشم‌انداز اصلاح ساختاری.

در عین حال، به نوشته اکونومیست، اپوزیسیون نیز پراکنده و بدون رهبری منسجم است. اکونومیست می‌نویسد برای موفقیت یک جنبش اعتراضی معمولا سه عنصر لازم است: “مقیاس وسیع، رهبری، و توان ایجاد شکاف در میان نخبگان حاکم”.

به باور نویسنده تحلیل این نشریه، در ایران فعلا هیچ‌کدام به طور جدی دیده نمی‌شود و بسیاری از شهروندان ناراضی “ترجیح می‌دهند در خانه بمانند و حرکت‌های اعتراضی شبکه‌ای و بی سر هستند و نشانه‌ای از جدا شدن چهره‌های قدرتمند از ساختار حاکم دیده نمی‌شود.”

بر این اساس، این نشریه پیش‌بینی می‌کند که احتمال دارد موج کنونی نیز مانند دفعات پیش یا خاموش شود یا سرکوب گردد.

نتانیاهو و ترامپ؛ دو متغیر بیرونی در معادله

با این حال اکونومیست به دو کارت غیرقابل پیش‌بینی در معادله کنونی اشاره می‌کند: بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ.

به نوشته این گزارش، نخست‌وزیر اسرائیل مایل است دور تازه‌ای از حملات هوایی علیه ایران را آغاز کند، آن‌هم در حالی که تهران برای بازسازی برنامه موشک‌های بالستیک خود پس از ضربات ژوئن تلاش می‌کند. این موضوع یکی از محورهای دیدار نتانیاهو با ترامپ در اقامتگاه مارالاگو در ۲۹ دسامبر بوده است.

به گفته این مقاله، سایه جنگ احتمالی دیگر می‌تواند محاسبات سیاسی در تهران را به شکلی غیرقابل پیش‌بینی تغییر دهد؛ از یک سو امکان “بسیج ملی” به حاکمیت می‌دهد و از سوی دیگر خطر شکاف‌های تازه را بالا می‌برد.

دومین متغیر، خود ترامپ است. او در ۲ ژانویه در پیامی هشدارآمیز خطاب به جمهوری اسلامی نوشت: اگر ایران “به شیوه معمول خود” با شلیک و کشتار معترضان برخورد کند، “ایالات متحده به کمک آنان خواهد آمد” و “آماده اقدام” است. تشخیص نیت واقعی پشت این گونه پیام‌ها همیشه دشوار است، اما به نظر اکونومیست، حاکمان ایران به خوبی می‌دانند که تهدیدهای ترامپ را نباید صرفا حرف تو خالی دانست؛ او در دوره اول ریاست‌جمهوری قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد نظامی حکومت ایران را ترور کرد و در دوره دوم تاسیسات هسته‌ای این کشور را بمباران کرده است.

با وجود این، جمهوری اسلامی همانند دفعات گذشته در اعتراضات اخیر نیز شماری از معترضان را کشته است و اگر اعتراضات گسترده‌تر شود، احتمال کشته‌های بیشتر وجود دارد. پرسش کلیدی که این نشریه طرح می‌کند این است: اگر تهران هشدار ترامپ را نادیده بگیرد، آیا او واقعا حاضر است به وعده “نجات معترضان” عمل کند؟ و این “اقدام” در عمل چه معنایی خواهد داشت؟ پاسخ، دست‌کم در حال حاضر، روشن نیست.

اکونومیست در جمع‌بندی تاکید می‌کند که این موج اعتراض لزوما به معنای “سقوط فوری” حکومت نیست؛ دیکتاتوری‌ها اغلب تا لحظه فروپاشی ظاهری باثبات دارند. اما ترکیب جنگ، فروپاشی اقتصادی، بحران محیط زیست و حاکمیتی ناتوان از اصلاح، ایران را به کشوری تبدیل کرده که در آن “بروز دوره‌ای خیزش‌های بزرگ” عملا به بخشی از ساختار سیاسی بدل شده است. در این میان، انتخاب‌های نتانیاهو و ترامپ می‌تواند بر نحوه واکنش جمهوری اسلامی اثر بگذارد، اما سرنوشت این کشمکش، بیش و پیش از هر چیز، به توان و اراده خود جامعه ایران گره خورده است.

سخنرانی خامنه‌ای درباره “جنگ نرم” همزمان با روز هفتم اعتراضات

در هفتمین روز اعتراضات سراسری در ایران و تداوم شعارهای تند علیه علی خامنه‌ای و جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف، رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی تازه‌ای بار دیگر اعتراضات را در چارچوب “جنگ نرم دشمن” تفسیر کرد.روز هفتم موج تازه اعتراضات، با ادامه تجمع‌ها در نقاطی از تهران و چند شهر دیگر همراه بود؛ ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی از تهران، قم، یاسوج و برخی شهرهای دیگر حاکی از ادامه شعارها علیه علی خامنه‌ای و کلیت جمهوری اسلامی است. شعارهایی مانند “مرگ بر خامنه‌ای” و “مرگ بر دیکتاتور” در این تجمع‌ها شنیده می‌شود و گزارش‌های میدانی از به‌کارگیری گاز اشک‌آور و شلیک برای متفرق کردن معترضان خبر می‌دهند.

همزمان با اوج گرفتن اعتراضات خیابانی، خامنه‌ای در دیدار با خانواده‌های کشته‌شدگان “جنگ ۱۲ روزه” در تهران سخنرانی کرد؛ سخنرانی‌ای که به طور گسترده از رسانه‌های رسمی پخش شد و بخش مهمی از آن به “جنگ نرم”، واکنش به اعتراض بازاری‌ها و دستور سرکوب معترضان اختصاص داشت.

تأکید خامنه‌ای بر “جنگ نرم”

خامنه‌ای در سخنرانی امروز شنبه ۱۳ دی ۱۴۰۴، بار دیگر تصویری از فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور ارائه کرد که در آن، به ادعای او، دشمنان جمهوری اسلامی پس از “شکست‌های نظامی” به ابزار “شایعه، دروغ، تهمت و نفوذ” متوسل شده‌اند و می‌کوشند مردم را دچار تردید و ناامیدی کنند. او با اشاره به روایت خود از تاریخ صدر اسلام، وضعیت امروز را با وضعیت حکومت علی ابن ابی‌طالب، امام اول شیعیان مقایسه کرد و گفت روش دشمنان “حکومت علوی” آن زمان، امروز نیز “عیناً” تکرار می‌شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

خامنه‌ای بخش دیگری از سخنرانی خود را به صحبت درباره “جنگ نرم” اختصاص داد و گفت هدف این جنگ “بی‌انگیزه و ناامید کردن مردم و ایجاد تردید در ملت” است. او مدعی شد دشمن با خرج “میلیاردها دلار” برای رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور و شبکه‌های اجتماعی می‌کوشد پیشرفت‌های ایران را پنهان و جامعه را نسبت به توانایی‌های خود بی‌اعتماد کند. او پرتاب همزمان سه ماهواره به فضا و “پیشرفت‌های علمی” ادعا شده در حوزه‌های هوافضا، زیست‌فناوری، پزشکی، نانو و صنایع دفاعی را نمونه‌ای از این توانایی‌ها دانست که به گفته او، “دشمن و بعضی در داخل” آنها را به مردم نمی‌گویند.

واکنش مستقیم به اعتراض بازاری‌ها و بحران ارز

بخش دیگری ازسخنرانی خامنه‌ای اما به‌طور مستقیم به اعتراض‌های روزهای اخیر بازاری‌ها و کسبه اختصاص داشت؛ اعتراض‌هایی که با اعتصاب در پاساژ علاءالدین و برخی راسته‌های بازار تهران آغاز شد و یکی از جرقه‌های اصلی موج تازه اعتراضات بود.

خامنه‌ای از بازار و بازاری‌ها به عنوان “وفادارترین اقشار به نظام و انقلاب” نام برد و گفت نمی‌توان “به اسم بازار و بازاری با جمهوری اسلامی مقابله کرد”. او اعتراض بازاری‌ها به سقوط ارزش پول ملی و بی‌ثباتی محیط کسب‌وکار را “حرف درست” توصیف کرد و گفت: «کاسب “حق دارد” بگوید با این شرایط نمی‌تواند کار کند» و مسئولان هم به گفته او این مشکلات را پذیرفته و در پی “علاج” آن هستند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در عین حال، رهبر جمهوری اسلامی مرز روشنی میان اعتراض اقتصادی و شعارهای سیاسی ترسیم کرد و گفت مشکل آنجاست که “عده‌ای تحریک‌شده یا مزدور دشمن” پشت سر بازاری‌های “مؤمن و انقلابی” قرار می‌گیرند و شعارهای “ضد اسلام، ضد ایران و ضد جمهوری اسلامی” طرح می‌کنند. او با تکرار ادبیات مرسوم خود، بار دیگر مدعی شد میان “معترض” و “اغتشاشگر” فرق وجود دارد.

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه با صدور ضمنی دستور سرکوب گفت: «اعتراض به‌جا است، اما “اعتراض غیر از اغتشاش است” و مسئولان باید با معترضان صحبت کنند، اما اغتشاشگر را باید “سر جای خود نشاند”.

خامنه‌ای همچنین بی‌ثباتی بازار ارز و افزایش “بی‌حساب و کتاب” قیمت ارزهای خارجی را “طبیعی” ندانست و مدعی شد “دست دشمن” در این بحران نقش دارد، هرچند تأکید کرد مسئولان با “تدابیر گوناگون” در پی مهار این وضعیت هستند.

دعوت به وحدت و حمله لفظی به آمریکا در سایه اعتراضات

خامنه‌ای در ادامه، بار دیگر بر “وحدت داخلی” و لزوم ایستادگی در برابر غرب، به ویژه آمریکا، تأکید کرد. او با اشاره به جنگ ۱۲ روزه و درگیری مستقیم نظامی با ایالات متحده و اسرائیل، گفت مردم ایران در این دوره “واقعیت آمریکا” را دیدند و حتی کسانی که پیش از این مذاکره با واشنگتن را راه‌حل مشکلات می‌دانستند، فهمیدند که به گفته او، آمریکا “وسط مذاکره” در حال طراحی جنگ بوده است.

خامنه‌ای بار دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی در برابر فشار و تهدید کوتاه نخواهد آمد و آمریکا و متحدانش را “به زانو در خواهد آورد”.

فاصله خیابان و حاکمیت؛ دو روایت متضاد از یک بحران

سخنرانی تازه خامنه‌ای در حالی انجام می‌شود که براساس گزارش‌های نهادهای حقوق بشری، از آغاز موج تازه اعتراضات و اعتصابات تاکنون دست‌کم ۱۰ نفر در شهرهای مختلف کشته و ده‌ها نفر زخمی شده‌اند و آمار بازداشت‌ها به گفته هه‌نگاو، از ۸۰ نفر گذشته است؛ در میان بازداشت‌شدگان چند زن و کودک نیز دیده می‌شوند. در ویدئوهای منتشرشده، شعارهای مستقیم علیه شخص خامنه‌ای، نظام ولایت فقیه و سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی بارها تکرار می‌شود و خشم عمومی از بحران اقتصادی، سرکوب سیاسی و انباشت سال‌ها نارضایتی اجتماعی را بازتاب می‌دهد.

در مقابل، خامنه‌ای همچنان اعتراض‌ها را در چارچوب “جنگ نرم دشمن”، “شایعه‌سازی” و “تحریک عوامل معاند” تفسیر می‌کند و در حالی از “اعتراض به‌جا” بازاری‌ها سخن می‌گوید که شعارهای شنیده‌شده در خیابان و مراسم خاکسپاری برخی قربانیان، تصویری کاملا سیاسی و ساختارشکن از این دور تازه اعتراضات ارائه می‌کند؛ شکافی که به نظر می‌رسد میان روایت رسمی حاکمیت و تجربه روزمره معترضان هر روز عمیق‌تر می‌شود.

گوترش خواستار تجدیدنظر اسرائیل در لغو مجوز سازمان‌های امدادی شد

سی و هفت سازمان امدادی مجوز فعالیت در اسرائیل را از دست می‌دهند. دبیرکل سازمان ملل متحد نسبت به پیامدهای این اقدام در سرزمین‌های اشغالی از سوی اسرائیل هشدار داد. چندین سازمان امدادی نیز از این تصمیم انتقاد کرده‌اند.آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از اسرائیل خواست تا لغو مجوز ده‌ها سازمان امدادی بین‌المللی را پس بگیرد.

به گفته استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل، گوترش هشدار داده است که اقدام اسرائیل بحران انسانی برای فلسطینی‌ها را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.

این اقدام اسرائیل شامل حال ۳۷ سازمان، از جمله پزشکان بدون مرز و آکسفام خواهد شد. این سازمان‌ها الزام ثبت‌نام اعمال‌شده توسط اسرائیل را، که قرار شده از اول ژانویه ۲۰۲۶ به اجرا در آید، غیرقانونی می‌دانند و آن را رد می‌کنند.

این سازمان‌ها اکنون باید فعالیت‌های خود در سرزمین‌های فلسطینی را تا ماه مارس آینده به شکل دائم متوقف کنند. در بیانیه مشترک ۵۳ سازمان غیردولتی بین‌المللی که توسط آکسفام منتشر شده، آمده است: «ما از دولت اسرائیل می‌خواهیم فوراً روند لغو ثبت‌نام را متوقف کرده و اقداماتی را که مانع کمک‌های بشردوستانه می‌شود، لغو کند.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در این بیانیه همچنین آمده است: «ما از کشورهای کمک‌کننده می‌خواهیم از همه ابزارهای موجود برای تعلیق و پس گرفتن این اقدامات استفاده کنند.»

پزشکان بدون مرز از نقض حقوق بین‌الملل سخن می‌گویند

اقدام اسرائیل همچنین بر فعالیت‌ها در نوار غزه نیز تأثیر می‌گذارد؛ باریکه‌ای که در جریان جنگ میان اسرائیل و سازمان تروریستی حماس تا حد زیادی ویران شده است.

در بیانیه پزشکان بدون مرز آمده است که تهدید دولت اسرائیل به خودداری از ثبت‌نام این سازمان‌ها «تلاشی خودسرانه و حساب‌شده برای جلوگیری از ارائه کمک در نوار غزه و کرانه باختری است. اسرائیل با این اقدام، تعهدات خود در قبال قوانین بشردوستانه بین‌المللی را نقض می‌کند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

وزارت خارجه اسرائیل پیش‌تر اعلام کرده بود که هدف از این ثبت‌نام “جلوگیری از دخالت عناصر تروریستی و حفاظت از یکپارچگی کار بشردوستانه” است. منتقدان اما مقررات دولتی جدید را مبهم می‌دانند و معتقدند این ضوابط امکان تصمیم‌گیری‌های خودسرانه را فراهم می‌کند.

طبق مقررات جدید، سازمان‌های بین‌المللی همچنین باید اطلاعات محرمانه درباره کارکنان فلسطینی خود را فاش کرده و در صورت درخواست، کارکنان را بدون ذکر دلیل اخراج کنند.

دخالت یکی از طرف‌های درگیر منازعه در بررسی صلاحیت کارکنان سازمان‌های امدادی، نقض اصول بنیادین بشردوستانه، همچون بی‌طرفی و استقلال، ارزیابی می‌شود. تاکنون پیشنهاد بررسی صلاحیت کارکنان، از سوی نهادهای بی‌طرف رد شده است.

EnglishGermanPersian