هم‌زمان با فراخوان اعتصاب سراسری از سوی هفت حزب کرد، دویچه‌وله با چهار فعال سیاسی اتنیک صحبت کرد. محور اصلی این گفت‌وگو بررسی دلایل “تاخیر در پیوستن برخی از اتنیک‌ها به اعتراضات” و نقش کنونی آنان در این تحولات است.اعتراضاتی که از بازار تهران آغاز شد اکنون به مناطق اتنیکی کشور گسترش یافته است. برخی اما این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا برخی گروه‌های اتنیکی با کمی تاخیر به این اعتراضات پیوستند؟

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

حسن شریعتمداری، سیاستمدار جمهوری‌خواه فدرالیست و آگاه به مسائل اتنیکی، در پاسخ به این پرسش دویچه‌وله به سه عامل اشاره می‌کند: «در استان‌های اتنیکی، تدابیر امنیتی بسیار گسترده‌تر است و پیش از آغاز اعتراضات، حکومت پیش‌بینی‌هایی کرده بود. برای نمونه، در آذربایجان صدها نفر بازداشت شدند، نیروهای مسلح در شهرها مستقر شدند و عملا فضای شبه‌حکومت نظامی حاکم بود». وی همچنین از تعطیلی بازار آذربایجان از روز گذشته خبر داد.

به گفته شریعتمداری، یک عامل دیگر به تجربه اعتراضات “زن، زندگی، آزادی” بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که به عنوان مثال کردها به باور خود هزینه‌های سنگینی پرداخت کردند، اما از حمایت متقابل کافی برخوردار نبودند وهمین تجربه باعث تردید در مشارکت دوباره و نگرانی از تکرار جان‌باختن و از دست دادن نیروهای جوان شد، هرچند این تردید در نهایت کنار گذاشته شد.

شریعتمداری سومین عامل را “نگرانی از سوءاستفاده یک نیروی سیاسی خاص” دانست و گفت “این نیرو در میان اتنیک‌های ایران پایگاهی ندارد و آن‌ها نمی‌خواستند ابزار موج‌سواری سیاسی شوند”.

شریعتمداری در ادامه تاکید کرد همکاری اتنیک‌ها با بازاریان تهران و پیوستن به اعتراضات قابل پیش‌بینی بود. اعتراضات که ریشه اقتصادی داشت، به‌سرعت سیاسی شد و اکنون می‌توان از قیام مردم ایران علیه جمهوری اسلامی سخن گفت و “با ورود اتنیک‌ها، اعتراضات وارد فاز جدیدی شده است”.

دبیرکل کومله زحمتکشان: تاخیری در محلق شدن وجود نداشت

رضا کعبی، دبیرکل کومله زحمتکشان، تاخیر در ملحق شدن کردها به اعتراضات را قبول ندارد و می‌گوید در طول ۴۰ سال گذشته بارها کردستان شاهد جنبش‌های گسترده بوده، بدون آنکه در دیگر نقاط کشور حرکتی شکل بگیرد.

به گفت کعبی “انقلاب ژینا از کردستان آغاز شد، اما سایر مناطق دیرتر به آن پیوستند”.

دبیرکل کومله زحمتکشان که خود یکی از امضاکنندگان فراخوان هفت حزب کردستانی برای اعتصاب بوده به این موضوع هم اشاره کرد که “هماهنگی احزاب برای اعتصاب عمومی زمان‌بر بود، اما تصمیم گرفته شد و اجرا شد و خوشبختانه اعتصاب عمومی با استقبال گسترده روبه‌رو شد.”

کعبی در ادامه تاکید کرد: «جمهوری اسلامی از آغاز با سرکوب ملیت‌ها پایه‌های دیکتاتوری خود را بنا کرد؛ از ترکمن‌صحرا تا سنندج، کردستان، بلوچستان، خوزستان و دیگر مناطق اتنیکی که طی ۴۶ سال گذشته به‌شدت و با خشونت سرکوب شده‌اند.»

کعبی گفت اکنون که اعتراضات با محور گرانی، تورم و دیکتاتوری در تهران آغاز شده، حمایت ملیت‌ها برای ادامه مبارزه ضروری است و در اعتصاب کنونی، بلوچ‌ها، عرب‌ها و ترکمن‌ها نیز از فراخوان احزاب کردستان حمایت کرده‌اند.

“شعارهای مناطق اتنیکی متوجه جمهوری اسلامی است”

دبیرکل کومله زحمتکشان به تفاوت شعارها در کردستان و دیگر مناطق اتنیکی هم اشاره و تاکید کرد، شعارها متوجه جمهوری اسلامی است و “خبری از شعار جاوید شاه نیست”.

کعبی در ادامه تاکید کرد: «این‌گونه شعارها می‌تواند شکاف ایجاد کند و نباید خطاهای گذشته تکرار شود. کردستان افق و مطالبات خاص خود را دارد و اجازه نخواهد داد یک رژیم دیگر جایگزین شود و بار دیگر سرکوب تکرار گردد.»

فراخوان بلوچ‌ها برای تظاهرات

ناصر بلیده‌ای، دبیرکل “حزب مردم بلوچستان ایران”، در گفتگو با دویچه‌وله تأکید می‌کند در بلوچستان اعتراض و تظاهرات مؤثرتر از اعتصاب است، زیرا بسیاری از مغازه‌ها عملا تعطیل یا فاقد کالا هستند.

به گفته بلیده‌ای شرایط امنیتی در بلوچستان بسیار سخت است و امکان تجمع گسترده فقط در روزهای جمعه وجود دارد. با این حال، تظاهرات در زاهدان، خاش و زابل برگزار شده است.

او تاکید کرد ورود اتنیک‌ها نشان‌دهنده آغاز فاز جدید اعتراضات است و تجربه بلوچستان در جنبش “زن، زندگی، آزادی” نشان داده است که تداوم اعتراضات می‌تواند بسیار طولانی و مؤثر باشد.

به گفته بلیده‌ای اعتراضات خیزش مردمی شهریور ۱۴۰۱ در بلوچستان ۱۳ تا ۱۴ ماه ادامه داشته ولی در دیگر نقاط کشور سه تا چهار ماه طول کشیده است.

“مردم ایران نباید فرصت تاریخی را از دست بدهند”

جوما بورش از گروه “خیزش مردمی ترکمن‌صحرا” هم در گفتگو با دویچه وله گفت چهار تشکل سیاسی ترکمن در حمایت از فراخوان اعتصاب سراسری و همچنین اعتصاب در مناطق کردشنین کشور بیانیه مشترک صادر کرده‌اند.

آقای بورش در ادامه صحبت‌های خود تاکید کرد که “ترکمن‌ها از نخستین گروه‌هایی بودند که به اعتراضات پیوستند و بلافاصله از اعتراضات بازار تهران حمایت کردند”.

او با اشاره به نقش تاریخی بازار گفت جنبش کنونی اکنون به مرحله‌ای فراگیر رسیده و در آستانه گذار به انقلاب قرار دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بورش افزود عواملی مانند گرانی، ابرتورم، فضای اختناق و افزایش آسیب‌پذیری جمهوری اسلامی شرایط را برای تغییر فراهم کرده است. بورش هم در گفتگو با دویچه وله تاکید کرد که با پیوستن اتنیک‌ها، مرحله جدیدی از اعتراضات آغاز شده و مردم نباید این فرصت تاریخی را از دست بدهند.

با توجه به تداوم اعتراضات سراسری در ایران که دوازدهمین روز خود را پشت سر می‌گذارد و عزم مردم در جای جای ایران برای ادامه آن، نیاز به آگاهی از روش‌های حضور ایمن و دور از خشونت در این اعتراضات بیش از پیش احساس می‌شود.تظاهرات خیابانی، یکی از اساسی‌ترین ابزارهای مردم برای ابراز مطالبات و اعمال فشار مدنی در همه جای دنیاست. با این حال، حفظ امنیت فردی و جمعی در محیط‌های متشنج، مستلزم آمادگی کامل، هوشیاری بالا و پایبندی قاطع به اصول عدم درگیری و خشونت است.

اعتراضات سراسری در ایران روز پنجشنبه ۱۸دی ماه وارد دوازدهمین روز خود شد. اعتراضاتی که بر اساس گزارش سازمان‌های حقوق بشری در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران به خشونت کشیده شد و منجر به تیراندازی و کشتار بیش از ۳۰ نفر از جمله دست کم ۵ کودک و بازداشت بیش از هزار نفر از معترضان گردید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه‌قضائیه، روز دوشنبه ۱۵ دی ماه اعتراضات جاری در ایران را به “دشمن” نسبت داده و تهدید کرده بود که در قبال “اغتشاشگران ارفاقی در کار نخواهد بود.”

مقامات جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر هرگونه اعتراضی را به “دشمن” نسبت داده و معترضان را “اغتشاش‌گر” معرفی کرده‌اند. علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز در هفتمین روز اعتراضات در یک سخنرانی گفت که “اغتشاش‌گر را باید به جای خودش نشاند.” او مدعی شد که حکومت با معترض “حرف” می‌زند اما “با اغتشاش‌گر حرف‌زدن فایده‌ای ندارد.”

علیرغم تهدید مقامات حکومتی مبنی بر برخوردهای امنیتی با معترضان، اعتراضات سراسری در شهرهای مختلف ایران رنگ نباخته و همچنان ادامه دارد. از این رو فهرست پیش رو، راهنمایی جامع و کاربردی را در اختیار معترضان قرار می‌دهد تا بتوانند با حداکثر ایمنی ممکن، در این جنبش مدنی مشارکت داشته باشند. در ادامه این فهرست توصیه‌های یک متخصص پزشکی اجتماعی ساکن شهر مشهد که نخواسته نامش در گفتگو با دویچه وله فارسی فاش شود آورده شده، توصیه‌هایی که نه تنها بر اهمیت آمادگی‌های قبل از حضور تأکید دارد، بلکه نکاتی حیاتی را برای حین و پس از تظاهرات برای حفظ آرامش و مراقبت‌های فردی ارائه می‌دهد:

۱. شناخت حقوق شهروندی و قانونی معترضان

یکی از پایه‌ای‌ترین اصول ایمنی در اعتراضات مدنی، دانستن حقوق فردی است. فردی که از حقوق خود آگاه است، کمتر دچار ترس، سردرگمی یا واکنش‌های شتاب‌زده در حین تظاهرات و یا حتی در صورت احتمال بعد از بازداشت می‌شود. دانستن این حقوق به معترضان کمک می‌کند در مواجهه با فشار یا تهدید، تصمیم‌های منطقی‌تری بگیرند.

آگاهی از حق تجمع، حق سکوت و حدود اختیارات نیروهای انتظامی در برخورد با شما به عنوان یک معترض بسیار مهم و ضروری است. دانستن این حقوق به معترضان کمک می‌کند در مواجهه با فشار یا تهدید نیروهای امنیتی، تصمیم‌های منطقی‌تری بگیرند. فراموش نکنید که در بسیاری از کشورها (همچنین در اسناد بین‌المللی حقوق بشر)، سکوت در برابر بازجویی و یا بازداشت یک حق است، نه نشانه جرم.

۲. برنامه‌ریزی ارتباطی و سیستم پشتیبانی

تظاهرات محیطی پرتنش و غیرقابل پیش‌بینی است. قطع اینترنت، اختلال تلفن همراه یا پراکندگی جمعیت می‌تواند افراد را از هم جدا کند. یکی از مهمترین اقدامات این است که کسی را داشته باشید که بداند شما در تظاهرات شرکت کرده‌اید و حتی از محل حضور شما اطلاع داشته باشد تا بتواند وضعیت شما را بررسی کند. بنابراین شماره تلفن‌های ضروری را روی بازو یا یک تکه کاغذ بنویسید، زیرا ممکن است تلفن همراه شما از سوی نیروهای امنیتی توقیف شده یا شارژ آن تمام شود. تعیین زمان‌های مشخص برای تماس قبل و بعد از اعتراض، حس امنیت روانی برای فرد معترض و حتی آشنایان او ایجاد می‌کند.

بیشتر بخوانید: شنبه خونین ملکشاهی؛ چرا سرکوب در شهرستان‌ها شکل دیگری دارد؟

۳. مجهز بودن به اقلام ضروری

حضور در تظاهرات به معنی آمادگی برای شرایط فیزیکی دشوار است از جمله کم‌آبی، افت فشار خون، افت قند خون، خستگی یا اضطراب و یا نبود دسترسی سریع به دارو یا شارژ تلفن همراه.

تجهیزات ضروری از جمله آب، میان وعده‌های با پروتئین بالا، هرگونه داروی مورد نیاز، و یک پاوربانک قابل حمل برای تلفن خود و یک دستبند هشدار پزشکی یا اطلاعاتی در مورد هر گونه بیماری مزمن به همراه داشته باشید.

۴. پوشش مناسب برای کاهش آسیب فیزیکی

پوشش در تظاهرات فقط مسئله ظاهری نیست، بلکه بخشی از ایمنی است. کفش‌های راحت و جلوبسته بپوشید که بتوانید با آنها سریع حرکت کنید و برای جلوگیری از اثرات مضر گاز اشک‌آور یا اسپری فلفل، لباسی انتخاب کنید که تا حد امکان تمام پوست شما را بپوشاند. از پوشیدن هرگونه لباسی که به راحتی قابل شناسایی است (مانند لوگوهای خاص) خودداری کنید.

حتما عینک آفتابی به همراه داشته باشید و از استفاده از لنز تماسی که می‌تواند با گاز اشک‌آور آلوده شود، خودداری کنید. دقیقا به‌همین‌دلیل از آرایش‌کردن مانند کشیدن خط چشم خودداری کنید. استفاده از ماسک‌ها یا روسری‌هایی که به اندازه کافی بزرگ باشند تا صورت شما را از بینی تا چانه در برابر گاز اشک‌آور بپوشانند، می‌تواند گزینه خوبی باشد. هرچه زودتر از ابر گاز اشک‌آور خارج شوید.

بیشتر بخوانید: چگونه در حین اعتراض ایمن بمانیم؟

به دنبال ارتفاعات باشید، زیرا بیشتر انواع گاز اشک‌آور سنگین هستند. هر چه به زمین نزدیک‌تر باشید، غلظت گاز بیشتر می‌شود. اگر چشمان شما می‌سوزد یا تار می‌شود، فورا آنها را با آب بشویید. سعی کنید به چشم، بینی یا دهان خود دست نزنید. از آب بطری برای شستشو استفاده کنید. اگر می‌توانید، چشمان خود را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با آب بشویید.

در صورت مواجهه با گازهای سمی، هرچه زودتر لباس خود را عوض کنید. به‌محض‌اینکه به مکانی با دوش رسیدید، بدن خود را بشویید. کفش‌های خود را بیرون از خانه در بیاورید تا از آوردن هرگونه پودر سمی به داخل خانه جلوگیری کنید.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تمام لباس‌هایی را که پوشیدید، بیرون بریزید و حداقل ۴۸ ساعت قبل از شستن، آن‌ها را در فضای باز و دارای تهویه آویزان کنید. اگر نمی‌توانید آنها را در یک مکان باز نگهداری کنید، آنها را در یک کیسه در بسته قرار دهید تا زمانی که برای شستشو آماده شوند. آنها را با لباس‌های آلوده دیگر مخلوط نکنید.

۵. امنیت دیجیتال و حفاظت از داده‌های شخصی

در بسیاری از اعتراضات، تلفن همراه به ابزار خطر تبدیل شده است. فراموش نکنید که قفل‌های بیومتریک (اثر انگشت/تشخیص چهره) می‌توانند بدون رضایت شما باز شوند. آنها را از تلفن خود حذف کنید و از یک پین قوی استفاده کنید. شبکه‌های اجتماعی اطلاعات مکانی، ارتباطی و هویتی زیادی ذخیره می‌کنند. پس خروج از حساب‌های شبکه‌های اجتماعی یا در حالت ایده‌آل، به همراه نبردن تلفن همراه اصلی خود را در نظر بگیرید تا از اطلاعات و موقعیت مکانی خود محافظت کنید.

۶. حفظ آرامش و آگاهی محیطی در حین تجمع

مطالعات رفتاری نشان می‌دهد که ترس و هیجان جمعی می‌تواند به‌سرعت در طول تظاهرات گسترش یابد. دویدن، فریاد زدن یا حرکات ناگهانی می‌تواند باعث وحشت جمعی شود. دویدن همچنین ممکن است باعث شود که نفس سنگین‌تری داشته باشید و ریه‌های شما با گاز اشک‌آور بیشتری پر شود.

سعی کنید تنفس خود را یکنواخت نگه دارید. آرام و هوشیار بمانید و نسبت به محیط اطراف خود هوشیار باشید. در طول تظاهرات با تحریک‌کنندگانی که هدفشان ایجاد خشونت است، درگیر نشوید. اگر وضعیت متشنج شد، از آنها فاصله بگیرید. مراقبت از افراد آسیب‌پذیر (سالمندان، کودکان، افراد مضطرب) یک مسئولیت جمعی است. ضمن این که نباید فراموش کنید که تظاهرات می‌تواند از نظر جسمی و عاطفی طاقت‌فرسا باشد. مایعات بنوشید، استراحت کنید و در صورت نیاز از حمایت روانی بهره بگیرید.

به یاد داشته باشید که آمادگی، ابزاری برای حفظ آزادی و بیان مؤثر است. مراقبت از خود و هم‌وطنانتان، بخش جدایی‌ناپذیر یک اعتراض موفق و ماندگار است. با آگاهی، آرامش و عزم راسخ، می‌توان حق اعتراض را به شکلی ایمن و مؤثر به کار برد و مسیر تغییر را هموار ساخت.

سخنگوی سابق فارسی‌زبان دولت اسرائیل در پاسخ به پرسش دویچه‌ وله فارسی‌ درباره احتمال حمله اسرائیل در بحبوحه اعتراضات گفت: «اسرائیل در حال حاضر، زمانی که ایالات متحده آمریکا در خط مقدم قرار دارد، نمی‌تواند اقدام کند.»همزمان با شدت گرفتن اعتراضات در ایران، برخی از کارشناسان از احتمال وقوع دور جدید حملات اسرائیل به مراکز موشکی یا اتمی جمهوری اسلامی خبر می‌دهند.

بن سبطی کارشناس امور سیاسی خاورمیانه و سخنگوی فارسی‌زبان سابق دولت اسرائیل در پاسخ به پرسش دویچه‌ وله فارسی‌ مبنی بر این که آیا امکان مداخله نظامی اسرائیل در شرایط کنونی و در بحبوحه اعتراضات ایران وجود دارد یا نه، می‌گوید: «اسرائیل اکنون می‌بیند که ترامپ کنترل مسائل مربوط به ایران را در دست گرفته است، چه در ارتباط با اعتراضات و دفاع از افراد و چه در ارتباط با وضعیت رژیم.»

بن سبطی می‌گوید: «بنابراین برآورد این است که اسرائیل در حال حاضر، زمانی که ایالات متحده آمریکا در خط مقدم قرار دارد، نمی‌تواند اقدام کند.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که گمانه‌زنی‌های بسیاری در خصوص احتمال آغاز مجدد درگیری‌هاو حملات متقابل ایران و اسرائیل منتشر شده است.

در رخدادی مرتبط، اخیرا طبق گزارش‌های منتشر شده، کشورهای آمریکا، بریتانیا، کانادا، هند و استرالیا از تاریخ ۶ ژانویه ۲۰۲۶ (سه‌شنبه ۱۶ دی‌ماه)، هشدارهای پرهیز از سفر به ایران صادر کرده‌اند.

در همین راستا حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا نیز با صدور بیانیه‌ای ضمن هشدار به شهروندان خود اعلام کرد: «شهروندان ایالات متحده با خطرات جدی از جمله تروریسم، ناآرامی، آدم‌ربایی و بازداشت ناعادلانه مواجه هستند. ایالات متحده در ایران سفارت ندارد. برای حفظ امنیت خود، به هیچ عنوان به ایران سفر نکنید.»

از دیگر سو در بحبوحه اعتراضات گسترده در سراسر کشور و وضعیت متزلزل حکومت در مواجهه با معترضان، اخیرا دبیرخانه شورای دفاع جمهوری اسلامی با صدور بیانیه‌ای در روز ۱۶ دی (۶ ژانویه) هشدار داد که هرگونه “تعرض یا تداوم رفتارهای خصمانه” علیه ایران، با “پاسخ متناسب، قاطع و تعیین‌کننده مواجه خواهد شد.”

این بیانیه از سوی برخی از کارشناسان، نشان‌دهنده بالا بودن سطح تنش و احتمال بروز درگیری مجدد نظامی با اسرائیل ارزیابی شده است.

به نظر می‌رسد بیانیه شورای دفاع جمهوری اسلامی در واکنش به اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا باشد. ترامپ اخیرا در روز یکشنبه ۱۴ دی (چهارم ژانویه) در گفت‌وگو با خبرنگاران در هواپیمای اختصاصی ریاست‌جمهوری (ایر فورس وان) به حکومت ایران نسبت به سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات هشدار داده و گفته بود: «ما این موضوع را با دقت بسیاری زیر نظر داریم. اگر آنها [حکومت جمهوری اسلامی] مثل گذشته شروع به کشتن مردم کنند، فکر می‌کنم از سوی ایالات متحده ضربه بسیار سختی خواهند خورد.»

“پیام نتانیاهو به ایران از طریق روسیه”

روزنامه تایمز اسرائیل پیش از این در خبری کوتاه به نقل از خبرگزاری دولتی کان نوشت که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این کشور، در پیامی به سران جمهوری اسلامی اعلام کرده است که اسرائیل در حال حاضر علاقه‌ای به تشدید تنش و قصد حمله به جمهوری اسلامی را ندارد.

در این گزارش ادعا شده بود که این پیام در هفته‌های اخیر از طریق ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، که نتانیاهو چندین بار با او تلفنی صحبت کرده، منتقل شده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز انتقال پیام اسرائیل به سفیر ایران در روسیه را تائید کرده است.

در این گزارش آمده بود اورشلیم نگران است که تهران با این فکر که حمله اسرائیل قریب‌الوقوع است، دچار اشتباه محاسباتی شود و حمله‌ای پیش‌دستانه به اسرائیل انجام دهد و پیام نتانیاهو با هدف جلوگیری از این امر است. نتانیاهو درپارلمان اسرائیل، کنست، اخیرا گفته است که هرگونه حمله از سوی ایران “عواقب شدیدی” به همراه خواهد داشت.

گزارش تایمز از “طرح فرار علی خامنه‌ای”

روزنامه بریتانیایی “تایمز” اخیرا با استناد به منابع اطلاعاتی نوشته بود که رهبر جمهوری اسلامی در صورت بالاگرفتن اعتراضات و ریزش احتمالی نیروهای امنیتی، طرحی برای فرار از تهران به همراه حلقه‌ای نزدیک، متشکل از حداکثر ۲۰ نفر از دستیاران و اعضای خانواده‌اش دارد.

در همین راستا یک منبع اطلاعاتی به این روزنامه گفته بود: «طرح جایگزین این است که خامنه‌ای و حلقه بسیار نزدیک اطرافیان و خانواده‌اش از جمله مجتبی‌، پسر و جانشین احتمالی او، کشور را ترک کنند.»

بن سبطی، پژوهشگر مسائل ایران و اسرائیل نیز به تایمز گفته بود که علی خامنه‌ای به مسکو فرار می‌کند، “چون جای دیگری ندارد.” او همچنین اشاره کرده بود که خامنه‌ای “همچنین پوتین را تحسین می‌کند و از نظر او فرهنگ ایرانی نزدیکی بیشتری به فرهنگ روسی دارد.”

بر اساس گزارش تایمز، طرح فرار احتمالی خامنه‌ای از ایران از فرار بشار اسد، دیکتاتور پیشین سوریه، الهام‌گرفته شده است. یک منبع اطلاعاتی به این روزنامه گفته بود که “آن‌ها مسیر خروجی از تهران را در صورت احساس نیاز به فرار طراحی کرده‌اند” که شامل “جمع‌آوری دارایی‌ها، املاک در خارج از کشور و پول نقد برای تسهیل خروج امن” می‌شود.

سخنگوی سابق فارسی زبان دولت اسرائیل به دویچه‌ وله فارسی گفت: «باید دید ترامپ چه تصمیمی می‌گیرد یا چه اقدامی انجام می‌دهد و چگونه، و این که آیا اسرائیل به آن خواهد پیوست یا نه، که احتمالا نیازی به آن نخواهد بود.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

او همچنین در رابطه با اظهارات اخیر در مصاحبه با تایمز خود مبنی بر اینکه خامنه‌ای در صورت فرار از ایران، به مسکو فرار خواهد کرد، به دویچه‌ وله فارسی گفت: «درباره این که رهبر جمهوری اسلامی به کجا فرار خواهد کرد، این ارزیابی شخصی من است و بر اساس تاریخ ایران و روابط آن با روسیه مطرح شد. هیچ نشانه طبقه‌بندی‌شده‌ای که من از آن اطلاع داشته باشم وجود ندارد و همچنین برای صحبت در این باره هنوز بسیار زود است.»