هفته‌نامۀ فرانسوی لوپوئن در تحلیلی می‌نویسد که بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، در قلب کاراکاس، برای رهبران جمهوری اسلامی یک شوک جدی بوده است. به‌گفته این نشریه، این رویداد یکی از اطمینان‌های راهبردی تهران را فرو ریخته است: این تصور که واشنگتن هرگز از خطوط قرمز عبور نخواهد کرد و به بازداشت یک رئیس‌جمهوری یا رهبر مستقر روی نخواهد آورد.

لوپوئن تأکید می‌کند که عملیات ونزوئلا جسورانه‌ترین اقدام نظامی دوران ریاست ‌جمهوری ترامپ به شمار می‌رود که از حملات و عملیات محدود ماه‌های اخیر آمریکا در یمن، سوریه یا آفریقا فراتر رفته است. با دستگیری مادورو در کاخ ریاست جمهوری‌اش در کاراکاس این‌بار، یکی از متحدان نزدیک رژیم ایران هدف قرار گرفته و رئیس یک دولت همسو با رژیم تهران، دستبند به دست، از صحنه قدرت کنار گذاشته شده است.

صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم‌هاوس در لندن، در گفتگویی با روزنامه وال‌استریت ژورنال گفته است: «این اتفاق نشان می‌دهد که ترامپ غیرقابل پیش‌بینی است و در قبال ایران، از این پس تقریباً همه‌چیز ممکن به نظر می‌رسد.»

واکنش رسمی جمهوری اسلامی به دستگیری مادورو تند بوده است. اما لوپوئن می‌نویسد که پشت این مواضع تند، نگرانی عمیق‌تری نهفته است. بازداشت مادورو در شرایطی رخ می‌دهد که رژیم ایران در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از ضربه‌های راهبردی روبرو بوده است:

از جنگ دوازده‌ روزه ژوئن گذشته و حمله مستقیم اسرائیل به داخل خاک ایران و آسیب‌دیدن بخشی از سامانه‌های پدافند هوایی، تا حملات آمریکا به مراکز حساس هسته‌ای و تضعیف جدی متحدان منطقه‌ای تهران، از جمله حزب‌الله و حماس.

به نوشتۀ لوپوئن، ونزوئلا برای تهران نماد بقای رژیم‌های تحریم‌شده‌ای بود که می‌توانستند در برابر واشنگتن ایستادگی کنند، بی‌آنکه به آخرین بهای آن دچار شوند. به‌گفته مشاور ایرانی تبار شرکت «گلوبال گروت ادوایزرز»، بازداشت مادورو «نقطه عطفی برای ایران» است و افق‌هایی را گشوده که پیش‌تر وجود نداشت. به بیان دیگر، حتی جایگاه رهبر جمهوری اسلامی نیز، از منظر نظری، دیگر کاملاً مصون تلقی نمی‌شود.

به گزارش رادیو فرانسه، لوپوئن سپس تصریح می‌کند که این فشار خارجی در زمانی بر حکومت ایران وارد می‌شود که از درون نیز با بحران روبرو است. سقوط ارزش ریال، افزایش هزینه‌های زندگی و نارضایتی گسترده اجتماعی، موج تازه‌ای از اعتراض‌های خیابانی را رقم زده است.

به‌نوشته این نشریه فرانسوی، همزمانی اعتراض‌های داخلی با نمایش قاطعیت آمریکا در ونزوئلا، فضای محاسباتی تهران را بیش از پیش تیره کرده و این پرسش را به‌طور جدی مطرح ساخته است که آیا خطوط قرمز پیشین در سیاست خارجی واشنگتن همچنان معتبرند یا نه.

وقتی رهبر تبهکار جمهوری اسلامی می‌گوید «اعتراض آری، اغتشاش نه»، در واقع اعلام می‌کند که داور، دادستان و جلاد خود اوست. در این منطق، «مسالمت‌آمیز بودن» یک صفت عینی نیست، بلکه یک مجوز سیاسی است که جلاد صادر می‌کند. هر کنشی که توازن قوای ضحاک را بر هم بزند (حتی یک اعتصاب صنفی آرام)، بلافاصله در پوشش واژه‌ٔ «اغتشاش» جرم‌انگاری شده و مستحق برخورد نظامی می‌شود.

در رژیم پلیسی-نظامی جمهوری اسلامی، دعوت به «مسالمت» یعنی دعوت به بازی در زمین تعریف شده توسط نیروی سرکوبگر. اگر در این زمین بمانید، بی‌اثر می‌شوید. اگر از آن خارج شوید، با برچسب «اغتشاشگر» حذف می‌شوید. این بن‌بست نشان می‌دهد که چرا دیکتاتورها عاشق صلح‌طلبی معترضان هستند: چون به آنها اجازه می‌دهد تا مرزهای مجاز مخالفت را به‌گونه‌ای ترسیم کنند که هیچ‌گاه ستون‌های اصلی قدرت (سپاه پاسداران و بیت رهبری) لرزان نشود.

اما مردم معترض به ویژه جوانان به جان آمده با تکرار شعار “مرگ بر خامنه‌ای” خطوط قرمز او را نادیده می گیرند و به پیشانی هیولای ولایت فقیه شلیک می کنند. اینجاست که یکدفعه سروکله سردژخیم رژیم خامنه‌ای پیدا می شود.

آخوند تبهکار محسنی اژه‌ای وقتی فهمید که سخنان رهبرش برای معترضان ایرانی پشیزی ارزش ندارد، سراسیمه وارد صحنه شد و گفت: به دلیل حمایت آمریکا و اسرائیل این بار هیچ ارفاقی نخواهیم کرد.

این آخوند جنایتکار آمریکا و اسرائیل را به حمایت علنی و رسمی از «آشوب» در ایران متهم کرد و گفت که به دلیل همین حمایت، «اغتشاشگران بدانند که اگر در مقاطع پیشین، ارفاقاتی اعمال می‌شد، دیگر خبری از آن قبیل ارفاقات و مماشات نخواهد بود.»

رئیس قوه قضائیه خامنه‌ای همچنین از دژخیمان قضائی خواست که با کمک نهادهای اطلاعاتی افرادی را که «لیدر و محرک اصلی آشوب‌ها» هستند و «به عناصر میدانی خط می‌دهند» شناسایی کنند.

پاسدار تبهکار قالیباف، رئیس مجلس خامنه‌ای هم موضع مشابهی اتخاذ کرد و گفت: «اعتراض باید شنیده شود و مبنای تغییرات قرار گیرد..‌ اما حساب افرادی که مستقیما یا با واسطه به سرویس‌های جاسوسی متصلند و وظیفه‌ مصادره و به آشوب کشیدن اعتراضات را بر عهده دارند جداست و با آنها باید هوشمندانه و به شیوه‌ای موثر مقابله کرد تا امنیت و آرامش مردم به خطر نیافتد.»

به گزارش بی بی سی، در اعتراضات جاری در ایران که از ۹ روز پیش از بازار تهران آغاز شد، مقام‌های حکومت ایران، بیش از هر زمان دیگر بر لزوم تفکیک معترض و «اغتشاشگر» تاکید کرده‌اند؛ هرچند «اغتشاشگر» واژه‌ای است که حکومت ایران در اعتراضات سراسری گذشته بارها بدون تمایز به معترضان نسبت داده است.

تا ۱۳ دی ۱۴۰۴، دست‌کم ۲۲ نفر در اعتراضات جاری کشته شده‌اند. کشتار معترضان چنان هولناک گزارش شده که امروز آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات، خواستار «رسیدگی» به «فاجعه» حمله به معترضان در ملکشاهی در استان ایلام و محاکمه «خاطیان» شده است.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در اسرع وقت و با عدالت به فاجعه‌ای که در ملکشاهی ایلام رخ داده است رسیدگی کنید. خاطیان را شناسایی، به مردم معرفی و محاکمه کنید تا این زخم کمی التیام پیدا کند.» براساس گزارش‌ها و تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، نیروهای امنیتی به روی معترضان در ملکشاهی ایلام آتش گشودند و تعدادی را کشتند و زخمی کردند.

این در حالیست که رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر به حکومت ایران دربارۀ استفاده از خشونت علیه معترضان هشدار داد. پرزیدنت ترامپ روز یکشنبه، ۱۴ دی، در گفت‌وگو با خبرنگاران در داخل هواپیمای اختصاصی ریاست جمهوری با اشاره به جنایات تکاندهنده جمهوری اسلامی گفت: «اگر مثل گذشته شروع به کشتن مردم کنند، به‌نظر من با ضربه‌ای بسیار سخت از سوی ایالات متحدهٔ آمریکا روبه‌رو خواهند شد.»

به‌نوشته این روزنامه آمریکایی، مقامات جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته با سرکوب خشونت‌بار اعتراضات توانسته‌اند نارضایتی‌ها را به‌طور مقطعی مهار کنند، اما این‌بار شرایط متفاوت است. ترکیب فروپاشی اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی، تحریم‌ها، سوءمدیریت مزمن و فساد فراگیر، توان تصمیم‌گیری و واکنش مؤثر را از حاکمیت گرفته است.

نیویورک تایمز گزارش می‌دهد که اعتراضات اخیر عمدتاً در شهرهای کوچک، مناطق محروم، بازارها و دانشگاهها جریان دارد و شعارها مستقیماً کلیت جمهوری اسلامی و شخص رهبر را هدف قرار داده‌اند. تعطیلی بازار، تجمع‌های کارگری و اعتراضات دانشجویی نشانه‌های روشنی از نارضایتی عمیق اجتماعی است.

نیویورک تایمز در مقاله خود به‌نقل از برخی از مقامات رژیم می‌نویسد که مسعود پزشکیان به‌طور علنی اعتراف کرده که راه‌حلی برای بحرانهای انباشته کشور ندارد. اقدامات محدود دولت، از جمله تغییر رئیس بانک مرکزی و دستکاری سیاست‌های ارزی، هیچ اثر محسوسی بر زندگی مردم نداشته و حل بحران بدون توافق هسته‌ای و رفع تحریم‌ها عملاً ناممکن به نظر می‌رسد؛ گزینه‌ای که حاکمیت تمایلی به آن نشان نمی‌دهد.

به‌نوشته این روزنامه، نگرانی جدی در سطوح بالای حکومت این است که اگر نیروهای امنیتی و نظامی نیز زیر فشار معیشتی قرار گیرند، ستونهای سرکوب فرو خواهد ریخت. پس از تهدید ترامپ به مداخله در صورت سرکوب خونین، شورای عالی امنیت جمهوری اسلامی جلسه اضطراری برگزار کرده تا هم شدت خشونت را کاهش دهد و هم برای سناریوی حمله خارجی آماده شود.

سه مقام حکومتی که نخواستند نامشان فاش شود، به نیویورک تایمز گفته‌اند رهبران جمهوری اسلامی اکنون نه به فکر حل بحران، بلکه صرفاً در پی جان به‌در بردن از این مرحله هستند. به باور تحلیلگران، حکومت فاقد هرگونه راهبرد روشن است و حتی احتمال داده می‌شود اجازه دهد نارضایتی عمومی تخلیه شود، چرا که لحظه انفجار نزدیک ارزیابی می‌شود.

نیویورک تایمز در ادامه مقاله خود با اشاره به صحبت‌های خامنه‌ای که با لحنی تندتر از دولت، معترضان را اغتشاشگر خواند و خواستار برخورد قاطع شد تأکید می‌کند که در برخی مناطق غربی، اعتراضات شکل سازمان‌یافته‌تر و خشن‌تری به خود گرفته است.

نیویورک تایمز در پایان تأکید می‌کند که بحران کنونی، حاصل دهه‌ها سرکوب، فساد و ناکارآمدی است؛ بحرانی که نه با سرکوب مهار می‌شود و نه با وعده. به‌نوشته این روزنامه، تا زمانی که جمهوری اسلامی پاسخی واقعی به مطالبات مردم ندهد، خشم اجتماعی فروکش نخواهد کرد و آینده حکومت بیش از هر زمان دیگری در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

saman.mobasher…

د., 01/05/2026 – 12:25